Theo đánh giá của các nhà chuyên môn, thế giới đang phải đối mặt với những nguy cơ, tiềm ẩn thảm họa, ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng của con người ngay trong thế kỷ 21. Liệu con người có thể làm gì để ngăn chặn chúng? Hãy theo dõi ý kiến tổng hợp từ 50 chuyên gia thuộc các lĩnh vực khác nhau có uy tín hàng đầu thế giới trả lời câu hỏi này.

7. Làm thế nào để sử dụng công nghệ chỉnh sửa Gen an toàn trong xã hội loài người?

“Với tư cách là nhà đồng sáng chế của công nghệ chỉnh sửa gen CRISPR-Cas9, tôi rất vui mừng khi chứng kiến công nghệ này được khai thác hiệu quả như một chiến lược nhằm tạo ra thực phẩm mới, phương pháp trị liệu mới cũng như các phương pháp kiểm soát bệnh tật lây lan. Thách thức đặt ra cần làm sao để cộng đồng quan tâm đúng mức vào công trình khoa học cơ bản này, nó thực sự có thể tác động tích cực đến môi trường sống và cuộc sống của mỗi chúng ta. Tôi tin rằng chúng ta cần tiếp tục thảo luận và cân nhắc các tác động xã hội và đạo đức của công nghệ CRISPR, đảm bảo rằng nó không bị lạm dụng.” – Jennifer Doudna, giáo sư sinh học phân tử và tế bào tại Đại học California, Berkeley, đồng tác giả của công nghệ CRISPR-Cas.


Công nghệ chỉnh sửa gen CRISPR-Cas9. (Ảnh: Internet)

“Những bước tiến gần đây trong công nghệ chỉnh sửa gen mở ra triển vọng nâng cấp triệt để hệ gen của con người trong tương lai. Chúng ta có thể sử dụng các công cụ để viết lại các gen có ảnh hưởng đến các đặc tính như trí thông minh và tuổi thọ. Chúng ta nên lưu ý, khi tiên liệu về tương lai, những câu trả lời rõ ràng trong hiện tại không hẳn lúc nào cũng đúng. Bộ gen của con người không phải là thứ mà chúng ta bảo vệ bằng cách xây một bức tường xung quanh, cách ly nó khỏi mọi thay đổi. Nhưng vội vàng nâng cấp bản thân có thể sẽ làm mất đi một số đặc tính có giá trị của loài người. Những người có điểm IQ cao không có nghĩa là vượt trội hơn những người điểm IQ thấp. Chúng ta có nguy cơ đơn giản hóa những vấn đề liên quan trong việc chỉnh sửa gen. Việc nhìn nhận những phẩm chất cần được bảo tồn cần nhiều thời gian – bởi nó liên quan đến những ý kiến thống nhất trên diện rộng xác định điều gì làm nên một con người.

Lúc này, thật khó có thể bàn đến những giá trị đạo đức khi mà những khả năng mà khoa học công nghệ tiên tiến đang xuất hiện ngày càng chắc chắn và dồn dập” – Nicholas Agar, giáo sư đạo đức tại Đại học Victoria của Wellington

Hệ gen của con người không phải để chúng ta xây một bức tường xung quanh bảo vệ, cách ly nó khỏi mọi thay đổi.

8. Làm sao tạo được điều kiện thuận lợi và lâu dài cho các cư dân sống trong các đô thị lớn?

“Hầu hết mọi khu dân cư tại Hoa Kỳ đều được quy hoạch – 30 năm trước điều này không tồn tại. Việc này đang được thực hiện với sự hỗ trợ của các phần mềm có khả năng xây dựng những cơ sở dữ liệu khổng lồ giúp cung cấp những thông tin liên quan đến mọi khía cạnh của toàn bộ khu vực xây dựng.

Hiện nay không ai biết điều gì đang xảy ra ở trung tâm Manhattan. Chúng ta không biết bao nhiêu phần trăm là văn phòng, bao nhiêu phần trăm dành cho bán lẻ. Chúng ta không có những dữ liệu này 15 năm về trước, và chúng ta cũng không có phần mềm cũng như không có năng lực tính toán.

Vì vậy, khi một thành phố hoặc một quận nào đó muốn bỏ ra một khoản đầu tư lớn trong tương lai, họ có thể thảo luận với nhau rằng, ‘hãy xây dựng trạm tàu điện Second Avenue. Nó sẽ tốn 5 tỷ đôla và dưới đây là doanh thu từ lợi ích kinh tế cũng như thuế mà chúng ta sẽ nhận được, dựa trên cơ sở dữ liệu này…”

Chúng ta sẽ học cách để hoạch định, xây dựng và cấp vốn cho các dự án cần thiết tốt hơn. Hiện nay tất cả mọi kết luận vẫn còn dựa trên phỏng đoán.

