Tổng thống Trump dự kiến sẽ công bố quyết định rút khỏi thỏa thuận hạt nhân giữa Iran và nhóm P5+1 vào tuần tới.

Nguồn tin từ các nhân vật am hiểu về chiến lược của Nhà Trắng đối với Iran, cho biết vào tuần tới, Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ thông báo “rút khỏi” thỏa thuận hạt nhân giữa Iran và Nhóm P5+1 (gồm Mỹ, Nga, Anh, Pháp, Trung Quốc cùng với Đức), được biết đến là Kế hoạch Hành động Toàn diện Chung (JCPOA) do không nằm trong lợi ích của Washington, theo Washington Post đưa tin ngày 5/10.

Ông Trump dự kiến sẽ có bài phát biểu vào ngày 12/10, trong đó phác thảo một chiến lược lớn hơn nhằm đối phó với Iran, quốc gia mà Washington chỉ trích gây ra sự mất ổn định ở Trung Đông.

Trước đó, tại khóa họp lần thứ 72 của Đại hội đồng Liên hợp quốc, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chỉ trích JCPOA, gọi thoả thuận này là “xấu hổ” và “thỏa thuận tồi tệ nhất từng được đàm phán”.

Tổng thống Trump sẽ cân nhắc việc rút khỏi thỏa thuận chậm nhất là vào ngày 15/10.

“Chúng ta không được phép để Iran có được vũ khí hạt nhân. Chính phủ Iran ủng hộ chủ nghĩa khủng bố và gây ra bạo lực, đổ máu và hỗn loạn khắp Trung Đông. Đó là lý do tại sao chúng ta phải chấm dứt tham vọng hạt nhân của Iran”, ông Trump nói trong một cuộc họp với các nhà lãnh đạo quân sự tại Nhà Trắng hôm 5/10.

Khi được hỏi về việc xác nhận thời gian công bố quyết định của mình, tổng thống Trump nói: “Bạn sẽ nghe nói về Iran một thời gian ngắn.”

Quyết định rút khỏi thỏa thuận hạt nhân với Iran chính thức được công bố sẽ khởi động quá trình 60 ngày đối với Quốc hội để quyết định có nên áp dụng lại các biện pháp trừng phạt đối với Tehran sau khi bị đình chỉ theo thỏa thuận này hay không.

Nhiều chuyên gia nhận định sự sụp đổ của thỏa thuận sẽ gây ra cuộc chạy đua vũ trang tại khu vực và làm trầm trọng thêm căng thẳng ở Trung Đông.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết tháng trước sẽ không có sự thay thế cho thỏa thuận hạt nhân Iran.

Một nhà ngoại giao cấp cao của Iran nói với Reuters hôm 5/10 rằng kết quả cuối cùng cho hành động của tổng thống Trump sẽ là cô lập nước Mỹ vì người châu Âu sẽ tiếp tục ủng hộ nó (thỏa thuận).

“Nhiều nhà đầu tư nước ngoài nói với chúng tôi rằng họ sẽ không sợ mà rời bỏ thị trường của Iran nếu tổng thống Trump rút khỏi thỏa thuận,” nhà ngoại giao nói.

Trump từ lâu đã chỉ trích thỏa thuận, một thành tựu chính sách đối ngoại đáng ghi nhận của người tiền nhiệm Barack Obama.

Thủ tướng Israel, Benjamin Netanyahu, đồng minh thân cận của Trump, nói trong một bài phát biểu tại cuộc họp thường niên của Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc hôm 19/9 về JCPOA: “Khắc phục, hoặc loại bỏ nó”.

Ngày 5/10, người đứng đầu Tổ chức Năng lượng Nguyên tử Iran (AEOI), ông Ali Akbar Salehi tuyên bố rằng thỏa thuận hạt nhân giữa Iran và các cường quốc thế giới đạt được hồi năm 2015 là không thể thương lượng lại, đề cập đến việc một số quan chức chính quyền Mỹ “khăng khăng đòi” đàm phán lại JCPOA hoặc sẽ rút khỏi thỏa thuận này.

Người đứng đầu Tổ chức Năng lượng Nguyên tử Iran (AEOI), ông Ali Akbar Salehi (Ảnh: Press TV)

Trước đó, ngày 18/9, ông Salehi đã cáo buộc Mỹ tìm cách phá hoại thỏa thuận bước ngoặt vào năm 2015 đạt được giữa Tehran và các cường quốc.

Phát biểu tại một cuộc họp ở trụ sở Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) của Liên hợp quốc đặt tại Vienna, Áo, ông Salehi cho rằng chính quyền Washington có thái độ thù địch công khai cũng như áp dụng những biện pháp và chính sách cản trở nhằm mục đích phá hoại thỏa thuận hạt nhân.

Ông Salehi nhấn mạnh những điều này là trái với nội dung và tinh thần của thỏa thuận.

Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif cũng đã từng tuyên bố “không thể đàm phán lại” thỏa thuận hạt nhân giữa Tehran và Nhóm P5+1. Ông Zarif đã cảnh báo rằng Tehran sẽ chỉ tuân thủ các điều khoản của thỏa thuận hạt nhân này nếu các bên khác đảm bảo những cam kết theo thỏa thuận.

Tổng thống Iran Hassan Rouhani ngày 19/9 đã cảnh báo rằng Mỹ sẽ đánh mất sự tin tưởng của cộng đồng quốc tế nếu Washington từ bỏ thỏa thuận hạt nhân với Tehran.

JCPOA được ký hồi tháng 7/2015 sau nhiều năm quan hệ căng thẳng giữa Iran và phương Tây, theo đó Tehran hạn chế các hoạt động làm giàu urani để đổi lấy việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt của quốc tế.

Sau khi lên nắm quyền vào tháng 1/2017, tức một năm sau khi JCPOA có hiệu lực, chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tìm các lý do để đơn phương rút hoặc hủy bỏ thỏa thuận này. Trong khi đó, tất cả các bên tham gia ký kết JCPOA, ngoại trừ Mỹ, đều nhấn mạnh thỏa thuận hạt nhân Iran cần phải được duy trì.

T.L