Hôm 12/3, thủ phủ Mumbai – trung tâm thương mại và giải trí Ấn Độ – tràn ngập những người nông dân đổ về, đòi chính quyền Thủ tướng Narendra Modi thực hiện lời hứa về việc cho nông dân vay vô điều kiện một gói vay lên đến 5,22 tỷ USD, theo Nikkei. 

Mumbai, thủ phủ bang Maharashtra và là thành phố đông dân nhất Ấn Độ, có nhiều tổ chức tài chính quan trọng như Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ (RBI), Sở giao dịch Chứng khoán Bombay (BSE), Sở Giao dịch Chứng khoán Quốc gia Ấn Độ (NSE) và là nơi đóng trụ sở của nhiều công ty Ấn Độ.

Những nông dân trong tình cảnh tuyệt vọng

Hàng chục ngàn nông dân Ấn Độ đã đổ về Mumbai. Họ đã đi bộ trong 6 ngày trời, bất chấp đôi chân phồng rộp và trời nóng rực suốt chặng đường 180km từ thành phố Nashik đến trung tâm tài chính quốc gia Mumbai.

Họ đến đây để đòi khoản vay vô điều kiện đã được chính phủ của Thủ tướng Narendra Modi hứa hẹn, đồng thời là khoản trợ giá cao cho sản phẩm đầu ra của nông dân. Hơn 90% những người vượt chặng đường xa xôi đến trung tâm tài chính Ấn Độ là những nông dân không có ruộng đất, đang đòi lại quyền sử dụng với những mảnh ruộng mà họ và cha ông họ đã cày cấy từ nhiều thế hệ.

Một phụ nữ trung niên chìa bàn chân bị sưng phồng, cho biết: “Chúng tôi đã đi bộ chân trần trong vài ngày để lên tiếng cho những nhu cầu của chúng tôi”.

Bà cho biết không đủ khả năng nuôi dạy con cái và buộc tội chính phủ đã nhắm mắt làm ngơ trước tình cảnh của những người nông dân, Nikkei đưa tin.

Nông dân Ấn Độ
Hàng ngàn người dân nghỉ chân tại làng Kaushambi, Bhiwandi hôm thứ Sáu (30/3/2018), trên đường tiến về Mumbai (Ảnh: Prashant Waydande)

Những vụ tự sát trong ngành nông nghiệp Ấn Độ

Nhiều nông dân nghèo khổ không đủ khả năng trả nợ và nuôi sống gia đình, đã lựa chọn tự kết liễu cuộc đời.

Theo số liệu từ Cục Báo cáo tội phạm Quốc gia Ấn Độ, trong năm 2015 đã có 12.602 người trong ngành nông nghiệp đã tự sát, tăng 2% so với năm 2014 và 7% so với năm 2013.

Bang Maharashtra (bang lớn thứ 3 về diện tích và thứ 2 về dân số Ấn Độ) có hơn 112 triệu dân, với 2 thủ phủ là Nashik và Mumbai, cầm quyền bởi đảng Bharatiya Janata của Thủ tướng Modi và cũng là bang có tổng số vụ nông dân tự tử đáng chú ý.

Khoản vay lịch sử – lời hứa hẹn của chính phủ Modi

Thủ tướng Narendra Modi và chính phủ của ông ý thức rõ những thử thách gay go mà những người trồng trọt hoa màu phải đối mặt, và có ý định khởi động một nỗ lực cứu trợ trong năm nay. Tuy nhiên, kế hoạch này gây ra một phản ứng chính trị dữ dội. Một số người cho rằng nó sẽ làm trầm trọng thêm lạm phát, và thậm chí có thể dẫn tới bất bình đẳng nhiều hơn.

Nỗ lực giải cứu nông dân được bắt đầu với tuyên bố của chính phủ trong tháng 6/2017 với một khoản hỗ trợ lịch sử trị giá 340 tỷ rupee (tương đương 5.22 tỷ USD), bao gồm các khoản vay vô điều kiện và trợ giá cho đầu ra sản phẩm của nông dân, nhưng nhiều người biểu tình cho biết họ chưa nhận được bất kỳ khoản hỗ trợ nào.

Ấn Độ
Thống đốc Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ, ông Urjit Patel có thể sẽ đối mặt với thách thức trong việc quản lý giá lương thực cao hơn (Ảnh: AP)

Một nông dân trong đoàn biểu tình cho biết: “Tôi đã nộp đơn xin vay 300.000 rupee cách đây, nhưng không nhận được hồi đáp, chính quyền vẫn chưa có hành động nào cho đến nay”.

Cuộc biểu tình nổi lên từ giữa tháng 3 do Hiệp hội Nông dân toàn quốc liên kết với Đảng Cộng sản Ấn Độ dẫn đầu.

Tháng 2/2018, chính phủ Modi đã trình bày một kế hoạch nhằm cải thiện tình hình, Bộ trưởng Tài chính Arun Jaitley trình bày ngân sách quốc gia cho năm tài chính bắt đầu vào tháng Tư, với một cam kết dành nhiều hơn cho nông nghiệp và kinh tế nông thôn. Ông cũng nói chính phủ sẽ rót 14,34 nghìn tỷ ruppe (hơn 5 triệu tỷ VNĐ) vào sinh kế và cơ sở hạ tầng nông thôn.

Ông cũng tuyên bố chính phủ sẽ cung cấp cho nông dân khoản hỗ trợ giá tối thiểu (gọi tắt là MSP), cho các vụ mùa, có thể ít nhất gấp 1,5 chi phí sản xuất.

