40 ngày sau cuộc chiến Nga-Ukraina, các lực lượng Nga đã chính thức từ bỏ cuộc tấn công vào Kiev và bắt đầu chuyển hướng sang khu vực phía đông Ukraina. Các diễn biến tiếp theo của cuộc chiến sẽ như thế nào?

Quân đội Nga đang tìm cách cắt đứt quân chi viện ở miền đông Ukraina và bao vây lực lượng kháng chiến ở miền đông Ukraina; quân đội Ukraina muốn ngăn quân đội Nga hình thành vòng vây ở miền đông Ukraina, hoặc phản công bao vây quân đội Nga đang cố gắng tiến về phía nam. Đây có lẽ là diễn biến tiếp theo của cuộc chiến Nga-Ukraina, đồng thời có thể xảy ra một cuộc giao tranh lớn ở miền nam Ukraina.

Quân đội Nga đã thực sự rút lui

Vào ngày 4/4, Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ đã đưa ra một thông cáo báo chí, “Quân đội Nga rút lui khỏi vùng quanh Kiev, tái trang bị ở Belarus”. Thông cáo báo chí xác nhận rằng 2/3 quân Nga đang tấn công Kiev từ phía bắc đã rút về Belarus. Các quan chức Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ ước tính tổng quy mô quân đội Nga vào khoảng 20 đơn vị chiến đấu cấp tiểu đoàn. Điều này có nghĩa là 13-14 đơn vị đã được rút khỏi Ukraina, 6-7 đơn vị còn lại chưa được rút.

Tổ chức tư vấn ISW cho rằng các lực lượng này đã bị thiệt hại nặng và cần được tái cấu trúc và bổ sung. Khi quân đội Nga rút lui, họ đã đặt một số lượng lớn mìn và tiến hành trận địa pháo yểm trợ để ngăn chặn sự truy đuổi của quân đội Ukraina. 

Đơn vị chiến đấu cấp tiểu đoàn của quân đội Nga có từ 600-800 người, và tổng số 20 đơn vị sẽ vào khoảng 12-16.000 người. Quân đội Nga cũng đã cố gắng hình thành một vòng vây từ sườn phía đông của Kiev, và lực lượng được khai triển ước tính có ít hơn 20 đơn vị chiến đấu cấp tiểu đoàn. Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ ước tính có tổng cộng 120 đơn vị chiến đấu cấp tiểu đoàn của quân đội Nga đã tham gia cuộc chiến ở Ukraina, và chưa đến 1/3 số đơn vị chiến đấu cấp tiểu đoàn bao vây Kiev, trong khi các lực lượng còn lại của Nga phải đối phó với 3 mặt trận khác, bao gồm Kharkov, thành phố lớn thứ hai của Ukraina, miền đông Ukraina và miền nam Ukraina.

Ngày 4/4, Bản đồ tình hình chiến lược ở Ukraine. 
Quân đội Nga xung quanh Kiev nhanh chóng rút đi, và Ukraina giành lại được một phần lớn lãnh thổ đã mất (Ảnh: Tổ chức tư vấn ISW).

Nỗ lực đánh chiếm Kiev của Nga với lực lượng tấn công tuyến đầu lên tới hơn 30.000 người, và cho rằng quân đội Ukraina sẽ sụp đổ trong nháy mắt. Tuy nhiên, kế hoạch của Bộ Tổng tham mưu Nga đã hoàn toàn sai lầm. Sau 40 ngày, quân đội Nga buộc phải từ bỏ việc tấn công Kiev, và di chuyển khá nhanh chóng, kết thúc mà không có một cuộc tấn công pháo binh lớn nào vào Kiev, cho thấy quân đội Nga đang lo lắng hơn về khả năng rút lui an toàn và nhiều người có thể không muốn chiến đấu nữa.

Lực lượng Nga vốn đóng ở phía đông Ukraina cũng nhanh chóng rút lui. Hiện tại, người ta vẫn chưa biết sẽ mất bao lâu để hàng chục nghìn quân Nga này tái tổ chức và cải tạo, và họ có thể được đưa vào mặt trận nào.

