Các quan chức Mỹ và châu Âu cho biết, một trong những đồng minh thân cận nhất của Tổng thống Nga Vladimir Putin đang lợi dụng sự bất đồng chính kiến về cuộc chiến ở Ukraine để nâng cao tầm ảnh hưởng bên trong Điện Điện Kremlin. “Đó là binh pháp thập diện mai phục – điều thực sự tồn tại trong điện Kremlin. Tất cả đều đang đâm sau lưng nhau”.

Một quan chức Mỹ tiết lộ với CNN rằng Yevgeny Prigozhin, người đứng đầu tổ chức bán quân sự Wagner Group, đã rất thẳng thắn với Putin về việc ông này tin rằng cuộc chiến ở Ukraine đang được các lãnh đạo hiện hành chỉ huy sai.

Các nguồn tin cho biết chính quyền Biden coi cuộc họp Prigozhin với Putin là đủ tầm quan trọng để đưa vào một trong những cuộc họp giao ban hàng ngày của Tổng thống Joe Biden vào tháng trước. Những bình luận của ông Prigozhin được đưa ra trong bối cảnh ít nhất có thêm một quan chức Điện Kremlin khác cũng có chung quan ngại, rằng quân đội Nga xử lý kém trong cuộc chiến ở Ukraine.

Mặc dù không rõ ông Putin phản ứng ra sao, nhưng tình báo Mỹ tin rằng đó là bằng chứng thêm cho thấy Prigozhin, người không thuộc chính phủ Nga, đang cố gắng khẳng định ảnh hưởng trong cơ cấu quyền lực ở Điện Kremlin.

Điện Kremlin đã bác bỏ thông tin rằng các quan chức đã chỉ trích công tác chỉ huy của cuộc chiến.

Peskov nói với CNN : “Thông tin này về cơ bản là không chính xác. Tổng thống Putin tổ chức các cuộc họp về hoạt động quân sự đặc biệt một cách thường xuyên và tất cả những người tham gia đều được bày tỏ quan điểm”.

Tờ Washington Post lần đầu tiên đưa tin về cuộc gặp giữa Prigozhin và Putin.

‘Cơ hội thăng tiến’

Tình báo Mỹ và phương Tây cho biết Prigozhin đã lợi dụng những bế tắc và bất cập trong cuộc chiến nhằm củng cố quyền lực của chính mình chứ không hoàn toàn quan tâm đến việc củng cố tuyến phòng thủ của Nga. Lực lượng của ông này ngày càng đóng một vai trò nổi bật trên chiến trường Ukraine, một trong số các lực lượng chiến đấu không chính thức mà Moscow đã tận dụng để giải quyết tình trạng thiếu nhân lực trên tiền tuyến – thực tế các nhóm lực lượng quân sự này cũng đang phải tranh giành tầm ảnh hưởng lẫn nhau.

Các nguồn tin cũng cho hay Mỹ cho rằng những lời phê phán của Prigozhin với Putin là nhắm vào Bộ Quốc phòng Nga và ông này tin rằng các tướng lĩnh của Nga đang hủy hoại chiến dịch cũng như các chiến thuật tác chiến hiệu quả.

Prigozhin đã đưa ra những lời chỉ trích công khai đầy nhức nhối đối với Bộ Quốc phòng Nga trên Telegram, lặp lại những tin nhắn riêng tư của ông này với Putin, chỉ trích các tướng lĩnh trong cuộc chiến và ủng hộ một cách tiếp cận tích cực hơn. Và ông này đã có được một lượng theo dõi trên Telegram mà Viện nghiên cứu chiến tranh Washington cho rằng đang “ngày càng thách thức” sự “độc quyền truyền thông nhà nước” của Putin.

Tỷ phú kiêm doanh nhân người Nga Yevgeny Prigozhin tham dự cuộc gặp với các nhà đầu tư nước ngoài tại Cung điện Konstantin ngày 16 tháng 6 năm 2016 ở Saint Petersburg, Nga.

Thậm chí một số blogger quân sự có ảnh hưởng của Nga còn ý tứ rằng ông ấy sẽ thay thế Bộ trưởng Quốc phòng Sergei Shoigu.

Kofman, nhà phân tích chuyên về quân đội Nga thuộc Trung tâm Phân tích Hải quân, cho biết Prigozhin “nhận thấy cơ hội thăng tiến lớn hơn bao giờ hết” và đang “tìm cách làm cho Shoigu bối rối – một kiểu đục nước béo cò”.

Các quan chức tình báo Mỹ rất quan tâm đến việc tổng thống Nga tiếp nhận những luồng ý kiến này như thế nào và rằng sau đó liệu Putin có cảm thấy áp lực mà buộc phải thực hiện các biện pháp quyết liệt hơn ở Ukraine nhằm lấy lại động lực hay không.

