Giới chức Mỹ và một số nước, cùng nhiều chuyên gia hạt nhân trên thế giới đã bày tỏ sự nghi ngờ đối với tuyên bố thực hiện “thành công” một vụ thử bom khinh khí của Bắc Triều Tiên.

Mỹ cho rằng, theo phân tích ban đầu, vụ thử hạt nhân của Bắc Triều Tiên không phải là bom khinh khí (còn gọi là bom nhiệt hạch, bom H, hoặc bom hydro) như tuyên bố của Bình Nhưỡng.

Theo The Washington Post, tại cuộc họp báo hôm 6/1/2016, phát ngôn viên Nhà Trắng Josh Earnest nói rằng dữ liệu ban đầu từ các nguồn thông tin theo dõi khác nhau “không tương thích với tuyên bố của Bắc Triều Tiên về một vụ thử bom H thành công”. Ông nói thêm rằng: “Không có gì xảy ra trong vòng 24 giờ qua để chính phủ Mỹ thay đổi đánh giá về khả năng quân sự cũng như kỹ thuật của Triều Tiên. Tuy vậy, chúng tôi sẽ tiếp tục làm việc để đánh giá về vụ thử hạt nhân của Triều Tiên,” đồng thời nếu rõ bất kỳ vụ thử hạt nhân nào của Triều Tiên cũng đều vi phạm nghiêm trọng nghị quyết Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc.

Một quan chức Mỹ khác giấu tên nói với ABC News rằng một kết luận chắc chắn hơn sẽ được đưa ra sau khi thu thập các mẫu không khí. Tuy nhiên, ở thời điểm hiện giờ, dựa vào công suất và phạm vi của vụ nổ thì kết luận ban đầu là Bắc Triều Tiên không thực hiện vụ thử bom khinh khí.

ABC News cho biết một chiếc máy bay chuyên phát hiện chất phóng xạ Boeing WC-135 “Constant Phoenix” của không lực Hoa Kỳ sẽ sớm hoạt động tại khu vực gần Bắc Triều Tiên, tìm kiếm đồng vị phóng xạ để giúp xác định thông tin về vụ nổ. Boeing WC-135 Constant Phoenix là máy bay trang bị các thiết bị đặc biệt cho phép nó thu thập các mảnh vụn và bụi khí thải trên vùng khí quyển mà nó đi qua để xác định địa điểm diễn ra một vụ nổ hạt nhân nào đó.

Hãng tin Yonhap dẫn lời nghị sĩ Lee Cheol-woo thuộc đảng cầm quyền Saenuri phát biểu trước báo giới, sau khi ông tham dự phiên họp với Cơ quan tình báo Quốc gia Hàn Quốc (NIS) vào ngày hôm qua (6/1): “Các đánh giá cho thấy, có khả năng đó không phải là vụ thử, dù Triều Tiên tuyên bố thử thành công bom H.”

Theo ABC News, ông Choi Kang, Phó chủ tịch Viện nghiên cứu chính sách Asan trụ sở tại Seoul, đánh giá rằng : “Tôi không cho đây là vụ thử bom nhiệt hạch vì vụ nổ bom nhiệt hạch sức công phá lớn hơn rất nhiều. Tôi cho rằng đây chỉ là ngụy tạo dưới danh nghĩa vụ thử bom nhiệt hạch vì ông Kim Jong Un đã tuyên bố trước đó”.

Seong Chai Ki, một chuyên gia nghiên cứu cao cấp thuộc Viện phân tích quốc phòng của Hàn Quốc, đánh giá vụ nổ này có thể là vụ thử phân rã hạt nhân, tiền giai đoạn tiến tới việc sản xuất bom nhiệt hạch.

Hai chuyên gia cao cấp khác của Mỹ cũng có cùng nhận định với ông Seong Chai Ki. Theo NBC News, ông Joseph Cirincione – Chủ tịch công ty an ninh toàn cầu Ploughshares Fund – cho biết tuyên bố thử bom khinh khí của Bình Nhưỡng là khá mơ hồ. Ông nói rằng, “Thậm chí ngay cả một vụ thử bom khinh khí thất bại cũng phải có sức công phá cỡ 10, 20, 50 kiloton. Vụ thử này chỉ có sức công phá khoảng 6 – 7 kiloton, còn nhỏ hơn cả lần thử nghiệm trước (hồi năm 2013). Chúng tôi suy đoán rằng họ đã thử một thiết bị hạt nhân phân hạch, có thể là một quả bom nguyên tử có thêm một chút hydro mà đồng vị trong hỗn hợp này gọi là tritium.”

Cùng nhận định với ông Joseph Cirincione, chuyên gia cao cấp về chính sách hạt nhân tại Quỹ Endowment vì Hòa bình Quốc tế (CIS) Li Bin nói với hãng tin Bloomberg rằng: “Dựa trên những dữ liệu mà chúng ta ghi nhận được, cùng lắm thì đó cũng chỉ là một vụ thử thiết bị hạt nhân phân hạch, chứ không thể là bom H, vì một trái bom khinh khí có sức công phá tối thiểu tương đương 50.000 tấn thuốc nổ TNT”.

Bruce Bennett, chuyên gia phân tích cao cấp về quốc phòng thuộc tập đoàn Rand của Mỹ, cũng không tin đây là vụ thử bom nhiệt hạch. “Nếu là bom nhiệt hạch, thì chỉ số động đất đo được sẽ lớn hơn hàng trăm lần những gì chúng ta thấy và địa chấn sẽ phải đạt trong khoảng 7 độ Richter hoặc lớn hơn nữa,” ôngBennett nhận định. Vụ nổ hôm qua tương đương sức công phá khoảng 10-15 kiloton, nhỏ hơn vụ nổ Hiroshima vào năm 1945. BBC trích lời ông Bennett cho biết: “Do đó hoặc Kim Jong Un đang nói dối, nói rằng họ đã có vụ thử bom nhiệt hạch trong khi họ chưa có loại bom đó. Họ chỉ dùng một thứ vũ khí phân hạt nhân hiệu quả hơn một chút, hoặc phần khinh khí trong vụ nổ đã không diễn ra thành công như nó lẽ ra phải đạt được, hoặc có thể phần phân hạt nhân đã không hoạt động tốt.”

Crispin Rovere, một chuyên gia kiểm soát vũ khí và chính sách hạt nhân trụ sở tại Úc, nhận định rằng cơn địa chấn đo được mạnh 5,1 độ Richter tại khu thử Punggye-ri nhỏ hơn nhiều so với tuyên bố thử thành công bom nhiệt hạch của Triều Tiên. ABC News dẫn lời ông Rovere nói rằng, “Dữ liệu địa chấn đo được cho thấy vụ nổ nhỏ hơn nhiều so với sức công phá từ vụ thử bom nhiệt hạch.”

Theo BBC, Hội đồng bảo an Liên Hiệp Quốc cũng đã nhóm họp khẩn cấp vào hôm thứ Tư (6/1) theo yêu cầu của Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc. Cơ quan Liên Hiệp Quốc này cho biết họ sẽ bắt đầu làm việc ngay lập tức về các biện pháp mới đối với Bắc Triều Tiên, đồng thời lên án vụ thử nghiệm và cho rằng đó là một mối đe dọa rõ ràng đối với hòa bình và an ninh quốc tế.

Ban Mai tổng hợp