“Vở kịch” nhà báo Nga Arkady Babchenko đột ngột chết rồi trở lại trong vòng chưa đầy 24 giờ đồng hồ đã khiến thế giới có những phản ứng trái chiều.  

Nhà báo chống đối Nga Arkady Babchenko được báo chí Ukraina thông báo bị bắn chết tại nhà riêng tối 29/5, đã bất ngờ xuất hiện khỏe mạnh trong một cuộc họp báo của Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) ngày 30/5.

Trong cuộc họp báo, người đứng đầu SBU – tướng Vasyl Grytsak cho biết cái chết giả của nhà báo Babchenko nằm trong “chiến dịch đặc biệt” để ngăn chặn một âm mưu ám sát người này của chính phủ Nga.

Dù Ukraina giải thích rằng việc dàn dựng nhằm lật mặt gián điệp Nga cố ý giết nhà báo Babchenko, nhưng giới chức Ukraina vẫn bị chỉ trích vì dựng lên kịch bản khó tưởng tượng này.

Theo “vở kịch” được dựng lên, ngày 29/5 nhà báo Babchenko trở về nhà thì bị bắn vào lưng. Ông “qua đời” khi đang trên đường đến bệnh viện. Khi bạn bè và đồng nghiệp tập trung tại cuộc họp báo về cuộc điều tra thì ông Babchenko xuất hiện. Ông nói cơ quan mật vụ Ukraina muốn bảo vệ ông và có điều muốn nói. Ông Babchenko xin mọi người tha thứ vì không còn lựa chọn nào khác và đặc biệt xin lỗi vợ mình. Nhà báo Nga đã bật khóc tại cuộc họp báo. Cảnh sát Ukraina sau đó nói họ đã bắt giữ nghi phạm B.L. Herman liên quan đến vụ ám sát hụt. Người này bị cáo buộc khủng bố theo Điều 258 Bộ luật hình sự Ukraine.

Nhà báo Nga Arkady Babchenko đã thú nhận giả chết để thoát khỏi một âm mưu nhắm vào mình. Ông cho biết, một nghệ sĩ trang điểm đến nhà ông vào ngày 29/5, giao cho ông một chiếc áo có vết đạn bắn. Sau đó ông được chỉ cách ngã để giống như vừa bị bắn. Tiết lợn được đổ lên trên người tạo hiện trường cho những bức ảnh giả.

Trước chất vấn của truyền thông về vấn đề đạo đức, ông Babchenko nói: “Thử hỏi mọi người sẽ làm gì trong trường hợp của tôi, khi họ đến và nói với bạn rằng có một vụ tấn công nhằm vào bạn?”.

Một loạt phản ứng

Theo hãng thông tấn TASS, Liên minh châu Âu đang cố gắng tìm hiểu từ Kiev các chi tiết về vụ việc. Chủ tịch Nghị viện châu Âu Antonio Tajani nói rằng ông “nhẹ nhõm” khi nghe tin nhà báo còn sống.

Đại diện OSCE về Tự do truyền thông, Arlem Desire, thừa nhận rằng ông hối tiếc cho quyết định của chính quyền Ukraina trong vụ dàn dựng Babchenko. “Nhà nước có nghĩa vụ cung cấp thông tin chính xác cho công chúng”, ông nói.

Ngoại trưởng Bỉ Didier Reinders chỉ ra rằng hành động của Ukraine trái ngược với các nguyên tắc phổ biến thông tin đáng tin cậy trên các phương tiện truyền thông được chấp nhận ở châu Âu. “Chúng tôi không chống lại tin tức giả mạo bằng các tin tức giả mạo khác”, nhà ngoại giao nhấn mạnh.

Bộ trưởng Ngoại giao Đức Heiko Maas nói rằng câu chuyện của Babchenko đặt ra nhiều câu hỏi, nhưng “trước hết, cần vui mừng vì người này vẫn còn sống.”

Theo hãng tin Reuters, Chủ tịch Liên đoàn Nhà báo Quốc tế (IFJ) Philippe Lerut cho rằng việc Ukraine dàn dựng vụ sát hại nhà báo Babchenko là “không thể chấp nhận được” và “không thể dung thứ”.

“Babchenko vẫn còn sống và có thể tiếp tục hành nghề, đây là một tin tuyệt vời. Tuy nhiên, loan tin sai sự thật về vụ giết ông ta, các nhà chức trách Ukraine đã làm suy yếu nghiêm trọng đến tính xác thực của truyền thông, và thông tin của họ có thể được coi là hoạt động tuyên truyền”, ông Philippe nói.

Tổng thư ký IFJ Anthony Bellanger nhấn mạnh rằng không thể chấp nhận việc nói dối các nhà báo và gây nhiễu đối thông tin cho “hàng triệu công dân đã xúc động bởi cái gọi là ‘vụ giết người’ này.”

Hôm 31/5, Điện Kremlin cho biết rất vui mừng vì nhà báo bất đồng chính kiến người Nga vẫn còn sống, nhưng việc dàn dựng cái chết của ông có thể nói thật “kỳ lạ”.

Bộ Ngoại giao Nga lên án vụ ám sát dàn dựng, cho đây là “một hành động khiêu khích chống Nga rõ ràng khác”. Người phát ngôn Maria Zakharova miêu tả “chiến dịch đặc biệt” của Ukraine là “một màn kịch” hướng đến “hiệu ứng tuyên truyền”.

Về phía Ukraina, Tổng thống Petro Poroshenko cho biết sẽ bảo vệ Babchenko. “Dường như Moskva sẽ không giữ nổi bình tĩnh”, ông viết trên Twitter. “Tôi đã ra lệnh bảo vệ Arkady và gia đình ông ấy”.

Trong khi nhóm Phóng viên Không Biên giới lên án chiến dịch là “màn dàn dựng thảm hại”. “Thật đáng tiếc và thảm hại khi cảnh sát Ukraine chơi đùa với sự thật, bất chấp động cơ của họ là gì”, người đứng đầu tổ chức Christophe Deloire nói với AFP.

Ủy ban Bảo vệ các Nhà báo đã chất vấn Ukraina lý do phải cần tới “một biện pháp cực đoan đến như vậy” và khẳng định đây là tình huống chưa từng có tiền lệ.

Phóng viên điều tra Nga Andrei Soldatov, đồng nghiệp cũ với Babchenko, cho rằng vụ dàn dựng đã đi quá giới hạn. “Babchenko là một nhà báo, không phải cảnh sát và công việc của chúng ta là nêu lên sự thật”, ông Soldatov viết trên Twitter.

Hồng Hạnh