Các quan chức Trung Quốc ở khu vực Tân Cương (phía tây bắc Trung Quốc) đang coi tuổi tác là một trong những tiêu chí để xác định xem liệu có nên giam giữ một người Duy Ngô Nhĩ (Uyghur) trong mạng lưới các “trại cải tạo chính trị” hay không. Những người Duy Ngô Nhĩ ra đời sau năm 1980 thường được coi là “bạo lực”“không đáng tin cậy”, trong cái nhìn của chính quyền Trung Quốc tại khu tự trị này.

Kể từ tháng 4 năm 2017, những người Duy Ngô Nhĩ bị cáo buộc chứa đựng các quan điểm “tôn giáo mạnh mẽ”“chính trị không đúng đắn” đã bị bỏ tù, giam giữ trong các trại cải tạo ở Tân Cương, nơi mà các thành viên của dân tộc thiểu số này đã nhiều lần lên án về sự kỳ thị và đàn áp dã man dưới sự cai trị hà khắc của Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Chính quyền Tân Cương thông báo rằng những người được đưa đến các trại cải tạo bao gồm các cựu tù nhân, nghi phạm và bất cứ người Duy Ngô Nhĩ nào đã từng đi du lịch nước ngoài, và cũng nói thêm rằng các trại cải tạo sẽ “làm sạch” tư tưởng của họ, và xóa bỏ những hệ tư tưởng gây nguy hiểm cho an ninh quốc gia.

Tuy nhiên, theo Đài Á châu Tự do (RFA), nhiều người Duy Ngô Nhĩ bị giam giữ trong các trại cải tạo đơn giản chỉ vì họ dưới 40 tuổi, và chính quyền Trung Quốc xem những người này là “dễ bị ảnh hưởng” bởi các yếu tố chính trị nguy hiểm.

“Những người Duy Ngô Nhĩ ra đời trong thập niên 80 và 90 của thế kỷ 20 sẽ được phân loại là một phần tử của một thế hệ bạo lực, và nhiều người trong số họ đã được đưa vào trại cải tạo”, một trưởng an ninh giấu tên cho biết.

Một nữ trưởng thôn giấu tên khác cũng nói: “Những người sinh ra trong giai đoạn 1980 – 1990 là những thành viên của một thế hệ không đáng tin cậy chút nào. Bởi vì họ thuộc về thế hệ đó, họ dễ bị ảnh hưởng bởi những cá nhân nguy hiểm đối với chính quyền; và vì vậy, cần phải đưa họ đến trại cải tạo, để ngăn họ không tiếp thu những hệ tư tưởng sai lầm đó”.

Khi được hỏi về một vụ bắt giữ gần đây đối với một phụ nữ Duy Ngô Nhĩ 32 tuổi tên là Hanipe Kerim, một quan chức phụ trách vấn đề phụ nữ trong khu vực nói rằng, Kerim bị bắt giam “dưới danh nghĩa là những người sinh ra trong những giai đoạn 1980 – 1990 của thế kỷ 20, giai đoạn của sự bất ổn và bạo lực”.

Mẹ của Kerim xác nhận rằng chính quyền đã đưa ra lý do tương tự cho gia đình bà khi họ bắt giam con gái của bà.

Uyghur
Những người phụ nữ Duy Ngô Nhĩ và các binh lính vũ trang người Trung Quốc. (Ảnh: Religion & Politics)

Mạng lưới các trại cải tạo tại Tân Cương

Chính quyền Bắc Kinh không thừa nhận sự tồn tại của các trại cải tạo tại Tân Cương, và số tù nhân bị giam giữ trong mỗi trại cải tạo vẫn là một bí mật được chính quyền Bắc Kinh bảo vệ chặt chẽ, nhưng các nhà hoạt động nhân quyền người Duy Ngô Nhĩ ước tính có tới 1 triệu đồng bào của họ đã bị giam giữ trong các trại cải tạo tại Tân Cương kể từ tháng 4 năm 2017, và nói rằng gần như tất cả các hộ gia đình người Duy Ngô Nhĩ đều bị ảnh hưởng bởi chiến dịch càn quét này của chính quyền Bắc Kinh.

Kể từ khi ông Trần Toàn Quốc, một quan chức Đảng tại Tân Cương, được bổ nhiệm vào tháng 8 năm 2016, ông đã khởi xướng các biện pháp kiềm chế chưa từng thấy để chống lại người Duy Ngô Nhĩ, và tiến hành các cuộc thanh trừng tư tưởng để chống lại những người Duy Ngô Nhĩ “hai mặt” – một thuật ngữ được chính phủ Trung Quốc áp dụng đối với các công nhân viên chức Duy Ngô Nhĩ không sẵn lòng tuân theo các chỉ thị của cấp trên và có biểu lộ các dấu hiệu “không trung thành với Đảng”.

Tân Cương
Tân Cương (vùng màu cam) trên bản đồ Trung Quốc (vùng màu vàng). (Ảnh: BJ’s nocabbages)

Trung Quốc thường xuyên tiến hành các chiến dịch “tấn công mạnh mẽ” ở Tân Cương, bao gồm cả các cuộc tấn công của cảnh sát đối với các hộ gia đình Duy Ngô Nhĩ, và hạn chế văn hoá – ngôn ngữ của họ, trên rất nhiều phương diện.

Trong khi chính phủ Trung Quốc đổ lỗi cho một số người Duy Ngô Nhĩ về các cuộc tấn công “khủng bố”, các chuyên gia bên ngoài Trung Quốc nói rằng, Bắc Kinh đang phóng đại mối đe doạ từ người Duy Ngô Nhĩ, để biện hộ cho các chính sách đàn áp đẫm máu đã khiến ít nhất hàng trăm người Duy Ngô Nhĩ thiệt mạng kể từ năm 2009.

Hóa Khoa