Một khi Kiev được giải vây, Ukraina có thể để các lực lượng bán quân sự canh gác, và một số lực lượng dã chiến trong và xung quanh thành phố, cũng như lực lượng dự bị ở miền tây Ukraina, có thể di chuyển đến các mặt trận phía đông hoặc phía nam.

Quân đội Nga có đủ khả năng thắt túi?

Đồng thời với việc quân đội Nga rút khỏi Kiev, nước này cũng có thể từ bỏ cuộc bao vây Kharkov, thành phố lớn thứ hai của Ukraina, và các lực lượng xung quanh có thể sẽ di chuyển về phía đông nam trong nỗ lực cô lập quân đội Ukraina hiện đang kháng cự ở phía đông, cắt đứt đường hỗ trợ và tiếp tế của quân đội Ukraina từ phía tây, bao vây và nuốt chửng quân đội Ukraina ở phía đông.

Đây sẽ là mục tiêu chiến đấu tiếp theo của quân đội Nga, không chỉ có thể nhanh chóng thôn tính toàn bộ khu vực Donbas, miền đông Ukraina mà còn có thể bao vây và tiêu diệt một phần quân đội Ukraina. Các quan chức cấp cao của Nga có lẽ cần một chiến thắng như vậy để giải thích cho Nga điều gì đó, và quân đội Nga có thể cứu vãn được phần nào thể diện. Câu hỏi đặt ra là liệu quân đội Nga có khả năng ‘thắt túi’ hay không.

Ngày 4/4, Bản đồ tình hình chiến lược của miền đông Ukraina. 
Quân đội Nga đã tiến về phía nam trong vùng Izium, cố gắng cắt đứt các lực lượng Ukraina ở vùng Donbas phía đông từ phía tây (Ảnh: Tổ chức tư vấn ISW).

Các lực lượng Nga hiện đang khai triển xung quanh Kharkov có thể không đủ khả năng để đối phó với một cuộc tấn công quy mô lớn như vậy, và rất có thể quân đội Nga đã rút vào Belarus sẽ được tổ chức lại và tăng cường càng sớm càng tốt. Nếu không, quân đội Nga có thể không những không thể hoàn thành nhiệm vụ ‘thắt túi’ của mình, mà còn có thể bị quân đội Ukraina chia cắt và rơi vào nguy cơ bị bao vây từng phần. Quân đội Ukraina cũng có thể mở một cuộc phản công từ gần Kharkov, làm gián đoạn các đường tiếp tế của quân đội Nga, khiến quân đội Nga không khỏi lo lắng về đường cùng.

Quân đội Nga đã chiếm Izium và đang cố gắng tiến về phía nam, và quân đội Ukraina cũng đang cố gắng ngăn chặn. Chiến lược ban đầu của quân đội Ukraina là chiến tranh phục kích có thể dần dần chuyển sang chiến tranh cơ động; trước đây quân đội Ukraina có thể chờ đợi và chọn các vị trí phục kích tốt nhất, nhưng giờ đây có thể phải cơ động trên quy mô lớn, nhanh chóng vào vị trí và có thể có những cuộc chạm trán bất ngờ. Trước đây chủ yếu là chiến tranh du kích quy mô nhỏ, nhưng bây giờ có thể phải tổ chức các đơn vị khác nhau để tiến hành phối hợp chiến tranh tấn công và phòng thủ. Đây chắc chắn là một cuộc thử nghiệm mới đối với quân đội Ukraina. Thông tin tình báo thời gian thực từ các lực lượng Hoa Kỳ trở nên quan trọng hơn, cũng như khả năng phản ứng của các chỉ huy trên chiến trường, và cũng sẽ phụ thuộc vào việc liệu các vũ khí bổ sung do các nước NATO cung cấp có thể đạt được hiệu quả như mong muốn hay không.

Một khi cả hai bên bố trí lực lượng lớn và tham gia vào các trận chiến bao vây và phản công ác liệt, thương vong có thể tăng lên nhanh chóng, và việc bổ sung quân số và tiếp tế hậu cần kịp thời sẽ là một thách thức cho cả hai bên.

