- Đại Kỷ Nguyên - https://www.dkn.tv -

Thiếu hụt nhu yếu phẩm ở Cuba dấy lên lo ngại về khủng hoảng kinh tế mới

Cuba

Cuba là một trong những quốc gia cuối cùng trên thế giới duy trì nền kinh tế theo kiểu Xô Viết, với hầu hết các hoạt động kinh doanh do nhà nước điều hành, theo AP.

Mới hơn 8 giờ sáng mà bà Pura Castell đã phải xếp hàng sau khoảng 100 người để mua chân gà đông lạnh, và theo qui định, mỗi người chỉ được mua hơn 2kg.

Vào 10 giờ sáng, chân gà đã hết, trong khi trước mặt bà Castell vẫn còn 20 người xếp hàng. Bà phải quay lại vào sáng hôm sau, nhưng được thông báo sẽ không có gà. Sau đó, một người hàng xóm nói với bà rằng gà sẽ được đưa đến cửa hàng chính phủ, và sẽ phân phối cho người dân theo trợ cấp hàng tháng. Gia đình 3 người của bà sẽ được phân phối 3 miếng, trong đó sẽ có miếng thịt đùi.

Người quản lý của cửa hàng bán thịt nói rằng cô cần 80 hộp thịt gà để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong ngày, nhưng cửa hàng chỉ có 40 hộp thịt.

Cuba
Mọi người xếp hàng chờ mua gà tại một cửa hàng tạp hóa do chính phủ điều hành ở Havana, Cuba, ngày 17/4/2019. (Ảnh: AP / Ramon Espinosa)

Sau hai thập niên tương đối ổn định nhờ sự viện trợ dầu của Venezuela [1], tình trạng thiếu lương thực và thuốc men một lần nữa trở thành vấn đề nghiêm trọng hàng ngày đối với hàng triệu người Cuba.

Theo cựu bộ trưởng kinh tế Jose Luis Rodríguez, hỗ trợ từ Venezuela cho Cuba [2] đã giảm xuống, lợi nhuận từ các hợp đồng đưa bác sĩ Cuba qua Brazil làm việc đã kết thúc.

videoinfo__video3.dkn.tv||775f9e1b2__

Kèm theo đó là tình trạng hoạt động kém trong việc khai thác niken, đường và du lịch, đã khiến chính phủ Cuba nợ 1,5 tỷ USD từ các nhà cung cấp sản phẩm như gà đông lạnh hay thiết bị nghiền hạt thành bột.

Các cửa hàng không còn thường xuyên dự trữ trứng, bột, thịt gà, dầu ăn, gạo, sữa bột, gà tây xay, cùng với các sản phẩm khác. Những mặt hàng cơ bản có thể sẽ không có trong vài ngày hoặc vài tuần.

Sự thiếu hụt trầm trọng đến mức người dân Cuba và các nhà lãnh đạo của đất nước đang công khai đề cập đến “thời kì đặc biệt” ám chỉ những năm đói khổ sau khi Liên Xô tan rã.

“Đây không phải là nói về việc [chúng ta sẽ] trở lại giai đoạn khắc nghiệt nhất của thời kỳ đặc biệt của thập niên 90. Nhưng chúng ta luôn phải sẵn sàng cho điều tồi tệ nhất”, người đứng đầu đảng cộng sản Cuba, ông Raul Castro nói vào tuần trước.

2 ngày sau lời phát biểu của ông Raul Castro, chủ tịch Cuba, ông Miguel Díaz-Canel nói rằng việc cắt giảm là cần thiết bởi vì: “Thời khắc khắc nghiệt này đòi hỏi chúng tôi đặt ra các ưu tiên được xác định rõ ràng để không quay lại những thời khắc tồi tệ nhất của thời kỳ đặc biệt”.

“Trong suốt thời kì đặc biệt, gia đình chúng tôi đã sống rất tệ, và mọi người cũng vậy. Ngay cả khi có tiền, chúng tôi cũng không thể mua bất cứ thứ gì”, bà Castell, mẹ của 6 người con cho biết.