Chúng ta đang ngày càng đủ khả năng để nhận ra rằng đâu là lợi ích kinh tế và tài chính của một dự án nào đó, và đâu là những hậu quả nằm ngoài ý muốn, như kẹt xe hoặc vô gia cư. Tất cả những công cụ này sẽ giúp ích cho việc quản lý.” – Chris Leinberger, nghiên cứu gia Chương trình Chính sách Đô thị, Viện Nghiên cứu Brookings.

“Cuộc chiến nhằm đạt được sự phát triển bền vững sẽ thành hoặc sẽ bại ở các thành phố. 150 triệu người chuyển lên sống ở các thành phố mỗi năm. Đến năm 2050, khoảng hơn 7 tỷ người sẽ sống ở các thành phố này (chiếm 80% dân số thế giới), và các thành phố sẽ thải ra 75% tổng lượng khí thải toàn cầu.

Cơ sở hạ tầng của các thành phố thường được giữ cố định trong hàng thập kỷ, nếu không muốn nói là hàng thế kỷ.

Thế nhưng các nhà quy hoạch cần đầu tư ngay từ bây giờ, trong bối cảnh công nghệ nơi chúng ta sống, làm việc và giải trí đang thay đổi nhanh chóng. Bên cạnh đó cách chúng ta tiếp cận với các toà nhà, phương tiện công cộng, năng lượng và xử lý chất thải cũng đang thay đổi rất nhanh. Hàng nghìn các thành phố hạng hai trên toàn cầu đang tăng trưởng rất nhanh. Tuy nhiên tại đây các thị trưởng, các nhà quy hoạch thành phố, lại thường không có nhiều kiến thức về quy hoạch đô thị. Thường thì những thành phố này phải hợp tác với nhau để phân bổ dịch vụ một cách hiệu quả.” – Homi Kharas, nghiên cứu gia và phó giám đốc Chương trình Toàn cầu của Viện Nghiên cứu Brookings.

“Tình trạng thay đổi khí hậu cũng làm gia tăng các thách thức mà người nghèo phải đối mặt. Việc sử dụng không gian thể hiện rất rõ điều này. Không gian của mỗi người cần có khả năng bảo vệ họ trước những điều kiện khắc nghiệt và bất ngờ. Các giải pháp cần đi từ cơ cấu cho đến gốc rễ.

Các chương trình do chính phủ các nước cung cấp hiện nay chỉ giải quyết vấn đề ở bề mặt. Các chương trình này có mục tiêu hỗ trợ người dân gia cố nhà cửa để phòng hờ các yếu tố về thời tiết.

Tuy nhiên cộng đồng người nghèo vẫn thiếu nguồn lực và khả năng tận dụng tối đa các công nghệ này – những công cụ phổ biến trong thi công bền vững.” – Nootan Bharani, trưởng nhóm quản lý thiết kế Place Lab, Đại học Chicago.

9. Làm sao để không ngừng gia tăng tuổi thọ con người?

“Các nghiên cứu gần đây cho thấy tỷ lệ chi tiêu cho y tế và và các dich vụ xã hội của một quốc gia chủ yếu tập trung vào các nội dung  liên quan đến kéo dài tuổi thọ, tử vong ở trẻ sơ sinh và tử vong mẹ. Di truyền học và chăm sóc sức khoẻ có một vai trò quan trọng, tuy nhiên, các yếu tố xã hội, môi trường và hành vi có ảnh hưởng lớn hơn đến toàn bộ sức khoẻ của dân số. Một số ví dụ về đầu tư cho dịch vụ xã hội bao gồm đào tạo nghề, nhà ở kèm dịch vụ và các chương trình hỗ trợ dinh dưỡng – tất cả những điều này thường chưa nhận được sự quan tâm đúng mức.” – Elizabeth Bradley, Giáo sư khoa Chiến lược Vĩ mô, Hiệu trưởng trường Branford, Giáo sư Y tế Công Cộng và Giám đốc Viện Y tế Toàn cầu Yale.

10. Các khu vực đang phát triển nhanh cần làm gì tăng trưởng hiệu quả?

Hầu hết người dân châu Phi sẽ sống tại các thị trấn và thành phố vào năm 2050. Các nhà tư vấn về quản lý cũng như nhà đầu tư quốc tế liên tục cho rằng quy trình đô thị hoá là một trong những yếu tố khiến việc đầu tư vào châu Phi trở nên vô cùng hấp dẫn. Tuy nhiên điều này không hoàn toàn đúng.

Để các thị trấn cũng như các thành phố có khả năng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và cải thiện đời sống người dân, các biện pháp quy hoạch sáng tạo, hiệu quả hơn cần được đưa ra. Bên cạnh đó, cần có nhiều sự quan tâm đến việc cung cấp các mặt hàng công cộng thay vì sự ưu tiên chỉ cho tầng lớp thượng lưu hiện nay.