Trọng tâm của chiến trường phía đông tiếp theo là: liệu quân đội Nga có cơ hội để chứng tỏ tên tuổi của mình, phát huy khả năng tấn công tầm xa, khả năng tấn công bọc thép và tận dụng ưu thế trên không hay không; liệu quân đội Ukraina có thể tổ chức, huy động, phối hợp một cách hiệu quả, tận dụng tối đa lợi thế về địa hình quen thuộc, tiếp tục bù đắp lợi thế của quân đội Ukraina trong tác chiến tầm gần hoặc tác chiến ban đêm, và gây ra nhiều thiệt hại nhất có thể cho quân đội Nga.

Vào ngày 4/4, quân đội Ukraina tuyên bố đã thu được xe tăng T-80 của Nga trong cuộc giao tranh ở khu vực phía bắc Sumy 
(Ảnh: Bộ Quốc phòng Ukraina).

Không chắc chắn về giao tranh ở miền nam Ukraina

Quân đội Nga chỉ nhấn mạnh đến việc điều chỉnh mục tiêu tác chiến sang miền đông Ukraina, nhưng không đề cập đến miền nam Ukraina. Quân đội Nga tiếp tục tấn công Mariupol, nơi nối liền phía đông và phía nam, hai bên vẫn giao tranh ác liệt.

Sau khi thủ đô Kiev của Ukraina và thành phố lớn thứ hai Kharkov thoát khỏi nguy hiểm, quân đội Ukraina đã bước vào cuộc phản công chiến lược, trong khi cố gắng hết sức để ngăn chặn quân đội Nga bao vây miền đông Ukraina, thì cũng có thể khai triển quân để phản công khu vực phía nam. Quân đội Ukraina đã tuyên bố bắt đầu một cuộc phản công ở Kherson, và cũng cố gắng phản công từ xung quanh Mariupol.

Cuộc phản công của quân đội Ukraina ở phía nam và đông nam sẽ đóng một vai trò trong việc kiềm chế quân đội Nga. Nếu quân đội Nga không tăng cường hỗ trợ, e rằng khó có thể duy trì được khu vực đã chiếm đóng; nếu quân đội Nga cử quân đội hạng nặng đến hỗ trợ, cố gắng giữ con bài thương lượng, thì nhất định sẽ phải chia binh lực trên chiến trường phía đông Ukraina; nếu tuyển thêm quân từ Nga tham gia vào cuộc chiến, quân đội Nga sẽ được mở rộng.

Nếu quân đội Ukraina dám mạnh dạn phản công từ xung quanh Mariupol, cắt đứt liên kết giữa các lực lượng phía đông và phía nam của quân đội Nga, hoặc phản công từ Kherson trên quy mô lớn để dành lại những vùng đất đã mất, thì điều đó tương đương với việc mở ra chiến trường thứ hai và khiến quân đội Nga lo được cái này thì mất cái khác.

Ngày 4/4, Bản đồ tình hình chiến lược ở Ukraina. 
Sau cuộc bao vây của Kiev, quân đội Ukraina có thể phản công từ nhiều hướng (Ảnh: Tổ chức tư vấn ISW).

Cuộc giao tranh ở miền nam Ukraina có thể lớn đến mức nào phụ thuộc vào tổng lực lượng mà Ukraina có thể huy động và mức viện trợ mà NATO có thể cung cấp. Nếu Ukraina có thể có được tên lửa chống hạm và kiểm soát hiệu quả Biển Đen, điều đó sẽ khiến quân đội Nga đang chiếm đóng miền Nam rơi vào tình thế khốn cùng.

Tình hình chiến sự Ukraina bước sang một giai đoạn mới, quân đội Nga-Ukraina sẽ phát động cuộc đọ sức mới, sự giúp đỡ của Mỹ và NATO cũng sẽ có tác động then chốt đến kết quả cuối cùng.

Video ngắn: Quân đội Ukrain asử dụng tên lửa chống tăng Javelin tấn công xe tăng Nga. (Nguồn: Bộ Quốc phòng Ukraina)

Theo The Epoch Times