Ngày 4/6 cách đây 30 năm, Đảng Cộng Sản Trung Quốc (ĐCSTQ) đã dùng thiết quân luật, ra lệnh cho quân đội tàn sát sinh viên, trí thức và dân thường nhằm xoá sổ mong ước của nhân dân về việc mở rộng tự do, dân chủ.

Những người biểu tình đa số là các sinh viên đại học ở Bắc Kinh, sau đó các giảng viên đại học, các phóng viên của các tờ báo cũng xuống đường ủng hộ tinh thần sinh viên.

Đảng Cộng sản Trung Quốc đã ra lệnh cho quân đội cùng xe thiết giáp và súng đạn tiến vào Quảng trường Thiên An Môn, nã súng vào những người biểu tình và nghiền nát nhiều người bằng bánh xe tăng bắn.

videoinfo__video3.dkn.tv||50949d31a__

Dưới đây là những bức ảnh tiêu biểu ghi lại diễn biến cuộc Thảm sát Thiên An Môn 1989, sự kiện mà hàng năm thế giới đều tưởng nhớ nhưng nhiều người Trung Quốc ngày nay không biết đến.

1. Một người đàn ông Trung Quốc một mình đứng chặn dòng xe tăng đang đi về hướng đông trên Đại lộ Cangan của Bắc Kinh tại Quảng trường Thiên An Môn, vào ngày 5/6/1989. Bức ảnh sau này trở thành biểu tượng khi nói về Thảm sát Thiên An Môn và mọi người gọi ông là “Tank Man”.

(Ảnh: AP Photo/Jeff Widener).

2. Một sinh viên giơ tấm biểu ngữ có chữ “Liberty – Tự do” trong đám đông khoảng 200.000 người hô vang, tiến vào Quảng trường Thiên An Môn, vào ngày 22/4/1989 tại Bắc Kinh. Phong trào biểu tình Thiên An Môn bắt nguồn từ việc tổ chức kỷ niệm lễ tang của cựu lãnh đạo ĐCSTQ và nhà cải cách Hồ Diệu Bang. Ông Hồ Diệu Bang mất vào tháng 4 – sự kiện được xem là chất xúc tác gây ra làn sóng biểu tình ủng hộ dân chủ chưa từng có.

Thiên An Môn
Sinh viên cầm tấm biểu ngữ với khẩu hiệu trong đám đông khoảng 200.000 người, đổ vào Quảng trường Thiên An Môn ngày 22/4/1989 tại Bắc Kinh. (Ảnh: Catherine Henriette/AFP)

3. Hàng ngàn sinh viên từ các trường cao đẳng và đại học địa phương diễu hành đến Quảng trường Thiên An Môn, Bắc Kinh, vào ngày 4/5/1989, để biểu lộ mong muốn chính phủ cải cách.

thiên an môn
Sinh viên diễu hành trong niềm vui và nụ cười trên môi. (Ảnh: AP Photo/Mikami)

4. Các sinh viên từ Đại học Bắc Kinh tổ chức một cuộc biểu tình khổng lồ ở Quảng trường Thiên An Môn khi họ bắt đầu tuyệt thực để kêu gọi dân chủ vào ngày 18/5/1989.

thiên an môn
Sinh viên ngồi trật tự trong Quảng trường Thiên An Môn. (Ảnh: Catherine Henriette/AFP/Getty Images).

5. Một sinh viên Đại học Bắc Kinh được sinh viên trường y sơ cấp cứu ở Quảng trường Thiên An Môn, vào ngày 17/5/1989, ngày thứ 4 trong cuộc tuyệt thực vì dân chủ.

thiên an môn
(Ảnh: AP Photo/Sadayuki Mikami).

6. Một chiếc xe tải gần như bị đám đông chôn vùi, khi nó tiến vào cùng hàng ngàn người đang tập trung tại Quảng trường Thiên An Môn trong một cuộc biểu tình ủng hộ dân chủ, vào ngày 17/5/1989.

thiên an môn
Các sinh viên chiếm lĩnh một chiếc xe tải. (Ảnh: AP Photo/Sadayuki Mikami).

7. Các thanh niên Bắc Kinh ca hát khi họ lái xe đến Quảng trường Thiên An Môn để hỗ trợ tinh thần cho các sinh viên đại học, vào ngày 19/5/1989.

(Ảnh: AP Photo/Sadayuki Mikami).

