Hai tàu chiến của Hoa Kỳ đi qua Eo biển Đài Loan từ ngày 7 đến 8/7/2018, trong bối cảnh quan hệ Mỹ-Trung đang ngày càng căng thẳng. Hành động này làm tăng thêm sự chú ý trong mối quan hệ giữa Đài Bắc-Washington, mặc cho sự kích động từ Trung Quốc.

Thông báo về chuyến tàu thứ 7 đến từ Đài Bắc, chứ không phải từ Washington, mà các nhà phân tích cho đó là một dấu hiệu rõ ràng về sự hợp tác giữa hai chính phủ trong các đợt diễn tập, theo Latimes.

Ông Andrew Yang, cựu Bộ trưởng Quốc phòng Đài Loan, Tổng thư ký của Hội đồng Nghiên cứu Chính sách Nâng cao Trung Quốc, cho biết đây có thể là cơ hội để truyền tín hiệu đến những người ngoài cuộc hoặc cho Bắc kinh thấy được mối quan hệ khắng khít giữa Đài Loan và quân đội Mỹ.

Ông Yang lưu ý, cũng vào tháng này cách đây 1 năm, các tàu Mỹ đã đi qua Eo biển Đài Loan, nhưng Đài Loan đã không nhận ra điều này ngay lúc đó.

Bộ Ngoại giao Đài Loan thông báo các khu trục hạm Mustin và Benfold đã đi về hướng Bắc qua Eo biển rộng 100 dặm vào thứ Bảy (7/7).

Chỉ huy Chiến dịch Ấn Độ-Thái Bình Dương của Hải quân Hoa Kỳ tại Honolulu cho biết vào hôm thứ Sáu (6/7), trục hạm Mustin đã đi qua Biển Đông ở phía nam eo biển, nhưng không đề cập đến việc đi vào eo biển ngày thứ Bảy. Trục hạm Benfold cũng không được đề cập đến.

Chính phủ Đài Loan cho biết các tàu chỉ có hai tuyến và không đề cập việc Đài Loan biết thông tin về các tàu như thế nào. Chính phủ cũng nói Bộ Ngoại giao “sẽ hợp tác với các sở an ninh của các quốc gia khác”.

Có vẻ như quân đội Mỹ và Đài Loan không chính thức làm việc với nhau về hành trình của các chuyến tàu. Một phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Đài Loan cho biết Đài Loan biết được các hoạt động của tàu qua radar.

Tuy nhiên, quyền công bố các hoạt động là một “đặc quyền” dành cho Đài Loan, ông Alexander Huang, một giáo sư nghiên cứu chiến lược tại Đại học Tamkang ở Đài Loan cho biết.

Mỹ
Khu trục hạm tên lửa dẫn đường USS Mustin của Mỹ. (Ảnh: Hải quân Mỹ)

Hoa Kỳ đã điều các tàu vào Biển Đông ít nhất 7 lần dưới thời Tổng thống Trump để cho thấy Mỹ xem tuyến đường thủy là một tuyến quốc tế. Trung Quốc nói 90% Biển Đông thuộc về họ và đã xây dựng một số đảo nhân tạo dùng cho mục đích quân sự. Bắc Kinh cũng đã tiến hành các cuộc tập trận quân sự trên biển này trong năm nay.

Tuy nhiên, trục hạm Benfold đã đến thăm một cảng ở Trung Quốc cách đây hai năm để giúp xây dựng lòng tin giữa hai quân đội. Con tàu 22 tuổi này có tên lửa phòng không, và nó có thể tham gia chiến tranh chống tàu ngầm.

Mối quan hệ Mỹ – Đài Loan được thắt chặt thông qua các tàu chiến trong 6 tháng qua bất chấp sự oán giận của Trung Quốc.

Một đạo luật Hoa Kỳ đã hoàn tất vào tháng 3 nhằm khuyến khích nhiều đợt viếng thăm hơn giữa các lãnh đạo cấp cao Hoa Kỳ – Đài Loan, và Washington công khai phản đối yêu sách của Trung Quốc đề nghị 44 hãng hàng không quốc tế xóa bỏ Đài Loan như là một “quốc gia” trên các trang web.

Hoạt động Hải quân Mỹ ở Eo biển Đài Loan không có gì mới, nếu không nói là hiếm. Vào năm 2007, một tàu sân bay của Mỹ đã đi qua eo biển trên đường đến cảng nhà ở Nhật Bản, một lộ trình mà Washington cho là an toàn do thời tiết thuận lợi. Mặc dù vậy, Trung Quốc đã bày tỏ “mối quan ngại sâu sắc” về hành trình này.

Các tàu chiến Mỹ đi qua Eo biển vào năm 1996 khi Đài Loan chuẩn bị cho cuộc bầu cử Tổng thống trực tiếp, dân chủ đầu tiên sau một đợt thử nghiệm tên lửa của Trung Quốc ở Eo biển.

Sau đó, Ngoại trưởng Warren Christopher cáo buộc Trung Quốc “đe dọa và cưỡng chế” chống lại Đài Loan. Washington cáo buộc Trung Quốc can thiệp nước ngoài trong các vấn đề giao thiệp của mình.

Tính đến đầu Chủ nhật (8/7), Trung Quốc đã không phản ứng với chuyến tàu Hoa Kỳ thông qua các phương tiện truyền thông nhà nước hàng đầu hoặc Bộ Ngoại giao ở Bắc Kinh.

Trung Quốc thường nổi giận với các hành trình như vậy. Bắc Kinh xem Đài Loan tự trị như là lãnh thổ Trung Quốc bị ly khai và phẫn nộ với Hoa Kỳ vì đã duy trì quan hệ không chính thức với Đài Loan.

Trung Quốc và Đài Loan tách riêng kể từ cuộc nội chiến Trung Quốc vào những năm 1940, khi những người theo chủ nghĩa dân tộc chạy đến hòn đảo này. Trung Quốc nhấn mạnh vào sự thống nhất cuối cùng, mặc dù Tổng thống Đài Loan ngày nay phản đối mục tiêu đó.

Bắc Kinh đã điều máy bay ném bom và nhiều máy bay quân sự khác vờn quanh đảo này, đưa tàu sân bay Liêu Ninh đi qua Eo biển Đài Loan.

Bộ Ngoại giao Đài Loan cho biết vào hôm thứ Bảy, các chuyến tàu của Mỹ sẽ “hoàn thành trách nhiệm của mình như người tham gia trong khu vực, cùng nhau bảo vệ hòa bình và ổn định trong khu vực.”

Thanh Hiền