Một nhóm gồm 23 chiếc xe cảnh sát Trung Quốc đã đón một chiếc xe lửa vũ trang bí ẩn đến từ Triều Tiên, và những hành khách trong chuyến xe lửa đã được nhanh chóng đưa vào những chiếc xe hơi sedan màu đen trên đường phố đầy khói bụi của Bắc Kinh. Khách du lịch đã bị buộc phải rời khỏi Quảng trường Thiên An Môn, và sau đó, có một tin đồn đã rộ lên rằng: Kim Jong Un đã đến Bắc Kinh.

Sự xuất hiện của lãnh đạo Triều Tiên tại Bắc Kinh sẽ là một dấu ấn lịch sử trên nhiều phương diện. Đây sẽ là chuyến thăm nước ngoài đầu tiên của Kim Jong Un kể từ khi ông nắm quyền lãnh đạo Triều Tiên vào năm 2011. Nếu Kim gặp Chủ tịch Tập của Trung Quốc, thì đây sẽ là lần gặp mặt đầu tiên giữa Kim với một vị nguyên thủ của quốc gia khác.

Theo báo cáo của giới truyền thông Nhật Bản, và sau đó được hỗ trợ bởi ba nguồn tin ẩn danh của Bloomberg, lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un đang chuẩn bị cho các hội nghị thượng đỉnh lịch sử với Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in vào tháng 4 và Tổng thống Mỹ Donald Trump vào tháng 5, để thảo luận về việc phi hạt nhân hóa trên bán đảo Triều Tiên.

Kim đã thử nghiệm hàng chục quả tên lửa đạn đạo và nhiều quả bom hạt nhân trong năm vừa qua. Tên lửa đạn đạo xuyên lục địa Hwasong-15 (ICBM) gần đây nhất đã bay cao gấp 10 lần trạm không gian quốc tế ISS, và về mặt lý thuyết, nó có khả năng tàn phá bất cứ thành phố nào của Mỹ. Trong bài diễn văn đầu năm mới 2018 của mình, Kim khoe khoang rằng: “Toàn bộ lãnh thổ Hoa Kỳ nằm trong phạm vi tấn công hạt nhân của chúng tôi”.

Hwasong-15
Tầm bắn và tốc độ tiếp cận mục tiêu của tên lửa hạt nhân Hwasong-15 – loại tên lửa mạnh nhất của Triều Tiên được thử nghiệm công khai với thế giới. (Ảnh: The Impious Digest)

Ba đợt trừng phạt của Liên Hợp Quốc kể từ khi ông Donald Trump nhậm chức Tổng thống Hoa Kỳ dường như không có ảnh hưởng nhiều đến chính quyền Bình Nhưỡng. Nhưng sau đó, đột nhiên Kim đã đưa ra các lời đề nghị lịch sử, khi nói với một quan chức Hàn Quốc vào đầu tháng 3, rằng “không có lý do gì … để sở hữu một chương trình hạt nhân nếu các mối đe dọa quân sự chống lại Triều Tiên được giải quyết và chế độ xã hội chủ nghĩa tại Triều Tiên được an toàn”.

Rất ít nhà phân tích chính trị dự đoán được về sự thay đổi thái độ này của lãnh đạo Kim. Một số người cho rằng giới tinh hoa của Triều Tiên đang cảm thấy các áp lực nặng nề từ các biện pháp trừng phạt quốc tế do Hoa Kỳ khởi xướng. Nhiều người thì nói rằng lãnh đạo Kim thật sự sợ hãi trước một cuộc tấn công phủ đầu của Hoa Kỳ, một viễn cảnh ngày càng trở nên nguy hiểm hơn sau khi Tổng thống Trump bổ nhiệm thêm hai nhân vật cứng rắn vào trong vòng tròn quyền lực của Nhà Trắng: Bộ trưởng Ngoại giao Mike Pompeo và Cố vấn An ninh Quốc gia John Bolton. Những người khác thì lại tin rằng lãnh đạo Kim đang thực hành “cơ hội chủ nghĩa”.

“Đó là một động thái bắt nguồn từ sự tự tin sau khi chương trình vũ khí hạt nhân của ông ta đạt được những tiến bộ đáng kể. Ông ta đang tìm kiếm một hợp đồng”, một cựu quan chức cao cấp Triều Tiên, người đã đào thoát sang Hàn Quốc, nói với tờ báo TIME, “Ông Kim Jong Un trông hoang dã hơn ông nội và bố của ông ta, nhưng tôi đã chứng kiến ​​ông ta trở thành một chính trị gia đầy mưu lược kể từ khi ông ta nhậm chức. Tôi đã nhìn thấy ông ta trưởng thành như là một nhà tư tưởng chiến lược”.