8.Những người biểu tình được những người ngoài cuộc cổ vũ nồng nhiệt khi họ đến Quảng trường Thiên An Môn để thể hiện sự ủng hộ cho cuộc tuyệt thực của sinh viên, vào ngày 18/5/1989.

Người trên xe và người bên lề đường đều rất vui vẻ hân hoan. (Ảnh: AP Photo/Sadayuki Mikami).

9. Cảnh sát Bắc Kinh diễu hành qua Quảng trường Thiên An Môn mang theo các biểu ngữ ủng hộ các sinh viên đại học biểu tình, vào ngày 19/5/1989. Các sinh viên đang trải qua ngày thứ 6 của cuộc tuyệt thực nhằm kêu gọi cải cách chính trị.

Giữa sinh viên và công an Trung Quốc không có sự đối kháng. (Ảnh: AP Photo/Sadayuki Mikami).

10. Những sinh viên biểu tình ủng hộ dân chủ giơ hai ngón tay mang ý nghĩa chiến thắng khi họ chặn thành công một chiếc xe tải quân sự chở đầy binh lính trên đường đến Quảng trường Thiên An Môn vào ngày mà Thủ tướng Lý Bằng tuyên bố thiết quân luật, ngày 20/5/1989.

thiên an môn
(Ảnh: Catherine Henriette/AFP/Getty Images).

11. Một người mẹ bế con trai mình, giới thiệu với một người lính trên một chiếc xe tải quân đội, cách quảng trường Thiên An Môn 8 km về phía tây, vào ngày 20/5/1989. Người dân Bắc Kinh đã bao vây và ngăn chặn lực lượng quân đội.

Cả 4 người: cha mẹ, cậu bé và sỹ quan Trung Quốc đều cười tươi và vui vẻ, như thể đó không phải là cuộc biểu tình, dù hôm đó là ngày ĐCSTQ tuyên bố thiết quân luật. (Ảnh: AP Photo/Sadayuki Mikami).

12. Một máy bay trực thăng quân sự rải tờ rơi trên Quảng trường Thiên An Môn, trong đó tuyên bố rằng những người biểu tình nên rời khỏi Quảng trường càng sớm càng tốt, vào ngày 22/5/1989.

thiên an môn
(Ảnh: Reuters/Shunsuke Akatsuka)

13. Các công nhân cố gắng phủ bức chân dung của Mao Trạch Đông tại Quảng trường Thiên An Môn sau khi nó bị ném sơn, vào ngày 23/5/1989.

(Ảnh: Reuters/Ed Nachtrieb).

14. Sinh viên Đại học Bắc Kinh lắng nghe một thanh niên trình bày chi tiết kế hoạch cho cuộc biểu tình ở Quảng trường Thiên An Môn vào ngày 28/5/1989.

(Ảnh: AP Photo/Jeff Widener).

15. Một sinh viên học viện nghệ thuật đắp thạch cao lên cổ của “Nữ thần Dân chủ”, một bức tượng cao 10 mét được dựng ở Quảng trường Thiên An Môn vào ngày 30/5/1989, bức tượng được khánh thành phía trước Đại lễ đường Nhân dân (phải) và tượng đài Anh hùng Nhân dân (giữa) để cổ vũ cho phong trào ủng hộ dân chủ ở Trung Quốc.

Các sinh viên nghệ thuật tạo ra bức tượng đã tuyên bố: “Hôm nay, tại Quảng trường Nhân dân, Nữ thần nhân dân đứng cao và tuyên bố với toàn thế giới: Một ý thức về dân chủ đã thức tỉnh trong nhân dân Trung Quốc! Thời đại mới đã bắt đầu!”.

thiên an môn
(Ảnh: Catherine Henriette/AFP/Getty Images).

16. Một cảnh sát mặc thường phục nói với các sinh viên biểu tình trước trụ sở cảnh sát Bắc Kinh rằng các hoạt động của họ vi phạm luật thiết quân luật, vào ngày 30/5/1989, tại Bắc Kinh.

thiên an môn
Cảnh sát mặc thường phục (mặc áo trắng) đang nói chuyện với các sinh viên, ông cho rằng họ đang vi phạm pháp luật. (Ảnh: AP Photo/Mark Avery).

