Thứ trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ Stephen Biegun đã kêu gọi chính quyền Belarus trao cho người dân quyền “lựa chọn các nhà lãnh đạo của họ thông qua một cuộc bầu cử thực sự tự do và công bằng với sự quan sát độc lập” trong bài phát biểu của ông tại một cuộc họp đặc biệt về tình hình ở Belarus do Tổ chức An ninh và Hợp tác Châu Âu (OSCE) tại Vienna.

“Một điều rõ ràng đối với thế giới là cuộc bầu cử ngày 9/8 ở Belarus là gian lận”, ông Biegun nói vào ngày 28/8 trong cuộc họp OSCE gồm 57 quốc gia thành viên trong đó ông là đại diện của Hoa Kỳ.

“Trong giai đoạn trước cuộc bầu cử, chính quyền Belarus đã thực hiện một chiến dịch được dàn dựng nhằm đe dọa và sách nhiễu các ứng viên đối lập, các nhà hoạt động xã hội dân sự và các nhà báo độc lập, đồng thời bắt giữ hàng trăm người tham gia các cuộc biểu tình ôn hòa”, ông Biegun nói. “Việc đăng ký ứng viên có sai sót nghiêm trọng vì các biện pháp hạn chế đã được thiết lập để ngăn chặn các ứng viên tiềm năng hoàn thành thủ tục đăng ký. Các ứng viên hàng đầu của phe đối lập đã bị bắt trước ngày bầu cử và vẫn bị giam giữ cho đến ngày nay”.

Ông nói thêm, cũng có “những bất thường nghiêm trọng trong việc kiểm phiếu và báo cáo kết quả bầu cử”, và các quan sát viên độc lập địa phương bị từ chối quyền tiếp cận các điểm bỏ phiếu. Do đó, người Belarus “sẽ không bao giờ biết kết quả thực sự cuộc bầu cử của họ”.

Kết quả cuộc bầu cử tổng thống Belarus tổ chức vào ngày 9/8 cũng bị chất vấn bởi ứng viên đối lập Sviatlana Tsikhanouskaya, người tuyên bố rằng bà đã thắng cử với 60-70% phiếu bầu.

Ủy ban bầu cử chính thức thông báo Tổng thống đương nhiệm Alexander Lukashenko, 66 tuổi, người tranh cử nhiệm kỳ thứ sáu đã giành được 80% số phiếu bầu trong khi đối thủ đối lập chính của ông Tsikhanouskaya giành được vỏn vẹn 10% số phiếu bầu.

Tsikhanouskaya, một cựu giáo viên tiếng Anh 37 tuổi, đã trốn sang Lithuania và thành lập một hội đồng để điều phối một quá trình chuyển giao quyền lực một cách hòa bình.

Bà chưa từng có ý định trở thành người lãnh đạo cuộc kháng chiến quần chúng đối với Lukashenko, một giám đốc nông trường quốc doanh dưới thời Liên Xô. Nhưng khi chồng bà, ông Siarhei Tsikhanouski, một blogger, nhà hoạt động và ứng viên tổng thống, người đã chỉ trích ông Lukashenko trong nhiều năm, bị bỏ tù vào tháng 5 và các ứng viên khác bị cấm tham gia cuộc bầu cử, Tsikhanouskaya đã thay thế chồng bà làm ứng viên đối lập trên lá phiếu.

Phản đối kết quả bầu cử

Alexander Lukashenko chào đón các sĩ quan cảnh sát chống bạo động. Tổng thống Belarus Alexander Lukashenko được trang bị súng trường loại Kalashnikov khi ông chào đón các sĩ quan cảnh sát chống bạo động gần Dinh Độc lập ở Minsk vào ngày 23/8 (ảnh chụp màn hình The Epoch Times dẫn qua Công ty Truyền hình và Phát thanh Nhà nước Belarus).

Các cuộc biểu tình quần chúng với sự tham gia của hàng nghìn người Belarus đã nổ ra ở thủ đô Minsk sau cuộc bầu cử đoàn kết với phe đối lập và kéo dài cho đến ngày nay.

Ban đầu, chính phủ đã thẳng tay đàn áp. Cảnh sát đã sử dụng hơi cay, lựu đạn và đánh đập đám đông người biểu tình ở thủ đô Minsk và các nơi khác. Họ đã giam giữ hàng nghìn người, khiến hàng trăm người bị thương và ít nhất ba người chết.

Nhưng các biện pháp mạnh tay trong những ngày sau cuộc bầu cử ngày 9/8 dường như tạo ra tác dụng ngược lại, thúc đẩy nhiều người biểu tình hơn, gây ra các cuộc đình công tại các nhà máy quốc doanh và buộc chính quyền phải lùi bước.