Kim
Kim Il-sung, Kim Jong-il, và Kim Jong-un (từ trái sang phải): 3 đời lãnh đạo Triều Tiên của gia tộc họ Kim. (Ảnh: Nepali Janta, CNN, NotiNerd)

Nhưng chuyến thăm đầu tiên của Kim tới Bắc Kinh đã đưa ra một yếu tố mới về sự mập mờ trong mối quan hệ ngoại giao giữa Trung Quốc và Triều Tiên. Trung Quốc là chìa khoá then chốt để các lệnh trừng phạt quốc tế thật sự đạt được hiệu quả, khi 90% tổng giá trị thương mại của Triều Tiên phụ thuộc vào Trung Quốc.

Chuyến xe lửa bí ẩn của Kim Jong Un này xuất hiện rất giống với chuyến thăm Bắc Kinh vào năm 2011 của bố ông, cố lãnh đạo Kim Jong Il. Em gái Kim nói rằng anh trai mình sẽ cảm thấy sợ hãi nếu như phải đi máy bay sang Trung Quốc.

Do áp lực từ Tổng thống Trump, chính quyền Bắc Kinh đã buộc lòng phải thực hiện các biện pháp trừng phạt kinh tế tương đối nghiêm ngặt, trong đó cắt giảm lượng than nhập khẩu và lượng lao động nhập cư từ Triều Tiên – nguồn thu chủ yếu của chính quyền Bình Nhưỡng. Nhưng Bắc Kinh và Washington chỉ có mối liên kết ngoại giao lỏng lẻo, và qua nhiều thập niên, triều đại họ Kim ở Triều Tiên đã khéo léo khai thác các vết rạn nứt giữa các kẻ thù, để đạt được mục tiêu của họ.

Daniel Pinkston, chuyên gia về Đông Á tại Đại học Troy, Hàn Quốc, nói: “Cả Trung Quốc và Triều Tiên đều có động cơ để đáp ứng nhu cầu của nhau. Kim sẽ muốn giải quyết các lệnh trừng phạt quốc tế, và muốn Trung Quốc hợp tác kinh tế, viện trợ, cho vay. Trung Quốc cũng không coi vấn đề hạt nhân của Kim là một điều quá nguy hiểm, khác với góc nhìn của Hoa Kỳ”.

Sau cuộc gặp gỡ bí mật và bất ngờ với lãnh đạo Kim, Chủ tịch Tập có thể truyền tín hiệu đến Tổng thống Trump và Tổng thống Moon rằng, người đứng đầu Trung Quốc sẽ không phải là người bị gạt ra khỏi bất kỳ cuộc đàm phán phi hạt nhân hóa nào giữa Bình Nhưỡng và Washington.

war
Vẫn tiềm ẩn nguy cơ về một cuộc chiến tranh hạt nhân thảm khốc giữa Triều Tiên và Hoa Kỳ. (Ảnh: RaraNews)

Trong vấn đề ép buộc chính quyền Bình Nhưỡng phi hạt nhân hóa, Seoul chỉ đặt mục tiêu là giảm bớt sự căng thẳng chính trị trên bán đảo Triều Tiên. Washington thì muốn đảm bảo rằng các căn cứ quân sự của mình ở Hàn Quốc và Nhật Bản được an toàn và vẫn còn nguyên vẹn. Tuy nhiên, Bắc Kinh không thích quân đội Hoa Kỳ hiện diện tại Hàn Quốc, và tức giận vì Hàn Quốc đã sở hữu hệ thống phòng thủ tên lửa THAAD của Hoa Kỳ, cái mà họ tin là một phần trong chiến lược ngăn chặn Trung Quốc của Hoa Kỳ. Thêm vào đó, Tổng thống Trump vừa đưa ra mức thuế nhập khẩu mới đối với nhiều loại hàng hóa của Trung Quốc, đánh dấu cuộc diễu binh đầu tiên trong một cuộc chiến thương mại với Bắc Kinh.

Với những căng thẳng giữa Bắc Kinh và Washington đang gia tăng, nếu lãnh đạo Triều Tiên đưa ra những thỏa thuận hấp dẫn, Chủ tịch Trung Quốc có thể sẽ bị cám dỗ và sẽ phớt lờ những lời đề nghị từ phía Nhà Trắng.

Nói chung, “mục tiêu dài hạn của Trung Quốc là phá dỡ Hệ thống Hiệp ước San Francisco”, Pinkston, nói về các liên minh Đông Á do Mỹ dẫn đầu, đã đàm phán vào năm 1951, “Trung Quốc muốn Hoa Kỳ ra khỏi châu Á, để họ mở rộng quyền bá chủ của họ trong khu vực và trở thành đầu tàu trong lĩnh vực an ninh và kinh tế của khu vực châu Á”.

Hóa Khoa