Các nhà lập pháp Hoa Kỳ vừa công bố dự luật mới, cấm Bắc Kinh mở thêm bất kỳ lãnh sự quán nào trên đất Mỹ cho đến khi Mỹ được phép thành lập văn phòng ngoại giao tại thủ đô Lhasa của Tây Tạng. Dự luật cũng đề xuất các biện pháp trừng phạt các quan chức Trung Quốc can thiệp vào kế hoạch kế vị của Đạt Lai Lạt Ma. 

Theo SCMP, dự luật được trình bày tại Hạ viện bởi James McGovern, đại diện đảng Dân chủ tại Massachusetts. Dự luật được đưa ra vào thứ Sáu tuần trước (13/9) nhưng mới được công bố trong tuần này. Một dự luật đồng hành dự kiến cũng sẽ được trình bày tại Thượng viện bởi Marco Rubio, đại biểu đảng Cộng hòa tại Florida trong những ngày sắp tới.

Dự luật sẽ “tăng cường sự hỗ trợ của Hoa Kỳ dành cho người dân Tây Tạng trong cuộc đấu tranh đòi quyền tự do nhân quyền, tự do tôn giáo và quyền tự trị chân chính”, McGovern nói trong một tuyên bố hôm thứ Tư (18/9).

James McGovern, đại biểu đảng Dân chủ Massachusetts, cho biết dự luật mà ông đề xuất sẽ “tăng cường sự hỗ trợ của Hoa Kỳ dành cho người dân Tây Tạng trong cuộc đấu tranh đòi tự do nhân quyền, tự do tôn giáo và quyền tự trị chân chính” (ảnh: Bloomberg).

Điều kiện mà dự luật đưa ra là không cho phép Bắc Kinh mở rộng các cơ sở ngoại giao ở Mỹ cho đến khi Washington có thể thành lập một lãnh sự quán ở Lhasa, dự luật này lặp lại nguyên tắc “có qua có lại” của Đạo luật Tiếp cận Song hành Tây Tạng (còn gọi là Đạo luật Tây Tạng) vào năm ngoái.

Được phê duyệt vào tháng 12, “Đạo luật Tây Tạng” cấm các quan chức Trung Quốc “có liên quan mật thiết đến việc xây dựng các chính sách hạn chế người nước ngoài tiếp xúc với Tây Tạng” nhập cảnh vào Hoa Kỳ. Lệnh cấm nhập cảnh này sẽ tiếp tục cho đến khi các lệnh cấm tiếp cận Tây Tạng được dỡ bỏ.

Bắc Kinh xem việc các nước chỉ trích chính sách Tây Tạng là hành vi can thiệp các vấn đề nội bộ Trung Quốc, nên có thể sẽ phản ứng mạnh trước viễn cảnh có thêm một lãnh sự quán nước ngoài tại khu vực này, nơi hiện chỉ có một cơ quan ngoại giao của Nepal.

Dự luật mới “Đạo luật Hỗ trợ và Chính sách Tây Tạng năm 2019” là phiên bản sửa đổi của Đạo luật Chính sách Tây Tạng năm 2002, trong đó quy định chung về sự hỗ trợ của chính phủ Hoa Kỳ đối với người dân Tây Tạng.

Sau 17 năm có Đạo luật Tây Tạng, những người ủng hộ dự luật nhận định rằng tình hình kìm hãm tự do tôn giáo tại Tây Tạng vẫn gia tăng, nguồn nước không an toàn, lo ngại những tuyên bố gần đây của Bắc Kinh về việc sẽ chỉ định người kế vị Đạt Lai Lạt Ma – lãnh tụ tinh thần Tây Tạng 84 tuổi hiện đang phải lưu vong – họ đã kêu gọi chính quyền Mỹ điều chỉnh dự luật năm 2002 này.