17. Đám đông tập hợp các bản tin của tờ Nhân dân Nhật báo họ đốt bỏ các bài báo ngay trước văn phòng của tờ báo này nhằm phản đối các bài viết chống lại cuộc biểu tình của sinh viên, ảnh chụp hôm 2/6/1989.

Bài xã luận có tên: ““Giương cao tấm gương phản đối bạo loạn”. Cáo buộc những người biểu tình chống đối ĐCSTQ. (Ảnh: AP Photo/Jeff Widener).

18. Một công dân cao tuổi nói lên quan điểm của bà về dân chủ trong một cuộc thảo luận với các sinh viên, vào ngày 31/5/1989 tại Quảng trường Thiên An Môn.

thiên an môn
(Ảnh: AP Photo/Jeff Widener).

19. Một sinh viên bất đồng chính kiến yêu cầu những người lính trở về nhà khi đám đông tràn vào trung tâm Bắc Kinh, vào ngày 3/6/1989.

(Ảnh: Catherine Henriette/AFP/Getty Images).

20. Một phụ nữ trẻ bị kẹt giữa thường dân và binh lính Trung Quốc, những người đã cố gắng loại bỏ cô ra khỏi đám đông gần Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh, vào ngày 3/6/1989.

thiên an môn
(Ảnh” AP Photo/Jeff Widener).

21. Những người biểu tình ủng hộ dân chủ vòng tay nhau để kìm hãm đám đông giận dữ, ngăn họ đuổi theo một nhóm binh sĩ rút lui gần Đại lễ đường Nhân dân, vào ngày 3/6/1989 tại Bắc Kinh.

Những người biểu tình đã giận dữ khi ĐCSTQ tấn công sinh viên và người dân bằng hơi cay và dùi cui trước đó. Những người phía sau đứng trên xe buýt được sử dụng như một vật cản đường.

thiên an môn
(Ảnh: AP Photo/Mark Avary).

22. Những người lính kiệt sức, nhục nhã bị những người biểu tình ở trung tâm Bắc Kinh xô đẩy, vào ngày 3/6/1989. 

(Ảnh: Catherine Henriette/AFP/Getty Images).

23. Một đám đông khổng lồ tập trung tại một ngã tư Bắc Kinh, nơi người dân đã sử dụng xe buýt làm vật cản đường để ngăn quân đội tiến về Quảng trường Thiên An Môn trong bức ảnh ngày 3/6/1989.

(Ảnh: AP Photo/Jeff Widener).

24. Các binh sĩ Quân đội Giải phóng Nhân dân nhảy qua một hàng rào trên Quảng trường Thiên An Môn vào ngày 4/6/1989, trong các cuộc đụng độ nặng nề với người dân và các sinh viên, họ nhận được lệnh dọn sạch quảng trường trước 6 giờ sáng, không có trường hợp ngoại lệ.

(Ảnh: Catherine Henriette/AFP/Getty Images).

25. Một chiếc xe bọc thép bốc cháy sau khi các sinh viên đốt nó gần Quảng trường Thiên An Môn, ngày 4/6/1989.

(Ảnh: Tommy Cheng/AFP/Getty Images).

26. Thi thể người dân chết nằm giữa những chiếc xe đạp bị nghiền nát gần Quảng trường Thiên An Môn của Bắc Kinh, vào ngày 4/6/1989.

(Ảnh: AP Photo).

27. Một cô gái bị thương trong cuộc đụng độ giữa quân đội và các sinh viên gần Quảng trường Thiên An Môn được các nam sinh viên đưa đi bằng xe kéo, vào ngày 4/6/1989.

(Ảnh: Manuel Ceneta/AFP/Getty Images).

28. Một tài xế xe tăng bị bắt, được các sinh viên giúp đỡ bảo vệ an toàn khi đám đông đánh đập ông, vào ngày 4/6/1989, tại Quảng trường Thiên An Môn.

thiên an môn
(Ảnh: Reuters).

29. Thường dân cầm đá tự vệ khi họ đứng trên một chiếc xe bọc thép của chính phủ gần Đại lộ Trường An ở Bắc Kinh, đầu ngày 4/6/1989. Bạo lực leo thang giữa những người biểu tình ủng hộ dân chủ và quân đội Trung Quốc, khiến hàng trăm người chết trong một đêm.

(Ảnh: AP Photo/Jeff Widener).

