Tóm tắt bài viết

  • Bắc Kinh ngày càng quyết đoán trong vấn đề biển Hoa Đông và Biển Đông, và Đài Loan.
  • Trung Quốc tăng chi tiêu quốc phòng năm 2018 nhưng không nêu chi tiết về cách thức phân bổ ngân sách.
  • Các nước láng giềng và các cường quốc quân sự khác than phiền rằng sự thiếu minh bạch của Bắc Kinh làm tăng thêm căng thẳng trong khu vực.

Hôm 5/3, Trung Quốc công bố tăng chi tiêu quốc phòng lớn nhất của mình trong 3 năm, với mục tiêu tăng trưởng 8,1% trong năm nay, khiến cho các nước láng giềng quan ngại sâu sắc, theo Reuters.

Theo một báo cáo đưa ra tại phiên họp đầu năm của Quốc hội Trung Quốc, ngân sách quốc phòng năm 2018 sẽ là 1,11 nghìn tỷ Nhân dân tệ (173 tỷ USD).

Thế giới theo dõi sát sao con số chi tiêu quốc phòng để tìm ra các ý đồ chiến lược của Trung Quốc khi phát triển các khả năng quân sự mới, bao gồm máy bay chiến đấu tàng hình, tàu sân bay và tên lửa chống vệ tinh.

Phát biểu tại phiên họp khai mạc Quốc hội, Thủ tướng Lý Khắc Cường khẳng định Trung Quốc sẽ “thúc đẩy mọi khía cạnh huấn luyện quân sự và sẵn sàng chiến tranh, quyết tâm bảo vệ vững chắc chủ quyền, an ninh và những lợi ích phát triển của đất nước”.

Cũng theo ông Lý, Trung Quốc đã hoàn thành cơ bản những nỗ lực, cắt giảm 300.000 nhân sự phục vụ trong quân đội, một động thái mà Chủ tịch Tập Cận Bình đã thông báo trong năm 2015, nhằm nâng cao hiệu quả, những gây ra sự lo lắng trong hàng ngũ quân đội Trung Quốc.

Tuy nhiên, việc củng cố quân đội của Trung Quốc không khỏi khiến cho các nước láng giềng lo lắng, đặc biệt là trước thái độ ngày càng quyết đoán hơn trong các tranh chấp lãnh thổ ở biển Hoa Đông và Biển Đông, và thái độ đối với Đài Loan, một lãnh thổ tự trị mà Bắc Kinh luôn tuyên bố là của riêng mình.

Hải quân Trung Quốc tập trận ở Biển Đông (Ảnh: Getty)

Phát biểu trong một cuộc họp thường kỳ, Chánh văn phòng Nội các Nhật Bản Yoshihide Suga nêu rõ: “Chúng tôi muốn thấy Trung Quốc minh bạch hơn về chính sách quốc phòng, bao gồm cả chi tiêu và chỉ đạo sức mạnh quân sự của mình”.

Cho rằng các động thái của Trung Quốc nhằm tăng chi tiêu quốc phòng và các cuộc tập trận quân sự, đã làm gia tăng căng thẳng trong khu vực, Hội đồng Phụ trách các Vấn đề Hoa lục của Đài Loan (MAC) yêu cầu: “Trung Quốc cần nhìn nhận những quan ngại của quốc tế một cách nghiêm túc, tăng cường sự minh bạch cho những chi tiêu quốc phòng của họ, từ bỏ việc triển khai quân sự nhắm vào Đài Loan”.

Chi tiêu quốc phòng năm 2018 tăng lên khi tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc đạt mức 6,9% trong năm ngoái, sự tăng tốc lần đầu tiên về tăng trưởng hàng năm kể từ năm 2010. Tuy nhiên, Trung Quốc vẫn giữ mục tiêu tăng trưởng kinh tế trong năm 2018 của họ là khoảng 6,5%, cũng giống như năm ngoái, mặc dù đã vượt mục tiêu trong năm, ông Lý Khắc Cường thông báo.

Năm ngoái, chi tiêu quốc phòng của Trung Quốc được lập với mức tăng 7%, lên 1,044 nghìn tỷ Nhân dân tệ (164,60 tỷ USD). Trong năm 2016, chi tiêu quốc phòng của Trung Quốc tăng 7,6%.

Ông Sam Roggeveen, một hội viên ngắn hạn của Trung tâm Nghiên cứu Quốc phòng thuộc Trường Đại học Quốc gia Úc tại Canberra, cho rằng: “Tốc độ và quy mô của việc xây dựng quân đội là thật sự mạnh mẽ. Điều này rất đáng báo động đối với Úc và nhiều nước khác trong khu vực”.

Cũng theo ông Roggeveen: “Có mọi dấu hiệu cho thấy Trung Quốc muốn mở rộng những gì họ gọi là khả năng phòng thủ ở Biển Đông. Tôi ngờ là cuối cùng chúng ta sẽ thấy các tàu chiến và máy bay ở đó thường xuyên, nếu chúng không ở đó lâu dài. Tuy nhiên, điều chưa rõ ràng là liệu Mỹ có muốn cho thấy họ có thể sử lý thách thức này một cách thành công hay không?”.

Chi phí ‘ẩn giấu’

Việc Trung Quốc không đưa ra bất kỳ một phân tích về cách mà họ phân bổ ngân sách quốc phòng như thế nào, khiến cho các nước láng giềng và các cường quốc quân sự khác than phiền rằng sự thiếu minh bạch của Bắc Kinh đã làm tăng thêm căng thẳng trong khu vực.

Trong khi đó, một số nhà ngoại giao lại cho rằng các con số về quốc phòng của Trung Quốc có lẽ đánh giá không đúng mức chi phí quốc phòng thực sự của Quân Giải phóng nhân dân Trung Quốc (PLA), lực lượng vũ trang lớn nhất thế giới.

Một nhà ngoại giao cấp cao của châu Á nhận xét sự gia tăng thực sự có thể ít nhất gấp đôi so với những gì Trung Quốc công bố, khi xem xét những nỗ lực của Trung Quốc trong việc xây dựng khu công nghiệp liên hợp quân sự và tăng cường tích hợp quân sự – dân sự. Cũng theo nhà ngoại giao này: “Một số chi tiêu sẽ được ẩn giấu trong các chi tiêu dân sự”.

Với những lo ngại về các tranh chấp tiềm tàng với Mỹ trong khu vực, quân đội Trung Quốc đã dựng lên cái mà các nhà ngoại giao xem là một chiến dịch vận động hành lang, để chi tiêu nhiều hơn nữa cho quân đội.

Trong một bài báo trên trang web của mình, Bộ Quốc phòng Trung Quốc đã trích dẫn lời ông Chen Zhou, một nhà nghiên cứu tại Viện Khoa học Quân sự, nói rằng tăng chi tiêu là “hợp lý”,  và rằng không có “các quỹ quân sự ẩn giấu”.

Hôm 4/3, thứ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Trương Nghiệp Toại (Zhang Yesui) ‘ngang ngược’ cho rằng chi tiêu quốc phòng “vừa phải” của Trung Quốc tăng lên trong vài năm qua, là ít hơn so với các nước lớn khác, và sẽ không đe dọa bất cứ ai.

Phạm Duy