Dự luật mới yêu cầu chính quyền Hoa Kỳ xem xét bất kỳ quan chức Trung Quốc nào “đồng lõa trong việc chỉ định hoặc đưa ra một ứng cử viên theo phê duyệt của nhà nước Trung Quốc” làm người kế vị lãnh đạo tinh thần Tây Tạng, trái với mong muốn của Đạt Lai Lạt Ma hiện tại, phải chịu các lệnh trừng phạt kinh tế và bị cấm nhập cảnh vào Mỹ .

Đức Đạt Lai Lạt Ma đến tham dự một buổi cầu nguyện tại ngôi chùa Phật giáo của Tsuglagkhang, gần thị trấn Dharamsala, Ấn Độ, thứ Sáu tuần trước (ảnh: EPA-EFE).

Freedom House năm nay đã xếp hạng Tây Tạng là vùng lãnh thổ bị hạn chế tự do gay gắt thứ hai trên thế giới, chỉ ngay sau khu vực Syria hiện đang bị nội chiến tàn phá.

Tổ chức có trụ sở tại Washington này đã cho Tây Tạng 0/4 điểm về quyền tự do tôn giáo, tự do hội họp và thủ tục tố tụng theo luật pháp.

Ông Lobsang Sangay, chủ tịch của Chính quyền Trung ương Tây Tạng (CTA) – chính phủ lưu vong Tây Tạng – cho biết: “Tình hình Tây Tạng vốn đã tồi tệ 17 năm qua, và nó hiện vẫn rất tệ, nếu không muốn nói là tồi tệ hơn”.

Sangay, lãnh đạo CTA từ trụ sở chính ở miền bắc Ấn Độ, đã đến Washington tuần trước để kêu gọi nghị sĩ hai viện ký tên vào dự luật mới.

Ông cũng đã gặp các thành viên chính quyền Trump, mặc dù ông từ chối nói chính xác những người tham dự buổi gặp mặt.

Cuộc gặp giữa Thượng nghị sĩ Lindsey Graham với Tiến sĩ lobsang Sangay, Chủ tịch Chính quyền Trung ương Tây Tạng (ảnh chụp màn hình từ Twitter Lindsey Graham).

Lập trường cứng rắn của chính quyền đối với Trung Quốc, phù hợp với quan điểm ngày càng táo bạo của Quốc hội Mỹ, nơi Thượng viện tuần trước đã thông qua dự luật kêu gọi trừng phạt các quan chức ĐCSTQ liên quan đến các trại giam giữ tập trung tại Tân Cương và các nhóm thiểu số khác ở phía tây Trung Quốc.

Cũng trong tuần trước, các nhà lập pháp tại Hạ viện đã đưa ra một dự luật cấm bán hơi cay và các dụng cụ áp chế đám đông cho chính quyền Hồng Kông trong bối cảnh các cuộc đụng độ không ngừng tiếp diễn giữa lực lượng cảnh sát và người biểu tình ủng hộ dân chủ.

Một phần sông băng ở Tây Tạng. Dự luật mới của Hoa Kỳ tìm cách giải quyết vấn đề an toàn nguồn nước trong khu vực, nơi nhiệt độ tăng cao đang đẩy nhanh quá trình băng tan và đe dọa nguồn cung cấp nước ngọt, các nhà khoa học cho biết (ảnh: Tân Hoa Xã).

Nếu được thông qua, dự luật của McGovern sẽ mở rộng chức năng ngoại giao của điều phối viên đặc biệt, yêu cầu người này phải kết nối các liên minh quốc tế trong chiến lược phản đối tình hình hạn chế tự do tôn giáo ở Tây Tạng.

Đạo luật này cũng bao gồm các điều khoản liên quan đến an toàn nguồn nước ở Tây Tạng, nơi giới khoa học Trung Quốc cho biết nhiệt độ trên cao nguyên Tây Tạng đã tăng cao đáng kể so với nhiệt độ trung bình toàn cầu.

Các nhà khoa học cho biết tình hình ấm lên đang đẩy nhanh quá trình băng tan và đe dọa nguồn cung cấp nước ngọt của hàng trăm triệu người ở Đông và Nam Á.