Hashtag có thể là một biểu tượng của giao tiếp hiện đại, tuy nhiên loài người đã bắt đầu vẽ những ký hiệu tương tự cách đây hơn 73.000 năm.

Đó là kết luận của một nhóm các nhà khảo cổ trong một bài báo cáo khoa học công bố ngày 12/9 về một phiến đá nhỏ mà họ đã khai quật được tại Cape Town. Phiến đá có màu đỏ chu sa với những đường đan chéo nhau tương tự như ký tự hashtag # được tìm thấy tại hang Blombos, Nam Phi và có niên đại ít nhất 73.000 năm.

(Hashtag là một từ hoặc một chuỗi các kí tự viết liền nhau được đặt sau dấu thăng (#) mà người dùng mạng xã hội sử dụng nhằm dễ dàng tiếp cận với những người chung mối quan tâm về một chủ đề nào đó).

“Không nghi ngờ gì nữa, nó là một bản vẽ, và nó được vẽ một cách có chủ ý. Đó không phải là ngẫu nhiên”, nhà khảo cổ Christopher Henshilwood thuộc Đại học Bergen, Na Uy cho biết. 

Phiến đá màu đỏ chu sa với những nét vẽ cắt chéo tương tự dấu # mà con người hiện đại sử dụng trong giao thức liên lạc trên mạng xã hội.

Ông Christopher Henshilwood đã công bố phát hiện mới nhất của nhóm khảo cổ trong một báo cáo đăng tải trên tờ Nature, hôm 12/9 với tin tưởng rằng, những cư dân đầu tiên của loài người đã có khả năng biểu đạt hành vi thông qua một loại biểu tượng xuất hiện sớm nhất trong lịch sử nhân loại.

Những phân tích của nhóm nhà khảo cổ về hình vẽ với những đường chéo trên phiến đá. (Ảnh: C. Foster/ Nature)

Hang Blombos tại Nam Phi – nơi người cận đại đã sinh sống

Hang Blombos nằm tại bờ biển phía nam Cape, 300 km về phía đông của Cape Town, Nam Phi. Người cận đại đã sinh sống trong hang động, nhìn ra Ấn Độ Dương, đi ra đi vào tại đây ít nhất 100.000 năm qua.

Giáo sư Henshilwood và nhóm của ông đã và đang khai quật khu vực này trong hơn 20 năm, trải qua một quá trình khám phá trong thời gian này, họ đã tìm thấy những di sản phong phú đạt tới mức kỷ lục về cuộc sống của con người cận đại. 

Trong số những điều mà họ đã tìm kiếm được có một mảnh đá được chạm khắc những đường đan chéo màu đỏ chu sa, và một bộ công cụ vẽ bao gồm đất chu sa, xương hải cẩu, và than đá tại các tầng sâu nhất của hang Blombos.

Hang Blombos tại Nam Phi đã từng là ngôi nhà của con người cận đại trong ít nhất 100.000 năm. (Ảnh: Magnus Haaland)

Cho đến nay, các biểu hiện như giao thức liên lạc mà con người hiện đại chấp nhận là một chuỗi những chấm đỏ trong hang El Castillo tại Tây Ban Nha có niên đại khoảng 40.000 năm và hình của một bàn tay ấn xuống trên vách của hang động. Biểu hiện thứ hai là hình vẽ “con lợn nòi” trong một hang động tại Sulawesi, Indonesia.

Ai đã vẽ những bức tranh này? Các nhà khoa học vẫn đang tìm câu trả lời cho câu hỏi chưa giải đáp được về “bức tranh” với những chấm đỏ có hình bàn tay cách đây ít nhất 41.000 năm. (Ảnh: PEDRO SAURA; (người trong tấm ảnh phía dưới bên trái) RODRIGO DE BALBIN BEHRMANN/ Sciencemag)

Làm thế nào để biết chúng đã được tạo ra bởi con người?

Những nhà khoa học đã tiến hành các bước kiểm tra phiến đá, đầu tiên, họ xác định chắc chắn rằng những ký tự trên phiến đá này không phải là biểu hiện biến đổi của địa chất, các đường nét không phải là mạch sắt ô xít trong đá. Phân tích hiển vi và phản ứng hóa học cho thấy các nét màu đỏ từ đất chu sa, và những vạch màu này ở lớp trên cùng của phiến đá. 

Sau đó các nhà khảo cổ tái tạo phiến đá, dùng sơn và chì màu để vẽ lại những vạch tương tự để nghiên cứu cách mà các ký hiệu được tạo ra. Những đường kẻ trên phiến đá giống với nét vẽ mà các nhà nghiên cứu vẽ lại bằng bột màu đất chu sa.

“Chúng tôi đã thấy chì màu tại khu vực này, nhưng chúng tôi đã không biết họ (người cận đại) đã dùng chúng để làm gì, và bây giờ chúng tôi đã phát hiện bản vẽ này”, giáo sư Henshilwood cho biết.

Giáo sư Henshilwood tin rằng, những hình vẽ với các nét đan chéo nhau tương tự dấu # là một biểu tượng quan trọng trong suốt lịch sử loài người.

Phiến đá nhỏ bị bao phủ trong bụi bẩn và tro, sau khi rửa sạch đã cho thấy một bề mặt nhẵn mịn và có 3 dòng kẻ chạy theo 1 hướng và có 6 dòng kẻ được gạch theo hướng khác. Nhóm nghiên cứu sau đó dành 7 năm tiếp theo để phân tích nguồn gốc của mẫu vật.

Ý nghĩa của dấu # là gì?

Có thể tổ tiên ban đầu của chúng ta có thể đã tạo ra những vạch màu chu sa 70.000 năm trước đây, chuyên gia nghệ thuật trên đá của Australia, ông Paul Taçon, Đại học Griffith cho biết.

Thiết kế khắc đường chéo song song không chỉ là cách sử dụng của người hiện đại. Những đường khắc này đã được tìm thấy tại các khu vực tại Neanderthal và trên một vỏ sò có 500.000 năm tuổi trên đảo Java của Indonesia, trước khi con người hiện đại sử dụng ký tự này.

Một nhóm các nhà khoa học đến từ nhiều quốc gia dẫn đầu bởi Giáo sư Wil Roebroeks thuộc Đại học Leiden, Hà Lan đã khám phá ra vỏ sò hóa thạch với những dấu khắc đặc biệt tại Trino, đảo Java, Indonesia. (Ảnh: sci-news)

“Chúng là biểu tượng có chủ đích hay chỉ là hình vẽ nguệch ngoạc? Hoặc có lẽ họ đang đánh dấu một vùng lõi rộng lớn đã bị va đập nào đó tấn công khiến cho khu vực này biến thành những phiến mỏng?”

Mô phỏng những cư dân đầu tiên của loài người đã sử dụng những ký tự đan chéo như một giao thức liên lạc. (Ảnh: ancientpages)
 

Triệu Hằng