Hơn nữa các quan chức tình báo Mỹ và châu Âu từ lâu đã theo dõi Shoigu, dự đoán rằng sự khủng hoảng thảm khốc của cuộc chiến có thể khiến số phận của ông này bị đặt ở tình thế ‘ngàn cân treo sợi tóc’ ngay trong Điện Kremlin.

Nhưng các quan chức tình báo cũng nhấn mạnh rằng rất khó để diễn giải và dự đoán chính xác các âm mưu quyền lực bên trong Điện Kremlin. Điều này vẫn chỉ là một suy luận chứ không thể rõ ràng như một bằng chứng khoa học.

Một quan chức quân đội Mỹ cho biết: “Ở Nga – sẽ không bao giờ có tình tiết mà có thể cho kết luận cuối cùng”.

Tình trạng thiếu nhân lực trầm trọng

Khi Nga phải đối mặt với tình trạng thiếu binh lính liên tục và trầm trọng ở mặt trận, Moscow buộc phải chuyển sang sử dụng các lực lượng chiến đấu bên ngoài quân đội Nga, bao gồm không chỉ Wagner, mà cả các nhóm chiến binh Chechnya và nhóm dân quân lãnh thổ từ hai tỉnh Ukraine ly khai.

Theo một nguồn tin quen thuộc với tình báo phương Tây thì đã xảy ra rất nhiều cuộc đấu đá quyền lực giữa các nhóm lực lượng quân sự này, khiến Moscow gần như không thể “kiểm soát tất cả các yếu tố nhân sự một cách chặt chẽ”.

Động thái đó đã góp phần vào một loạt các cuộc tranh giành quyền lực cấp cao ở Moscow khi các quan chức an ninh hàng đầu của Nga đang tìm cách ‘đá quả bóng trách nhiệm’ hoặc, trái lại, lạm dụng những hậu quả thảm khốc đáng hổ thẹn đang diễn ra ở Ukraine.

Hố bom và súng cối bên cạnh một xe tăng Nga bị phá hủy, vào ngày 23 tháng 10 năm 2022 tại Kam’yanka , Kharkiv oblast, Ukraine.

Về phía Wagner, nhóm này đã nổi lên như một trong những lực lượng tấn công nòng cốt của Nga, với các máy bay chiến đấu thường được coi là chỉ dùng một lần, theo Kofman. Giống như quân đội Nga, Prigozhin muốn duy trì lực lượng tốt nhất của mình và do đó, ông ta đã tuyển mộ các chiến binh từ các nhà tù của Nga làm “bia đỡ đạn”, theo một quan chức tình báo châu Âu.

Các nguồn tin cho hay Prigozhin đã tìm cách khai thác sự phụ thuộc của Moscow vào các máy bay chiến đấu của mình để tích lũy thêm quyền lực ở Moscow – mặc dù kết quả cho việc đó vẫn chưa rõ ràng. Thêm nữa, theo một quan chức tình báo châu u, ông này sẵn sàng gây hấn với Shoigu trong những tuần gần đây, nhưng vẫn là một câu hỏi bỏ ngỏ liệu ông có muốn tổ chức của mình được chính thức hợp nhất vào quân đội Nga hay không.

Tuy nhiên, lực lượng của Prigozhin đã không đạt được những bước tiến đáng kể nào trong khu vực Bakhmut ở miền Đông Ukraine, nơi các biệt đội của Nhóm Wagner đã thất bại để chiếm thành phố ngay từ đầu mùa hè.

Mặc khác, một quan chức tình báo phương Tây cấp cao nói với CNN, có những quan chức cấp cao khác của Điện Kremlin và nhiều nhà tài phiệt Nga tin rằng cuộc chiến nên kết thúc “bởi vì tham vọng của Putin bị coi là viển vông”. Tuy nhiên, vẫn chưa rõ liệu họ có trực tiếp lên tiếng phản đối cuộc chiến với Putin hay không.

Quan chức này cho biết: “Điện Kremlin đang trong tình trạng tiến thoái lưỡng nan. Việc tổng động viên không phải là điều được chấp nhận rộng rãi ở Nga và tất cả các cuộc bàn tán về việc huy động và bổ sung liên tục quân nhân đều bị cấm trong các không gian mạng. Một số quan chức cấp cao muốn chiến tranh kết thúc vì tham vọng của Putin được coi là không thực tế. Nhiều tài phiệt Nga cũng có chung quan điểm”.

“Tuy nhiên, cũng lại luôn có những người như Prigozhin, [lãnh đạo Chechnya Ramzan] Kadyrov và một số blogger quân sự có ảnh hưởng nhất định đều muốn Matxcơva ‘chơi tất tay’.”