Khoảng một nửa lao động của Ấn Độ trong ngành nông nghiệp thất nghiệp, mặc dù ngành này chỉ đóng góp khoảng 15% tổng sản phẩm quốc nội (GDP). Những người nông dân phụ thuộc rất nhiều vào mùa mưa, năng suất dậm chân tại chỗ và lợi nhuận thấp. Nhiều người rơi vào cảnh nợ nần trầm trọng.

“Chúng tôi không có bất kỳ kế sinh nhai nào khác và muốn chính phủ hỗ trợ chúng tôi theo mọi cách có thể”, trên bản tin tivi, một người biểu tình trẻ tuổi cho biết.

“Tôi chắc chắn quyết định lịch sử này sẽ chứng minh một bước nhảy vọt quan trọng hướng tới tăng thu nhập của nông dân lên gấp đôi trong năm 2011”, anh nói, đề cập tới một mục tiêu chính của Modi.

Phe đối lập đã nhanh chóng phản pháo, nhìn nhận kế hoạch này như một nỗ lực dân túy để tranh thủ phiếu bầu từ các cử tri trước tổng tuyển cử dự kiến diễn ra trước năm 2019. Quốc hội Ấn Độ bày tỏ sự không hài lòng về MSP và các đề xuất ngân sách khác.

Chủ tịch Quốc hội lên mạng xã hội than vãn

Chủ tịch Quốc hội Rahul Gandhi đã lên Twitter than thở rằng, sau 4 năm cầm quyền, chính phủ vẫn chỉ hứa hẹn với nông dân một cái giá phải chăng. “4 năm trời đã qua đi, trồng cây chỉ để làm cảnh, KHÔNG có ngân sách phù hợp” – ông Gandhi viết. “4 năm trời đã trôi, không VIỆC LÀM cho người TRẺ. May quá, chỉ còn hơn 1 năm nữa thôi’.

Rahul Gandhi
Chủ tịch Quốc hội Rahul Gandhi (Ảnh: Reuters)

“Nếu không giải quyết các vấn đề về nông nghiệp và các vấn đề liên quan một cách thận trọng và hiệu quả hơn, rủi ro gây mất ổn định kinh tế là rất cao” – Sunil Kumar Sinha, nhà kinh tế học tại India Ratings and Research, nhận định.

Ngân sách khoản vay vô điều kiện cho nông dân đã được Hạ viện phê chuẩn. Bên cạnh những phản đối, cũng có một vài cách nhìn nhận công bằng.

MSP là một tiêu chuẩn của chính phủ được thiết lập nhằm bảo vệ nông dân khỏi giảm giá bất thình lình do vụ mùa bội thu. Hàng năm, chính phủ đặt ra những mức tối thiểu cho khoảng 2 tá các loại sản phẩm nông nghiệp trước mùa gieo trồng của nông dân, bao gồm ngũ cốc như lúa mì và gạo, đậu đỗ và mía.

Mặc dù chính phủ bao thầu lúa mì và gạo của nông dân (theo các điều kiện từ MSP), nhưng không có cơ chế để đảm bảo nông dân có thể được nhận MSP cho các loại cây trồng khác.

Ông Sandip Das, một nhà tư vấn cao cấp tại Indian Council for Research đã phát biểu trong International Economic Relations: “Vấn đề ở đây không phải là MSP, mà là sự cung ứng”.

Chính phủ mua gạo và lúa mì từ nông dân theo MSP, thường có giá cao hơn giá thị trường, và sau đó bán thóc lúa ở mức giá trợ cấp cao cho hàng trăm triệu công dân nghèo của đất nước. Hệ thống này có xu hướng tạo thuận lợi cho nông dân ở các bang dư thừa ngũ cốc, như Punjab và Haryana.

Lo ngại lạm phát

Sau khi công bố ngân sách, câu hỏi lớn làm thế nào chính phủ có thể thiết lập một MSP mới. Cụ thể, làm thế nào nó có thể tính được chi phí của nông dân?

Chỉ đến cuối tháng 3/2018, gần 2 tháng sau, chính phủ Thủ tướng Modi mới đưa ra một lời thanh minh trên kênh radio. Cho biết chính phủ sẽ công bố quyết định cuối cùng về giá vào tháng 5 hoặc tháng 6.

RBI đã tổ chức một cuộc họp chính sách vào thứ 4 và thứ 5 (28-29/3), tình hình đã thực sự rơi vào khó khăn. Trong báo cáo chính sách tiền tệ 2 tháng một lần, RBI cho biết họ vẫn chưa thể đánh giá được tác động thực sự của MSP với lạm phát.

Ông Sunil Kumar Sinha, chuyên gia kinh tế của Fitch Group company India Ratings and Research, tin các khoản vay MSP chắc chắn sẽ thổi bùng lạm phát – vượt quá cả dự tính của RBI.

Lạm phát cao đặt ra thách thức cho bất kỳ quốc gia nào, trong khi lạm phát Ấn Độ cao hơn bất kỳ cường quốc nào khác. Tỷ lệ đói nghèo ở Ấn Độ trên 20%, nên giá cả tăng mạnh sẽ ảnh hưởng trầm trọng tới những người nghèo nhất.

RBI có thể buộc phải tăng lãi suất để giảm lạm phát. Nhưng điều này sẽ tăng chi phí bởi thắt chặt thanh khoản gây thiệt hại cho các doanh nghiệp, và tại Ấn Độ, nhiều trang trại nhỏ cần vay vốn.

Theo Hội đồng nghiên cứu quan hệ kinh tế Quốc tế Ấn Độ, nông dân Ấn Độ cần được hỗ trợ các chi phí đầu vào thấp hơn, hệ thống tưới tiêu tốt hơn và tiếp cận trực tiếp thị trường để giảm lãng phí.

An Hòa