Theo báo New York Times, hôm qua 10/3, bà Aung San Suu Kyi chính thức từ bỏ tham vọng trở thành tổng thống Myanmar. Đảng của bà, Liên minh Quốc gia vì Dân chủ NLD đã đề cử một trong những người thân cận nhất và cũng từng là tài xế của bà, ông Htin Kyaw, đại diện cho đảng ở Hạ viện ra tranh chức tổng thống.

Bà Aung San Suu Kyi không thể làm tổng thống do ngăn trở bởi Hiến Pháp, bà cũng không có tên trong danh sách đề cử.

Trong một thông điệp đăng trên mạng xã hội không lâu trước khi quốc hội bắt đầu tiến trình bầu chọn tân tổng thống, bà Suu Kyi đã xin lỗi vì điều mà bà gọi là “không thể hiện đầy đủ nguyện vọng của người dân”. Bà nói thêm rằng bà sẽ kiên trì và bà trông mong dân chúng tiếp tục ủng hộ bà để “đạt được mục tiêu đó một cách hoà bình”.

Đảng NLD giành được thắng lợi áp đảo trong cuộc bầu cử tháng 11 năm ngoái. Tuy nhiên phe quân sự, hiện vẫn chiếm 1/4 số ghế tại Quốc hội và nắm nhiều chức vụ quan trọng, vẫn nắm giữ quyền lực đáng kể trên chính trường Myanmar.

Ông Htin Kyaw, người được cho là thân cận với bà Suu Kyi, được đề cử vào vị trí lãnh đạo hạ viện. Ông Henry Van Thio, dân biểu sắc tộc thiểu số Chin, được đề cử vào vị trí lãnh đạo thượng viện.

Hai viện sẽ lựa chọn từ các ứng viên mà các đảng đề cử để lấy một vị đứng đầu.

Sau đó hai nhân vật nhiều phiếu nhất sẽ qua vòng bỏ phiếu thứ hai để lấy một người làm tổng thống.

Trong số các ứng viên sẽ có người từ quân đội.

Hai người thấp phiếu hơn sẽ thành phó tổng thống.

Tuy nhiên vì NLD chiếm đa số ở cả hai viện, ông Htin Kyaw được trông đợi chắc thắng.

Ông Htin Kyaw, 69 tuổi, là thành viên ủy ban điều hành trung ương của NLD và trợ lý thân cận của bà Suu Kyi.

Ông tốt nghiệp Đại học Oxford ở London, có phong cách trầm tĩnh mềm mỏng, được biết là người trung thực và trung thành. Đôi khi ông là lái xe cho bà Suu Kyi.

Ông hiện đóng vai trò lớn trong điều hành Quỹ Daw Khin Kyi, quỹ thiện nguyện mang tên thân mẫu bà Suu Kyi.

Htin Kyaw là một chính trị gia kín tiếng và ít được công luận biết đến. Từng tuyên bố là sẽ giữ vị trí “trên cả tổng thống”, bà Suu Kyi cần đưa người đáng tin cậy và trung thành với mình vào chức vụ then chốt này. Ông Htin Kyaw được coi là người phù hợp nhất để thi hành các chỉ thị của bà Suu Kyi.

Một điều có phần chắc chắn là ông Htin Kyaw sẽ bị dán nhãn hiệu là tổng thống bù nhìn, một việc mà một số nhà lập pháp của NLD xem là không thể tránh được vì những sự hạn chế trong hiến pháp hiện hành làm cho bà Suu Kyi không thể giữ chức tổng thống.

Các cuộc họp kín trong những tuần vừa qua giữa bà Suu Kyi và quân đội đã làm bùng ra những lời đồn đoán là đôi bên có thể đạt được một thoả hiệp để ngưng áp dụng điều khoản trong hiến pháp không cho bà làm tổng thống. Bây giờ thì rõ ràng là sự đồn đoán đó không đúng. Nhưng lại có đồn đoán là bà Suu Kyi có thể yêu cầu để cho bà giữ chức bộ trưởng ngoại giao.

Ông Htin Kyaw sẽ là con rối trong tay bà và đó là một quyết định đầy rủi ro, bởi vì hiến pháp Myanmar không dự trù đặt Hành pháp trong tay hai nhân vật lãnh đạo. Hơn nữa, phía quân đội vẫn có thẩm quyền bác bỏ những quyết định của tổng thống, nếu như nhân vật này tuân theo lời một người lãnh đạo thứ ba.

Tân chính phủ sẽ nhậm chức vào ngày 1/4/2016.

Minh Trí tổng hợp