Thông báo của chính phủ Tổng thống Donald Trump về việc sẽ áp đặt mức thuế lên đến 50 tỷ USD đối với các mặt hàng nhập khẩu từ Trung Quốc đã dẫn tới mối lo ngại về một cuộc chiến tranh thương mại giữa hai nước. Đáp lại, chính quyền Bắc Kinh cho biết họ đang chuẩn bị trả đũa đối với hơn 100 các chủng loại sản phẩm của Mỹ, trị giá 3 tỷ USD hàng hoá.

Cả Hoa Kỳ và Trung Quốc đều đã bắn những phát súng mở màn đầy kịch tính, trước khi một cuộc chiến tranh thương mại thật sự bắt đầu. Tổng thống Trump mô tả hành động của mình nhắm vào Trung Quốc như là “bước tiến đầu tiên trong số nhiều bước tiến”, trong khi Bắc Kinh tuyên bố sẽ “chiến đấu đến cùng”.

Các nhà phân tích kinh tế đang lo lắng. Nếu Washington công bố thêm nhiều biện pháp trừng phạt kinh tế đối với Trung Quốc, Bắc Kinh chắc chắn sẽ trả đũa lại. Và vòng xoáy lặp đi lặp lại các biện pháp trừng phạt và hình thức trả đũa này là những gì mà các nhà kinh tế học gọi là một cuộc chiến tranh thương mại.

Mark Williams, một nhà kinh tế học của Capital Economics, nói: “Điều quan trọng nhất vẫn là sự không chắc chắn về những gì sẽ xảy ra tiếp theo”.

Trump
Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump tuyên bố trên Twitter, đại ý nói rằng: “Chiến tranh thương mại là tốt, dễ thắng”. (Ảnh: Twitter)

Mong muốn của Tổng thống Donald Trump

Tổng thống Trump, trong chiến dịch tranh cử của ông hồi năm 2016, ông đã nhiều lần khẳng định rằng ông có quan điểm cứng rắn về thương mại với Trung Quốc. Ông nói rằng Hoa Kỳ đang bị lợi dụng, và ông sẽ có những hành động cụ thể để giảm thâm hụt thương mại của Mỹ với Trung Quốc.

Trong những tuần gần đây, ông Trump đã yêu cầu Trung Quốc cắt giảm thâm hụt thương mại 100 tỷ USD. Ngoài thép và nhôm nhập khẩu từ Trung Quốc, ông Trump cũng đã nhắm tới các máy giặt và tấm pin mặt trời nhập khẩu từ Trung Quốc. Ông đã đóng khung những hành động này và coi đây như là một phần của các cuộc thương lượng với Trung Quốc.

Scott Kennedy, một chuyên gia về Trung Quốc tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế, nói: “Khi nói đến Trung Quốc, Mỹ đang tìm kiếm một thỏa thuận lớn để giải quyết được vấn đề cân bằng thương mại và tự do hoá thị trường đối với Trung Quốc”.

Một câu hỏi lớn được đặt ra ở đây là: Những hành động mà Tổng thống Donald Trump đã và đang thực hiện liệu có đủ để làm hài lòng chính bản thân ông và những người ủng hộ ông?

Trump
Ông Trump nổi tiếng trong chiến dịch tranh cử Tổng thống Mỹ hồi năm 2016 với Slogan: Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại (Make America great again). (Ảnh: Odyssey)

Phản ứng từ Trung Quốc

Cần có ít nhất hai quốc gia tham gia vào để xảy ra một cuộc chiến tranh thương mại. Và các nhà phân tích kinh tế đang theo dõi chặt chẽ để xem chính quyền Bắc Kinh phản ứng như thế nào trong những tháng tới.

Trung Quốc có nhiều lựa chọn để đáp trả Hoa Kỳ. Trung Quốc là một trong những quốc gia thu mua nhiều nhất các loại cây trồng ở Hoa Kỳ, bao gồm cây đậu nành và cây lúa miến. Trung Quốc có thể áp thuế đối với các loại cây trồng này, hoặc mua thêm đậu nành từ những quốc gia khác như Brazil và Argentina.

Chính quyền Bắc Kinh cũng có thể áp đặt thuế quan đối với các máy bay Mỹ, để gây thiệt hại lớn cho các công ty Mỹ như Boeing (BA). Hoặc là đơn giản hơn, Bắc Kinh có thể chỉ đạo các hãng hàng không được Nhà Nước hỗ trợ để mua thêm các máy bay từ Airbus (EADSF) trong tương lai.

Airbus
Boeing của Hoa Kỳ (phía trên) và Airbus của Châu Âu (phía dưới) – 2 hãng sản xuất máy bay dân dụng nổi tiếng nhất thế giới. (Ảnh: MeteoWeb)

Làm sao để tránh một cuộc chiến tranh thương mại

Các biện pháp trừng phạt của Hoa Kỳ và các hành động trả đũa của Trung Quốc được công bố cho đến nay vẫn cho thấy sẽ có tác động tương đối ít đối với hai nền kinh tế lớn nhất thế giới. Ví dụ, các ước tính về kinh tế học của Capital Economics cho thấy mức thuế mới của Mỹ sẽ làm GDP của Trung Quốc giảm chỉ khoảng 0,1%.

Một cuộc chiến tranh thương mại nghiêm trọng sẽ mang lại nhiều hậu quả kinh tế sâu sắc hơn cho cả Hoa Kỳ và Trung Quốc. Nó cũng sẽ khiến cho nền kinh tế mới nổi dễ bị tổn thương và gặp nhiều áp lực.

Các đồng minh Mỹ đang kêu gọi chính phủ của ông Trump thay đổi chiến thuật và giải quyết những bất đồng thương mại với Trung Quốc thông qua các cuộc thảo luận phù hợp với các quy tắc thương mại toàn cầu.

Cecilia Malmström, Ủy viên Thương mại của EU, tuyên bố: “Bảo tồn hệ thống các quy tắc thương mại toàn cầu là điều chúng ta cần làm”.

Roberto Azevêdo, Tổng Giám đốc của Tổ chức Thương mại Thế giới, kêu gọi các nước giải quyết tranh chấp thương mại bằng cách sử dụng các cơ chế của WTO.

Ông nói, “Các hoạt động chiến tranh thương mại được thực hiện bên ngoài các cơ chế của WTO sẽ làm tăng nguy cơ leo thang trong một cuộc đối đầu không có người thắng cuộc, và có thể nhanh chóng dẫn đến một hệ thống thương mại toàn cầu kém ổn định hơn”.

Hóa Khoa