Bắc Triều Tiên từng bắt giữ nhiều người Mỹ và buộc tội họ nặng nề vì những hành động tưởng như không quá nghiêm trọng tại các nước khác. Hầu hết những người Mỹ đều đã được thả tự do trước hạn tù sau mỗi chuyến thăm Bình Nhưỡng của một quan chức cấp cao của Mỹ.

Vụ việc gần đây nhất là trường hợp của Otto Warmbier, một sinh viên Đại học Virginia (Hoa Kỳ). Anh này bị bị kết án 15 năm lao động khổ sai tại Bắc Triều Tiên do cố tình lấy cắp một khẩu hiệu tuyên truyền từ một khách sạn ở Bình Nhưỡng, một hành động mà Triều Tiên coi là “thù địch”. Hôm 29/2, anh Warmbier đã xuất hiện trước giới truyền thông ở Bình Nhưỡng để “thú nhận” tội lỗi. Các chuyên gia cho rằng anh đã bị ép buộc phải đưa ra lời thú tội đẫm nước mắt này.

Hiện vẫn chưa biết anh Warmbier bị giam giữ ở đâu. Đối với những người dân Bắc Triều Tiên bị cáo buộc phạm tội chính trị nghiêm trọng, họ và toàn thể gia đình thường bị đưa đến các trại lao động (được gọi là kwalli-so trong tiếng Hàn). Theo các báo cáo của tổ chức nhân quyền quốc tế Human Rights Watch, tại đây, họ được cho ăn rất ít, bị ép phải làm việc kiệt sức tại các điểm khai thác gỗ, khai thác mỏ và các nông trại, thậm chí còn bị ngược đãi và tra tấn.

Tuy nhiên, anh Warmbier là một người nước ngoài nên sẽ không bị giam giữ tại những trại lao động này. Nhưng nhiều khả năng anh đang bị giữ trong những điều kiện bất lợi và không có hy vọng được giải cứu ngay lập tức. Trong những trường hợp trước, những người Mỹ bị Triều Tiên bắt giữ thường được giải thoát về nước nhờ chuyến thăm Bình Nhưỡng của một quan chức cấp cao của Mỹ.

Theo Washington Post, trong thời điểm hiện tại, những nỗ lực giải cứu anh Warmbier của chính phủ Mỹ vẫn còn ở giai đoạn sơ khai và thậm chí còn chưa đi đến thảo luận về việc ai sẽ đến thăm Bình Nhưỡng. Hơn nữa, Bắc Triều Tiên đang chuẩn bị tổ chức Đại hội Đảng Lao Động vào tháng 5, vậy nên một số nhà phân tích cho rằng chính quyền của ông Kim Jong Un sẽ muốn trì hoãn tất cả các  chuyến thăm chính thức nào của Hoa Kỳ cho đến gần đến thời điểm đó.

Một số người Mỹ bị bắt đã được giải cứu sau khoảng nửa năm bị giam cầm tại Triều Tiên. Vào năm 2014, ông Jeffrey Fowle, sống ở bang Ohio (Mỹ) đã được thả tự do sau 5 tháng bị giam tại Bình Nhưỡng. Ông được đưa khỏi Triều Tiên ông trên một phi cơ của Mỹ cùng sự hỗ trợ của chính phủ Thụy Điển. Trước đó, ông đã giấu một quyển Kinh Thánh trong phòng tắm của một câu lạc bộ, một hành động mà chính quyền Bình Nhưỡng cho là “phản động”.

Một người khác là bà Euna Lee, một nhà báo người Mỹ gốc Hàn, đã bị buộc tội nhập cảnh trái phép vào Bắc Triều Tiên vào năm 2009 và đã bị kết án tù lao động khổ sai 12 năm. Bà đã được trả tự do cùng với đồng nghiệp Laura Ling sau 6 tháng tù nhờ chuyến thăm của cựu Tổng thống Bill Clinton tới Bình Nhưỡng.

Một số người Mỹ khác không được may mắn như những trường hợp trên. Ông Kenneth Bae, một nhà truyền giáo người Mỹ gốc Hàn, đã phải trải qua 2 năm lao động khổ sai tại Triều Tiên, trước khi được thả tự do vào tháng 11 năm 2014. Ông kể lại trong một cuộc phỏng vấn với Đài CNN rằng ông đã sụt khoảng 27,2kg trong thời gian bị giam cầm. Một người Mỹ gốc Hàn khác mang tên Kim Dong-chul, hiện vẫn đang bị giam giữ tại Triều Tiên với cáo buộc làm gián điệp.

Nhà báo Eura Lee cảnh báo tất cả người Mỹ nên suy nghĩ thật cẩn thận khi viếng thăm Bắc Triều Tiên, bà nói: “Tham quan Bắc Triều Tiên thông qua một công ty du lịch không có nghĩa là bạn được an toàn. Tốt hơn là suy nghĩ kỹ càng trước khi đến thăm đất nước này“. Bộ Ngoại giao Mỹ cũng cảnh báo các công dân Mỹ cần thận trọng khi có ý định đi du lịch tại Bắc Triều Tiên, đồng thời nhấn mạnh “nguy cơ bị bắt và giam giữ dài hạn do [Bắc Triều Tiên] áp dụng luật hình sự không nhất quán”.

Trước đó, có một người Mỹ đã cố tình bị bắt ở Triều Tiên. Anh Matthew Miller, 25 tuổi đến từ Bakersfield, bang California (Mỹ), đã cố tình để bị chính quyền Bình Nhưỡng bắt bằng cách xé visa du lịch của mình khi đến Bình Nhưỡng vào năm 2014. Anh đã bị kết tội làm gián điệp và bị kết án 6 năm lao động khổ sai và bị giam giữ 6 tháng trước khi được phóng thích nhờ chuyến thăm Bình Nhưỡng của Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ James Clapper. Anh Miller nói với hãng tin NK News rằng anh muốn tìm hiểu nước cô lập này dưới góc nhìn khác với một khách du lịch thông thường.

Minh Tuệ