Tại Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) được tổ chức tại Papua New Guinea hôm thứ Bảy (17/11), Phó Tổng thống Hoa Kỳ Mike Pence đã tấn công dự án cơ sở hạ tầng Vành đai – Con đường của Trung Quốc.

“Chúng tôi không làm các đối tác của chúng tôi ngập chìm trong biển nợ. Chúng tôi không ép buộc, không tham nhũng, không xâm phạm nền độc lập của các bạn”, Phó Tổng thống Pence phát biểu trước các đại biểu tham dự APEC, theo Nhật báo Phố Wall (WSJ).

Ông Pence cũng nói: “Hoa Kỳ giao dịch công khai và công bằng — và chúng tôi không đưa ra một vành đai thắt chặt hay một con đường một chiều. Khi các bạn hợp tác với chúng tôi, chúng tôi hợp tác với các bạn và tất cả chúng ta đều thịnh vượng.”

Trong sự kiện này, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ám chỉ đến cuộc chiến thương mại mà chính quyền Trump đang nhắm tới Bắc Kinh: “Sẽ không có người chiến thắng từ việc đối đầu, cho dù là trong một cuộc chiến tranh lạnh, chiến tranh nóng, hay chiến tranh thương mại”.

Phó Tổng thống Mỹ gần đây có những tuyên bố cứng rắn đối với Trung Quốc. Đầu tháng 10, khi phát biểu tại Viện Hudson, ông Pence nói Mỹ sẽ không lịch sự hơn nữa với Trung Quốc. Khi phát biểu tại hội nghị thượng đỉnh ASEAN hôm thứ Năm (15/11), ông Pence cảnh báo rằng “đế chế và xâm lược không có chỗ ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương”, một lời ám chỉ rõ ràng nhắm vào Trung Quốc.

Hoa Kỳ và các đồng minh đang tăng cường phối hợp để chống lại tham vọng của Bắc Kinh là gây ảnh hưởng đối với các quốc gia nhỏ hơn. Trong hai năm qua, các doanh nghiệp Mỹ đã công bố hơn 1.500 dự án mới và hơn 61 tỷ đô la đầu tư mới trong khu vực, ông Pence cho biết hôm thứ Bảy.

Mỹ, Nhật Bản và Australia đã công bố hợp tác ba bên trong tháng 7 để đầu tư vào các dự án cơ sở hạ tầng ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, và họ đang cạnh tranh để xây dựng một mạng lưới internet tại Papua New Guinea nhằm ngăn chặn một công ty viễn thông Trung Quốc.

Ông Pence hôm thứ Bảy tuyên bố Mỹ sẽ hợp tác với Úc để tái phát triển một căn cứ hải quân trên Đảo Manus ở Papua New Guinea.

Trong một cuộc họp báo, Phó Tổng thống nói thêm: “Chúng tôi muốn thấy Trung Quốc bước lên và bắt đầu tham gia vào thế giới về mặt kinh tế, theo một cách thức tôn trọng đối với hệ thống thương mại quốc tế của chúng ta và tôn trọng mọi quốc gia lớn nhỏ.”

Sau khi được công bố năm 2013, sáng kiến “Vành Đai – Con Đường” (BRI) của Trung Quốc đã vươn đến 65 quốc gia nhưng đi kèm đó là những chỉ trích về tính minh bạch và bền vững, tờ South China Morning Post (SCMP) bình luận trong bài viết ngày 7/10/2018.

Ngoài thế giới, chiến lược này bị chỉ trích là một hình thức ngoại giao “bẫy nợ” để gài các nước nhỏ hơn và tăng cường sự phụ thuộc của họ đối với Trung Quốc. Bên trong Trung Quốc, sáng kiến “Vành Đai, Con Đường” làm dấy lên quan ngại và ngờ vực về chuyện nó có thể cải thiện hệ thống phúc lợi của người dân, theo SCMP.

Thu Phương