Theo hãng tin AP, các tài liệu mật bị rò rỉ cho thấy ông Zhu Hailun, một quan chức người Hán thông thạo tiếng Duy Ngô Nhĩ, là nhân vật chủ chốt đứng sau việc tống giam một triệu người hồi giáo Duy Ngô Nhĩ tại Tân Cương, Trung Quốc.

Một nhà ngôn ngữ học người Duy Ngô Nhĩ đã xác nhận chữ ký của ông Zhu nằm ở trên một số văn bản năm 2017, khi đó ông Zhu là người đứng đầu Ủy ban chính trị và pháp luật ở Tân Cương.

“Khi tôi nhìn thấy các tài liệu. Tôi biết nó rất quan trọng”, Abduweli Ayup, nhà ngôn ngữ học hiện đang sống lưu vong cho biết.

“Ông ấy là một người muốn kiểm soát quyền lực trong tay mình. Mọi điều”, Abduweli Ayup nói tiếp.

videoinfo__video3.dkn.tv||9c355e41a__

Ad will display in 09 seconds

Abduweli Ayup gặp ông Zhu vào năm 1998, khi ông Zhu đến kiểm tra thị trấn của Abduweli Ayup. Ông Zhu trở nên khét tiếng vì sắp đặt các cuộc đột kích vào nhà của người Duy Ngô Nhĩ vào lúc 3 giờ sáng. Những người nông dân thường hát một bài hát dân gian nổi tiếng có tên là “Zhu Hailun đang đến” nhằm ám chỉ bản chất khắc nghiệt và hiếu thắng của ông Zhu.

“Ông ấy đã sắp đặt cho nông dân làm lính. Tất cả chúng tôi đều là lính của ông ấy”, Abduweli Ayup nói. “Người Hán Trung Quốc kiểm soát quê hương của chúng tôi. Chúng tôi biết rằng chúng tôi cần phải giữ lại giá trị của chúng tôi”.

Ông Zhu sinh năm 1958 tại vùng nông thôn ở tỉnh Giang Tô, Trung Quốc. Ở tuổi thiếu niên, trong cuộc cách mạng văn hóa, Ông Zhu được gửi đến quận Kargilik, sâu trong vùng trung tâm của người Duy Ngô Nhĩ ở Tân Cương. Theo các báo cáo, Ông Zhu gia nhập đảng cộng sản Trung Quốc vào năm 1980 và được cất nhắc vào hàng quan chức ở Tân Cương, phụ trách điểm nóng ở các thành phố.

Vào những năm 90, ông Zhu được cho là rất thông thạo tiếng Duy Ngô Nhĩ đến nỗi ông ta từng sửa lỗi cho các dịch giả của mình trong các cuộc họp.

“Nếu bạn không gặp ông ấy, bạn không bao giờ tưởng tượng được ông ấy là người Hán. Khi ông ấy nói tiếng Duy Ngô Nhĩ, ông ấy thực sự nói giống như một người Duy Ngô Nhĩ”, một doanh nhân người Duy Ngô Nhĩ sống lưu vong ở Thổ Nhĩ Kỳ, người từ chối nêu tên vì sợ bị trả thù, nói với AP.

Doanh nhân này cho biết lần đầu tiên ông nghe nói về ông Zhu là từ một người bạn Duy Ngô Nhĩ. Người bạn này rất ấn tượng và mô tả ông Zhu là người “rất có năng lực”, một quan chức người Hán mà người Duy Ngô Nhĩ có thể bàn việc. Nhưng sau nhiều năm quan sát ông Zhu giám sát các cuộc đàn áp và bắt giữ, doanh nhân này cho biết ông sớm nhìn một cách khác.

“Ông ta là một con cáo xảo quyệt. Là loại thực sự xảo quyệt, có thể đùa giỡn với bộ não của bạn”, doanh nhân giấu tên cho biết. “Ông ta là một nhân vật chủ chốt trong các chính sách của chính quyền Trung Quốc trong việc kiểm soát phía Nam Tân Cương”.

Được bổ nhiệm đứng đầu bộ máy pháp luật và an ninh ở Tân Cương vào năm 2016, ông Zhu là người đặt nền móng cho một hệ thống giám sát tự động toàn diện, xác định mục tiêu để bắt giữ. Ông Zhu đã đi khắp Tân Cương để kiểm tra các trung tâm thực tập, đồn cảnh sát, điểm kiểm tra và các thành phần khác của bộ máy giám sát và giam giữ.

Hàng ngàn người Duy Ngô Nhĩ dần biến mất. Các tài liệu rò rỉ tiết lộ, ông Zhu đã chỉ đạo hàng loạt vụ bắt giữ, ký vào các thông báo ra lệnh cho cảnh sát sử dụng giám sát kỹ thuật số điều tra những người ra nước ngoài, sử dụng một số ứng dụng di động để kiểm soát những người khả nghi.

Các chương trình truyền hình nhà nước Trung Quốc cho thấy ông Zhu thường có các chuyến đi không ngừng nghỉ tại các trại, các trạm kiểm soát và đồn cảnh sát ở Tân Cương, đích thân ông ta hướng dẫn chiến dịch giam giữ hàng loạt.

Vào năm 2018, ông Zhu đã thôi nắm quyền khi bước sang tuổi 60. Ông đã liên tục từ chối bình luận các nhận định của hãng tin AP.