Kể từ lần đầu tiên đến Ukraina vào mùa xuân, các thiết bị đầu cuối internet vệ tinh Starlink do SpaceX của ông Elon Musk sản xuất đã là một nguồn liên lạc quan trọng cho quân đội Ukraina, cho phép quân đội Ukraina chiến đấu và duy trì kết nối ngay cả khi mạng điện thoại di động và internet đã bị phá hủy trong chiến tranh với Nga.

Cho đến nay, khoảng 20.000 đơn vị vệ tinh Starlink đã được quyên góp cho Ukraina, ông Musk đã tweet vào thứ Sáu rằng “hoạt động này tiêu tốn của SpaceX 80 triệu đô la và sẽ vượt quá 100 triệu đô la vào cuối năm nay”.

Nhưng những đóng góp từ thiện đó có thể sắp kết thúc, vì SpaceX đã cảnh báo Ngũ Giác Đài rằng họ có thể ngừng tài trợ cho dịch vụ ở Ukraina trừ khi quân đội Mỹ chấp nhận cho vào hàng chục triệu đô la mỗi tháng.

Các tài liệu do CNN thu được cho thấy SpaceX của ông Musk vào tháng trước đã gửi một lá thư tới Ngũ Giác Đài nói rằng họ không thể tiếp tục tài trợ cho dịch vụ Starlink như hiện có. Bức thư cũng yêu cầu Ngũ Giác Đài tiếp quản tài trợ cho việc chính phủ và quân đội Ukraina sử dụng Starlink, mà SpaceX tuyên bố sẽ tiêu tốn hơn 120 triệu USD trong thời gian còn lại của năm và có thể tốn gần 400 triệu USD trong 12 tháng tới.

“Chúng tôi không có tư cách tài trợ thêm các thiết bị đầu cuối cho Ukraina hoặc tài trợ cho các thiết bị đầu cuối hiện có trong một khoảng thời gian không xác định”, Giám đốc kinh doanh với chính phủ của SpaceX viết cho Ngũ Giác Đài trong bức thư hồi tháng 9.

Trong số các tài liệu SpaceX gửi tới Ngũ Giác Đài và được CNN xem, có một yêu cầu trực tiếp gửi đến ông Musk vào tháng 7 của tướng chỉ huy quân đội Ukraina, Tướng Valerii Zaluzhniy, về cung cấp thêm gần 8.000 thiết bị đầu cuối Starlink.

Trong một bức thư gửi tới Ngũ Giác Đài, của một nhà tư vấn làm việc cho SpaceX đã viết, “SpaceX phải đối mặt với những quyết định vô cùng khó khăn ở đây. Tôi không nghĩ rằng họ có đủ khả năng tài chính để cung cấp bất kỳ thiết bị đầu cuối hoặc dịch vụ bổ sung nào theo yêu cầu của Tướng Zaluzhniy ”.

Các tài liệu chưa được biết đến này, cung cấp một bản phân tích hiếm hoi về những con số nội bộ của SpaceX về Starlink, nêu chi tiết các chi phí và khoản thanh toán liên quan đến hàng nghìn thiết bị đầu cuối ở Ukraina. Họ cũng làm sáng tỏ những cuộc đàm phán hậu trường đã cung cấp hàng triệu đô la về phần cứng và dịch vụ liên lạc cho Ukraina với chi phí thấp cho Kyiv.

Các bức thư được đưa ra trong bối cảnh các báo cáo gần đây về việc Starlink ngừng hoạt động trên diện rộng khi quân đội Ukraina cố gắng chiếm lại các vùng đất bị Nga chiếm đóng ở miền đông và miền nam đất nước.

Các nguồn tin quen thuộc với sự cố mất điện cho biết chúng đột ngột ảnh hưởng đến toàn bộ chiến tuyến khi nó diễn ra vào ngày 30 tháng 9. “Điều đó đã ảnh hưởng đến mọi nỗ lực của người Ukraina để vượt qua mặt trận đó”, một người quen thuộc với sự cố mất điện nói với CNN với điều kiện giấu tên, để thảo luận về các cuộc trò chuyện nhạy cảm, “Starlink là phương cách chính mà các đơn vị trên chiến trường phải giao tiếp.”

Một người khác cho biết không có thông báo nào đối với các lực lượng Ukraina, đồng thời cho biết thêm rằng giờ đây mỗi khi Ukraina giải phóng một khu vực, cần có một yêu cầu gửi đi để các dịch vụ Starlink được bật.

Tờ Financial Times lần đầu tiên đưa tin, một quan chức cấp cao của Ukraina cho biết về sự cố mất liên lạc dẫn đến những hậu quả nhất định. Trong một tweet trả lời bài báo, ông Musk không tranh cãi về việc ngừng hoạt động, chỉ nói rằng những gì đang xảy ra trên chiến trường cần được phân loại.

Đề xuất của SpaceX về việc ngừng tài trợ cho Starlink cũng được đưa ra trong bối cảnh Ukraina gia tăng lo ngại về lòng trung thành của ông Musk. Ông Musk gần đây đã tweet một kế hoạch hòa bình gây tranh cãi trong đó Ukraina sẽ từ bỏ Crimea và việc kiểm soát các khu vực phía đông, Luhansk và Donetsk.

Sau khi Tổng thống Ukraina Volodymyr Zelensky đặt câu hỏi về việc ông Musk đứng về phía nào, ông trả lời rằng ông “vẫn rất ủng hộ Ukraina” nhưng lo ngại “sự leo thang chiến tranh”.

Ông Musk cũng đã có một tranh luận vào tháng trước nói rằng, Ukraina không muốn đàm phán hòa bình ngay và nếu họ đi theo kế hoạch của ông, “Nga sẽ chấp nhận các điều khoản đó”, theo một người đã theo dõi.

“Ukraina biết rằng chính phủ hiện tại và các nỗ lực chiến tranh của họ hoàn toàn phụ thuộc vào Starlink,” một người quen thuộc với các cuộc thảo luận cho biết. “Quyết định giữ Starlink hoạt động hay không hoàn toàn nằm trong tay một người. Đó là ông Elon Musk. Ông ấy chưa được chỉ định, không ai quyết định trao cho ông ấy quyền lực đó. Ông ấy có được điều đó là nhờ công nghệ và công ty mà ông ấy đã xây dựng nên ”.

Hôm thứ Ba, Ông Musk đã phủ nhận một bài báo viết, ông đã nói chuyện trực tiếp với ông Putin về Ukraina. Hôm thứ Năm, khi một bộ trưởng Ukraina tweet rằng Starlink là thiết yếu đối với cơ sở hạ tầng của Ukraina, ông Musk trả lời : “Các bạn được hoan nghênh nhất. Rất vui khi được hỗ trợ Ukraina”.