Trước hết, người dân phải được tham gia. Việc kêu gọi sự tham gia từ cộng đồng trong việc thúc đẩy các sáng kiến về phát triển ở những khu ổ chuột đã luôn mang lại hiệu quả nhiều hơn so với việc áp đặt các chính sách từ thượng tầng.

Thứ nhì, công nghệ hiện nay cũng có thể được áp dụng để hỗ trợ việc quy hoạch – ví dụ như những dữ liệu được thu thập bằng điện thoại di động và các hình ảnh vệ tinh.

Thứ ba, những cư dân thành phố – các cử tri – có thể hành động để buộc những người đại diện cho mình phải làm nhiều hơn.

Yếu tố quan trọng cuối cùng là quyết tâm của bộ máy chính trị. Đây là yếu tố lâu nay vẫn thiếu vắng, thế nhưng bên cạnh đó cũng không thiếu những tấm gương các thị trưởng cũng như lãnh đạo thành phố có khả năng mang lại hiệu quả.” – Edward Paice, Giám đốc Viện Nghiên cứu châu Phi

11. Làm sao để thông báo tốt hơn cho người dân về các thảm hoạ thiên nhiên

“Ngày nay, xã hội chúng ta làm khá tốt việc cấp vốn và hỗ trợ cho các dự án nghiên cứu mang tính sáng tạo. Thế nhưng chúng ta lại làm không tốt khâu đưa các nghiên cứu này vào ứng dụng.

Ví dụ như khi người dân muốn được biết trước về động đất, họ lại phải tìm hiểu cả quy trình khoa học. Đó là vấn đề thứ nhất: khâu giao tiếp. Những người từ bên ngoài tìm đến các nhà nghiên cứu để nhận được câu trả lời, thế nhưng các nhà nghiên cứu lại chìm đắm trong quy trình khoa học và không biết liệu những thông tin mình đưa ra có phải đã hoàn toàn chính xác chưa.

Ngày nay, các nhà khoa học đang không làm tốt việc giải thích cho người dân, và thậm chí việc giải thích còn không được khuyến khích – nếu bạn mời một nhà khoa học trẻ lên TV giải thích về động đất, họ sẽ có thể từ chối vì điều đó có thể tác động tiêu cực đến sự nghiệp của họ.” – Lucy Jones, cố vấn về khoa học và giảm thiểu nguy cơ tại Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ

12. Làm sao để thích nghi với việc xe hơi xuất hiện ngày càng nhiều?

“Dù công nghệ có đạt được nhiều thành tựu đến đâu đi nữa thì chúng ta vẫn cần nghĩ về cách sử dụng không gian ở các thành phố: Các xe tự động cũng như các xe mà mọi người đi chung nhau cũng chiếm nhiều không gian như xe thường, dù chúng đang chạy trên đường hay đỗ bên vỉa hè.

Trong tương lai, các đô thị cần được thiết kế để tăng cường không gian sinh hoạt chung, vốn là yếu tố cần thiết cho việc xây dựng các mối quan hệ xã hội.

Không gian để giao tiếp và kết nối thường không được đưa vào các giải pháp kỹ thuật của đô thị. Các giải pháp này đang không nhận được đủ sự quan tâm – chúng ta cần thận trọng xem xét liệu chúng sẽ thay đổi hình dáng và thiết kế của các thành phố trong tương lai ra sao.

Quan trọng hơn cả chúng ta cũng cần hiểu chúng sẽ cách ly mình ra sao. Dù gì đi nữa, công nghệ, nếu giới hạn khả năng giao tiếp của con người, cũng chỉ đang tạo ra nhiều vấn đề khác thế chỗ những vấn đề mà nó giúp giải quyết.” – Shin-pei Tsay, Giám đốc điều hành Viện nghiên cứu Gehl.

“Theo Tổ chức Y tế Thế giới, hàng năm có khoảng 1,2 triệu người thiệt mạng do tai nạn giao thông. Đây là quy mô ở mức độ báo động. Các chuyên gia an toàn giao thông cho rằng 90% các trường hợp tai nạn có thể được loại bỏ khi công nghệ xe không người lái được tận dụng tối đa.

Các nhà lập pháp, các tổ chức cảnh sát cũng như những chuyên gia khác lại cho rằng chúng ta không nên đặt công nghệ xe không người lái lên trên vấn đề an toàn. Tuy nhiên cũng như tất cả các thảm hoạ khác, chúng ta cần cho tận dụng tối đa các giải pháp.

Mặc dù phải hành động một cách thận trọng, chúng ta cũng không nên để những người có lợi ích đối với xe có người lái làm chậm sự phát triển. Chúng ta cần hợp tác để thúc đẩy việc sử dụng xe không người lái. Việc đạt được điều này dù chỉ sớm hơn một ngày cũng có thể cứu được 3.000 tính mạng.” – Larry Burns, cựu phó chủ tịch nghiên cứu và phát triển tại General Motors.

Tham khảo: BBC

An Nhiên

Xem thêm: