Theo trang tin Rappler, nguồn tin từ Bộ Ngoại giao Philippines cho biết Tổng thống Benigno Aquino dự kiến sẽ đề cập đến vấn đề tranh chấp biển Đông tại hội nghị Mỹ – ASEAN sẽ diễn ra trong hai ngày 15 và 16/2.

Trả lời phỏng vấn của trang Rappler, ông Herminio Coloma Jr, phụ trách truyền thông báo chí tại phủ tổng thống Philippines, cho biết: “Tổng thống Aquino luôn luôn thể hiện lập trường của Philippines trên tầm quan trọng của việc đảm bảo tự do hàng hải và hàng không, cũng như việc tuân thủ Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật biển UNCLOS và luật pháp quốc tế. Ông cũng là một người đi đầu trong việc thúc đẩy một Bộ Quy Tắc Ứng Xử Trên Biển Đông mang tính ràng buộc về mặt pháp lý.”

Ngoài việc đề cập đến tranh chấp biển Đông tại hội nghị, ông Aquino cũng sẽ tham dự diễn dàn Hội Đồng các Vấn Đề Thế giới LAWAC (Los Angeles World Affairs Council) vào ngày 16/2 tại Los Angeles. Trên trang web LAWAC, trong số các nội dung sẽ được ông Aquino trình bày, có phần nói về “tình hình căng thẳng ngày càng tăng giữa Philippines và Trung Quốc về vấn đề chủ quyền ở Biển Đông” cũng như các vấn đề liên quan tới hiệp ước quốc phòng mới giữa Mỹ và Philippines, hay an ninh khu vực Đông Á.

Trước đó, ngày 10/2, Ngoại trưởng Philippines Albert del Rosario, người sẽ từ chức vào tháng 3 sắp tới vì lý do sức khỏe, cho biết các nước có tuyên bố chủ quyền ở biển Đông sẽ có một cuộc họp bên lề hội nghị Mỹ – ASEAN để thảo luận về thái độ hung hăng của Trung Quốc tại khu vực.

Ông Rosario nói với báo giới rằng: “Tôi cho rằng về vấn đề biển Đông, rõ ràng chúng tôi đều mong muốn luật pháp được thực thi, muốn thảo luận về vấn đề tự do hàng hải. Chúng tôi muốn xem xét việc (Trung Quốc) xây dựng đảo nhân tạo.”

Theo ông Rosario, việc Trung Quốc bị tình nghi có kế hoạch thiết lập vùng nhận dạng phòng không trên khu vực tranh chấp nhằm áp đặt yêu sách chủ quyền cũng sẽ được thảo luận.

Hồi tháng 7/2015, Philippines đã kiện Trung Quốc ra Tòa án Trọng tài Thường trực (PCA). Ông Rosario nói rằng, “Chúng tôi hi vọng tòa sẽ ra phán quyết trước tháng 5. Chúng tôi không biết cơ hội thế nào, nhưng dường như khả quan. Chúng tôi hi vọng Trung Quốc sẽ tuân thủ phán quyết, và chúng tôi cũng sẽ làm vậy bất kể phán quyết của tòa là gì.”

Theo The Strait Times, Ngoại trưởng Rosario cũng nói rằng Philippines có thể xem xét đàm phán song phương với Trung Quốc nhằm giải quyết tranh chấp trên Biển Đông, nhưng với điều kiện Manila thắng kiện tại tòa quốc tế. Trả lời phỏng vấn trên truyền hình, ông cho rằng: “Bản thân cách tiếp cận song phương là tốt. Khi tòa ra phán quyết, và nếu kết quả có lợi cho chúng ta, tôi nghĩ chúng ta nên thảo luận song phương vì đã có nền tảng để tiếp cận cứng rắn trên bàn đàm phán. Nếu phán quyết không có lợi cho chúng ta, họ sẽ tiếp cận chúng ta”.

 Ban Mai tổng hợp