30. Một nhà báo nước ngoài hiện vẫn chưa xác định của tờ báo nào (thứ 2 từ phải sang) được mang đi khỏi cuộc đụng độ giữa quân đội và sinh viên gần Quảng trường Thiên An Môn, vào ngày 4/6/1989.

thiên an môn
(Ảnh: Tommy Cheng/AFP/Getty Images).

31. Một người lái xe kéo đạp thật nhanh để đưa những người bị thương đến bệnh viện gần đó, với sự giúp đỡ của những người ngoài cuộc, vào ngày 4/6/1989. Quân đội Trung Quốc lại bắn hàng trăm phát đạn vào đám đông giận dữ tập trung bên ngoài Quảng trường Thiên An Môn vào buổi trưa.

thiên an môn
(Ảnh: AP Photo/Liu Heung Shing).

32. Một người đàn ông bị còng tay và bị lính Trung Quốc dắt đi trên một con phố ở Bắc Kinh, vào tháng 6/1989. Cảnh sát và binh lính bắt đầu tìm kiếm những người liên quan đến các cuộc biểu tình ủng hộ dân chủ vào tháng 4.

thiên an môn
(Ảnh: Manuel Ceneta/AFP/Getty Images).

33. Ba người đàn ông đang chạy trốn, trong khi phía tay trái là Tank Man đang đứng chặn dòng xe tăng tiến vào Quảng trường Thiên An Môn, vào ngày 5/6/1989.

Một góc chụp khác của Tank Man. (Ảnh: AP Photo/Terril Jones).

34. Tank Man đứng trước dòng xe tăng ĐCSTQ vào ngày 5/6/1989, bức ảnh được chụp trong cuộc nổi dậy của Quảng trường Thiên An Môn. 

tank man
(Ảnh: Reuters/ Arthur Tsang).

35. Một đám đông người Trung Quốc đứng nép sang một bên để một đoàn khách du lịch nước ngoài nhìn thấy xác chết của nạn nhân trong đêm bạo lực đầu tiên khi quân đội Giải phóng Nhân dân xả súng tại Quảng trường Thiên An Môn nhằm đập tan cuộc biểu tình ủng hộ dân chủ, vào sáng thứ hai, ngày 5/6/1989.

(Ảnh: AP Photo/Mark Avery).

36. Xe tải chở binh lính Trung Quốc xuống Đại lộ Trường An ở Bắc Kinh, vào ngày 5/6/1989, một ngày sau khi cuộc đụng độ giữa quân đội ĐCSTQ và những người biểu tình ủng hộ dân chủ khiến hàng nghìn người chết.

(Ảnh: AP Photo/Jeff Widener).

37. Những người Trung Quốc bỏ chạy khi một người lính đe dọa họ bằng súng vào ngày 5/6/1989. Xe tăng đóng quân tại các giao lộ quan trọng của Bắc Kinh bên cạnh khu vực ngoại giao.

(Ảnh: Catherine Henriette/AFP/Getty Images).

38. Một cư dân Bắc Kinh ở phía tây quảng trường Thiên An Môn trên tay cầm viên đạn của khẩu súng trường tự động do quân đội bắn đi qua cửa sổ căn hộ của anh ở trung tâm Bắc Kinh.

(Ảnh: Manuel Ceneta/AFP/Getty Images).

39. Người dân trên đại lộ Trường An ở Bắc Kinh ngày 5/6/1989 giơ một bức ảnh chụp các nạn nhân bị giết hại.

(Ảnh: AP Photo/Jeff Widener).

40. Một cặp đôi người Trung Quốc ngồi trên một chiếc xe đạp bên dưới đường hầm khi xe tăng đang dàn trận phía trên đầu họ ở phía đông Bắc Kinh, vào ngày 5/6/1989.

thiên an môn
(Ảnh: AP Photo/Liu Heung Shing).

41. Người dân Bắc Kinh kiểm tra bên trong của hơn 20 xe bọc thép bị người biểu tình đốt cháy để ngăn chặn quân đội tiến vào Quảng trường Thiên An Môn, ngày 4/6/1989.

(Ảnh: Manuel Ceneta/AFP/Getty Images).

42. Một dãy xe tăng và  quân đội Trung Quốc bên cạnh những người đi xe đạp gần Quảng trường Thiên An Môn, vào ngày 13/6/1989, tại Bắc Kinh.

(Ảnh: AP Photo/Sadayuki Mikami).

Như Ngọc