Sau tuần biểu tình thứ ba, Lukashenko đang thay đổi chiến thuật, dần dần dập tắt các cuộc biểu tình bằng những lời hứa mơ hồ về cải cách xen lẫn những lời đe dọa, lệnh triệu tập của tòa án và việc bỏ tù có chọn lọc các nhà hoạt động hàng đầu.

Ông Biegun đã kêu gọi “chấm dứt ngay lập tức các hành vi bạo lực đối với người dân Belarus và trả tự do cho tất cả những người bị giam giữ bất công”, như một điều kiện tiên quyết cho một cuộc bầu cử tự do và công bằng.

“Hoa Kỳ lên án mạnh mẽ hành vi tàn bạo sau bầu cử do chính quyền Belarus thực hiện đối với những người biểu tình ôn hòa và các nhà báo, bao gồm việc giam giữ hàng loạt gần 7.000 công dân Belarus, cũng như các nỗ lực không ngừng để phong tỏa internet và sử dụng lực lượng an ninh nhằm đe dọa những người tham gia cuộc biểu tình ôn hòa”, ông Biegun nói, đồng thời cho biết thêm rằng chính quyền tiếp tục giam giữ người dân.

Nhà ngoại giao đứng thứ hai nước Mỹ cũng kêu gọi chính quyền Belarus trả tự do cho một công dân Mỹ, Vitali Shkliarov, người đã đến Belarus cùng con trai vào tháng 7 để thăm mẹ. 

“Anh ta bị tóm trên đường, ném vào sau một chiếc xe tải rồi được chở 300 km đến một trung tâm giam giữ. Trong khi bị giam giữ, anh ta không chịu thừa nhận những tội ác mà anh ta không phạm phải”, ông Biegun nói.

Phản ứng quốc tế

Sviatlana Tsikhanouskaya, ứng viên tranh cử tổng thống, phát biểu tại một cuộc họp báo sau cuộc bầu cử tổng thống Belarus ở Minsk, Belarus, ngày 10/8 (ảnh chụp màn hình The Epoch Times dẫn qua AP).

Ông Biegun đã gặp ứng viên tổng thống Belarus Tsikhanouskaya đang tị nạn ở quốc gia láng giềng Lithuania, trong chuyến thăm châu Âu hồi tuần trước và nói rằng ông cảm thấy “được truyền cảm hứng từ lòng dũng cảm và quyết tâm vận động cho người dân Belarus của cô”, quyền lợi để lựa chọn “chính phủ và tương lai của chính họ”.

Trong cuộc trò chuyện kéo dài hai giờ, Tsikhanouskaya đã yêu cầu chính phủ Hoa Kỳ “tôn trọng chủ quyền của Belarus”, ông Biegun nói. Ông đảm bảo với bà rằng điều đó sẽ xảy ra và ông hy vọng các chính phủ khác tham gia cuộc họp đặc biệt của OSCE cũng làm điều tương tự. 

“Hoa Kỳ kiên quyết ủng hộ quyền của người dân Belarus, yêu cầu chính phủ của họ tuân thủ các nguyên tắc mà OSCE đại diện: bầu cử tự do và công bằng và bảo vệ nhân quyền.”

Ông Biegun cũng đã gặp người đồng cấp Nga tại Moscow hồi tuần trước trong chuyến thăm để thảo luận về các sự kiện ở Belarus. “Đối với tôi điều đó đã khá rõ ràng”, ông nói, đây “không phải là một cuộc đối đầu giữa Nga và Mỹ”.

“Hoa Kỳ không tìm cách kiểm soát hay quyết định vận mệnh của người dân Belarus”, ông Biegun nói. Tuy nhiên, nếu OSCE không đứng về phía người dân Belarus thì điều đó sẽ gây mất uy tín đối với sứ mệnh và giá trị của OSCE, ông nói thêm.

Các phái bộ của Hoa Kỳ, Anh, Thụy Sĩ và Liên minh Châu Âu thay mặt cho các Quốc gia Thành viên EU có đại diện tại Minsk đã đưa ra một tuyên bố chung hôm thứ Bảy (29/8) lên án việc chính quyền Belarus sử dụng vũ lực quá mức để dập tắt các cuộc biểu tình ôn hòa và kêu gọi họ “ngăn chặn bạo lực và các mối đe dọa sử dụng vũ lực quân sự đối với chính người dân của họ và trả tự do ngay lập tức và vô điều kiện cho tất cả những người bị giam giữ bất hợp pháp”.

Tuyên bố cũng thể hiện tình đoàn kết với những người Belarus yêu cầu tôn trọng tự do và nhân quyền “thông qua các cuộc bầu cử tự do và công bằng”.

Theo The Epoch Times,
Quý Khải dịch & biên tập