Chính quyền Philippines đang xem xét phương án phản đối máy bay quân sự Trung Quốc bay gần bãi Đá Vành Khăn, một rạn san hô mà Việt Nam, Đài Loan, Philippines và Trung Quốc đều tuyên bố chủ quyền.

Phát ngôn viên của Tổng thống Philippines, ông Harry Roque Jr., đã phản ánh quan điểm của Ngoại trưởng Alan Peter Cayetano về vấn đề này.

“Ngoại trưởng nói rằng một phương án phản đối ngoại giao đang được lên kế hoạch. Tạm thời là thế”, ông nói.

Hôm qua, ông Roque cho biết Bắc Kinh có thể đã vi phạm lời hứa không tiếp tục hoạt động và xâm chiếm lãnh thổ Phillipines.

“Họ [Bộ Ngoại giao] đang nghiên cứu khả năng phản đối thông qua ngoại giao. Đương nhiên, nếu chúng ta xem xét việc này thì cũng xem xét luôn việc quốc gia đó có đang vi phạm qui tắc quốc tế… hay đại loại thế không”, ông nói.

Cố vấn An ninh Quốc gia Hermogenes Esperon Jr. cho hay ông không thấy hành động của Trung Quốc là một mối đe dọa nhưng nó “rất đáng quan tâm”.

Ông nói chính phủ Philippines không làm ngơ khi Trung Quốc hạ cánh máy bay quân sự trên rạn san hô Đá Vành Khăn mà Philippines gọi là Panganiban.

Ông Esperon cho biết họ đang kiểm chứng báo cáo về việc hai máy bay Trung Quốc đã hạ cánh lên Đá Vành Khăn. Ông cũng nói thêm chính phủ Philippines đang lưu ý điều này và họ đang dự tính thảo luận vấn đề này trong cuộc hội đàm song phương với Trung Quốc.

“Nói cách khác chúng tôi không mù và không điếc đối với tất cả những điều này,” ông nói.

Năm 2016, khi Tòa án Trọng tài Thường trực (PCA) công bố phán quyết ủng hộ Philippines và bác bỏ cơ sở pháp lý cho tuyên bố chủ quyền đường 9 đoạn của Trung Quốc trên Biển Đông, ông Esperon cho biết có báo cáo rằng Trung Quốc đã hạ cánh máy bay tại các khu vực bị chiếm đóng trong khu vực.

Khi được hỏi liệu việc máy bay Trung Quốc bay và hạ cánh trên vùng chiếm đóng trong khu vực tranh chấp có được coi là một mối đe dọa an ninh quốc gia hay không, ông Esperon trả lời là không phải.

“Đó không phải là mối đe dọa mà là vấn đề đáng lo ngại. Trước hết, khiêu chiến hay sử dụng chiến tranh như một công cụ không phải là chính sách của chúng tôi. Chúng tôi chỉ muốn dùng các giải pháp hòa bình cho tất cả xung đột và chúng tôi ủng hộ việc phát triển theo phương án này”, ông nói.

Ông nói thêm rằng các hoạt động của Trung Quốc ở Biển Đông không hướng tới việc chiếm đóng Philippines.

Tuy nhiên, một số nhà lập pháp đã lên tiếng báo động về việc quân sự hóa khu vực hàng hải của Trung Quốc.

Thượng nghị sĩ Antonio Trillanes IV cho biết việc nhìn thấy các máy bay quân sự của Trung Quốc tại Đá Vành Khăn là “đáng cảnh báo” và các quan chức an ninh nên phản ứng kịp thời.

Ông Trillanes nhấn mạnh các quan chức an ninh nên đưa ra kế hoạch dự phòng để giải quyết những động thái này của Trung Quốc. Ông cũng phê phán Tổng thống Duterte về việc mềm yếu với Trung Quốc về vấn đề này.

“Quý ngài Mô tô nước không muốn hành động. Ông ấy rất quyết liệt về điều này trong chiến dịch nhưng bây giờ ông ấy muốn biến đất nước ta thành một tỉnh của Trung Quốc”, ông Trillanes đề cập đến lời hứa tranh cử của Tổng thống Duterte về việc đi môtô nước đến quần đảo Trường Sa để cắm cờ Philippine lên đó.

Thượng nghị sĩ Francis Pangilinan nói thái độ và hành vi sốt sắng của chính phủ đối với Trung Quốc là không thể chấp nhận được.

“Philippines giờ là một tỉnh của Trung Quốc à?”, ông nhận xét.

Ông nói rằng Tổng thống Duterte lẽ ra phải nêu lên vấn đề chủ quyền và an ninh trong chuyến thăm gần đây của ông tới Trung Quốc.

“Hồi Tổng Thống thăm Trung Quốc, ông ấy có bàn đến vấn đề này không? Còn lời hứa đi môtô nước thì sao rồi?”, ông Pangilinan nói.

Nghị sĩ Paolo Benigno Aquino IV đòi hỏi sự minh bạch trong các hoạt động của chính quyền với Trung Quốc.

“Philippines còn phải hy sinh cái gì nữa cho tình hữu nghị mới này? Không phải chúng ta nên bảo vệ lãnh thổ của mình, đặc biệt là cho các ngư dân?”, ông Aquino nói.

“Chính quyền đang lãng phí chiến thắng của chúng ta tại Toà án trọng tài thường trực,” ông nói thêm.

Thanh Bình