Từ trước khi xảy ra sự cố vỡ đập Xe Pian-xe Namnoy tại Lào (hôm 23/7), nhiều cộng đồng dân cư đã phải di dời chỗ ở để nhường đất cho dự án này. Những tác động lên môi trường và xã hội tại đây cũng chưa được đánh giá đúng.

Chiều 25/7, Thủ tướng Lào Thongloun Sisoulith thông báo, số người thiệt mạng sau vụ vỡ đập thủy điện Xe Pian-xe Namnoy ngày 23/7 đã lên tới 26 người, 131 người mất tích. Hơn 3.000 người đang cố bám trụ tại những khu vực hẻo lánh tại miền Nam Lào cần được cứu hộ khẩn cấp, Thomson Reuters Foundation đưa tin.

Rất nhiều chuyên gia đã kêu gọi đánh giá, kiểm tra nghiêm ngặt các dự án thủy điện sau sự cố trên.

“Rất nhiều người dân bị ảnh hưởng bởi sự cố vỡ đập, trước đó đã phải rời khỏi nơi ở và chịu nhiều tác động khác bởi quá trình xây dựng con đập. Thảm kịch này càng làm chồng chất thêm những khó khăn mà họ phải chịu, làm dấy lên lo ngại về vấn đề an toàn cũng như lo ngại về ảnh hưởng tới môi trường và xã hội”, nhân viên nhóm vận động xã hội International Rivers, Maureem Harris cho biết.

Hơn 2.300 người đã phải di chuyển nơi ở để lấy đất xây dựng hồ chứa nước cho dự án thủy điện Xe Pian-xe Namnoy. Thống kê năm 2013 cho thấy, hơn 8.700 người đã bị ảnh hưởng trực tiếp bởi dự án này.

Lào đang theo đuổi một chương trình xây dựng đập thủy điện, tham vọng trở thành “cục pin của châu Á”.

Chính phủ Lào dự kiến xây dựng hơn 10 dự án đập thủy điện với sự đầu tư của các công ty nước ngoài, bao gồm Thái Lan, Hàn Quốc và Trung Quốc. Những hợp đồng này đều yêu cầu Lào xuất khẩu phần lớn sản lượng điện sang các nước láng giềng.

Tuy nhiên, theo giảng viên Micah Ingalls thuộc Trung tâm Môi trường và Phát triển, Đại học Bern, Vientiane, những cộng đồng dân cư địa phương lại là đối tượng phải gánh chịu những hệ quả về môi trường và xã hội. Những hệ quả này không được các cơ quan chức năng địa phương đánh giá đúng.

Ông Ingalls cho biết thêm, các đoàn kiểm tra thường không được cung cấp đủ kinh phí và cũng không đủ chuyên môn cần thiết để đánh giá chính xác về những tác động của các đập thủy điện lên xã hội và môi trường địa phương, khiến cho việc này phụ thuộc vào trách nhiệm của các nhà đầu tư.

Các nhóm bảo vệ môi trường đã nhiều lần cảnh báo về cái giá phải trả liên quan tới con người và môi trường trong tiến trình xây dựng các đập thủy điện quá nhanh tại Lào. Trong số đó, phải kể tới ảnh hưởng lên các hệ sinh thái tại các khu vực ven sông, vốn đã rất dễ bị tác động.

Bà Harris khẳng định, tốc độ phát triển các dự án thủy điện quá nhanh chóng không thể dẫn tới sự phát triển bền vững. Đồng thời, bà hy vọng, thảm kịch sẽ làm chậm lại tiến trình này và khiến các cơ quan chức năng đánh giá đúng mức độ sự việc và tìm ra giải pháp an toàn hơn.

Thu Hương