“Thật là khó khăn, mất điện, không có thức ăn gì cả, tôi không muốn quay lại thời kì đó”, Ariadne Medina, công nhân 47 tuổi cho biết.

Cuba
Bà Pura Castell đặt trong tủ đông 3 miếng thịt gà mà bà được nhận theo hạn ngạch hàng tháng do chính phủ phân phối. (Ảnh: AP / Ramon Espinosa)

Theo AP, mặc dù có một số cải cách theo định hướng thị trường trong thập niên qua, Cuba là một trong những quốc gia cuối cùng trên trái đất duy trì nền kinh tế theo kiểu Xô Viết, với hầu hết các hoạt động kinh doanh do nhà nước điều hành. Nhiều nhân viên nhà nước chỉ dành một vài giờ mỗi ngày cho công việc của mình và dành phần lớn thời gian để làm việc riêng của họ. Nhiều người kiếm tiền bằng cách bán vật tư đánh cắp từ văn phòng, nhà kho hoặc nhà máy của họ.

Mặc dù có lực lượng lao động có trình độ học vấn cao, nhưng ngành công nghiệp Cuba hiện đang bị phá hủy sau nhiều thập niên thiếu đầu tư. Đất nước này tạo ra rất ít giá trị trên thị trường toàn cầu, ngoài nguồn lợi thu được từ rượu rum, thuốc lá và đưa các bác sĩ, giáo viên hoặc kỹ sư ra nước ngoài làm việc.

Ngành nông nghiệp rơi vào tình trạng hỗn loạn, đòi hỏi nước này phải nhập khẩu hầu hết thực phẩm. Bộ trưởng kinh tế Alejandro Gil cho biết hôm 13/4, rằng Cuba sẽ chi 5 tỷ USD cho thực phẩm và các sản phẩm dầu khí trong năm nay.

Trong 20 năm qua, nhiều tỷ USD mà Cuba nhận được là đến từ chính quyền Venezuela.

Venezuela và Cuba có mối quan hệ rất sâu sắc. Trong nhiều năm, Cuba nhận từ Venezuela gần 100.000 thùng dầu mỗi ngày. Hiện nay, với sự sụp đổ kinh tế của Venezuela, viện trợ cho Cuba đã giảm đi đáng kể.

Theo Rodríguez, cựu bộ trưởng kinh tế Cuba, sản xuất niken của nước này đã giảm từ 72.530 tấn trong năm 2011, xuống còn 50.000 vào năm 2018. Thu hoạch đường giảm gần 44%, xuống còn 1 triệu tấn. Số lượng khách du lịch chỉ tăng 1%, với nhiều người đến trên tàu du lịch, một loại khách tương đối không có lợi. Tăng trưởng GDP nói chung đã bị kẹt ở mức 1% trong 3 năm qua.

Ở Cuba, các cửa hàng nhà nước thường bán hàng gia dụng Trung Quốc [3] chất lượng thấp với giá cao gấp đôi hoặc gấp ba so với nước ngoài. Chính vì vậy, nhiều người Cuba đã lựa chọn mua hàng hóa ở nước ngoài với giá thấp hơn và chất lượng hàng hóa tốt hơn. Và việc này đã hút một lượng tiền lớn ra khỏi Cuba.

Nhà kinh tế Omar Everleny Pérez ước tính, người Cuba đã chi hơn 2 tỷ USD mỗi năm để mua sản phẩm ở nước ngoài.

Tuy nhiên, các chuyên gia độc lập cho biết việc Cuba quay trở lại giống như “thời kỳ đặc biệt” là không thể. Hiện tại, Cuba làm kinh doanh với hàng chục quốc gia, đón gần 5 triệu khách du lịch mỗi năm cùng với nguồn lợi thu được từ hàng tỷ USD kiều hối người Cuba ở nước ngoài gửi về quê nhà hàng năm.

“Chính phủ đang cố gắng ngăn chặn sự xuống cấp, nhưng đó là một nhiệm vụ khó khăn. Chính phủ cần tài nguyên và thời gian”, nhà kinh tế Omar Everleny Pérez cho biết.

Băng Thanh

Xem thêm: