Sau khi kết thúc cuộc họp giữa Ngoại trưởng ba nước Malaysia, Indonesia và Thái Lan vào ngày 20/5, tình hình cuộc khủng hoảng về người di cư tại Đông Nam Á có những dấu hiệu tiến triển tích cực.

1. Malaysia và Indonesia tiếp nhận người nhập cư 

Theo tin từ Newsweek, ngày 20/5, Malaysia và Indonesia đã đồng ý tiếp nhận 7.000 người di cư đang bị bỏ rơi trên biển Andaman. Trong khi đó, Thái Lan, dù không tiếp nhận người di cư nhưng cũng đồng ý không xua đuổi tàu của họ ra khỏi khu vực bờ biển nước này.

Bộ trưởng Ngoại giao Malaysia, ông Anifah Aman, đã đưa ra thông báo nói trên sau cuộc họp khẩn tại thủ đô Kualar Lumpur cùng hai ngoại trưởng Indonesia và Thái Lan.

Tuy nhiên, ông Aman cảnh báo rằng Malaysia và Indonesia chỉ cung cấp nơi ở tạm thời cho những người di cư, hiện đang mắc kẹt trên vùng biển của các nước này, với điều kiện cộng đồng quốc tế giúp họ hồi hương hoặc tái định cư trong vòng 1 năm.

Cũng trong cuộc họp báo ngày 20/5, ông Aman kêu gọi cộng đồng quốc tế cùng chia sẻ gánh nặng với Malaysia, Indonesia và Thái Lan trong việc giải quyết cuộc khủng hoảng nhân đạo. [asd1]

Cao ủy Liên Hiệp Quốc về người tị nạn (UNHCR) cho biết đây là “một bước tiến quan trọng” trong việc giải quyết cuộc khủng hoảng. UNHCR cũng nhấn mạnh rằng các nước trong khu vực nên khẩn cấp tiếp nhận người di cư, thực hiện công tác sơ cứu và các hoạt động cứu trợ khác ngay lập tức.

Ngay sau đó, hôm qua (21/5), Thủ tướng Malaysia Najib Razak đã ra lệnh cho Hải quân Hoàng gia Malaysia và Cơ quan thực thi pháp luật hàng hải Malaysia (Malaysian Maritime Enforcement Agencies, APMM) tiến hành các hoạt động tìm kiếm và giải cứu người di cư đang mắc kẹt trên biển, nhằm ngăn chặn các thiệt hại về nhân mạng.

Thủ tướng Najib Razak yêu cầu thực hiện các hoạt động tìm kiếm và giải cứu các tàu thuyền của người di cư Rohingya trên trang Twitter cá nhân.

Hôm 20/5, Thủ tướng Najib Razak đã yêu cầu hai cơ quan nói trên hỗ trợ MERCY Malaysia, một tổ chức phi chính phủ, cung cấp các hoạt động hỗ trợ y tế và cứu trợ nhân đạo cho người tị nạn Rohingya.

Thủ tướng Najib yêu cầu hỗ trợ nhân đạo cho người tị nạn Rohingya (Nguồn: Twitter)

BBC đưa tin, hôm qua (21/5), 4 tàu hải quân Malaysia đã bắt đầu tìm kiếm những chiếc tàu của người di cư đang lênh đênh trên biển Andaman. Ngoài ra, một số tàu chiến của Indonesia cũng đang tuần tra tại khu vực.

Video Malaysia khởi động hoạt động tìm kiếm và cứu trợ:

https://www.youtube.com/watch?v=cV6WyZcDvnI

Theo CNN, phó Tổng thống Indonesia, ông Jusuf Kalla, nói rằng chính phủ Indonesia sẽ làm việc với các tổ chức nhân quyền, bao gồm IOM và UNHCR, để đáp ứng các nhu cầu cho người di cư, đồng thời vạch ra một kế hoạch cho 12 tháng sắp tới.

2. Liệu Indonesia có thể cấp một hòn đảo cho người tị nạn Rohingya?

Theo The Channel News Asia, một chuyên gia về quan hệ quốc tế thuộc Viện Khoa học Xã hội và Chính trị có trụ sở tại Jakarta, ông Zein Latuconsina, đã nói hôm thứ Ba vừa rồi (19/5) rằng Indonesia có thể cung cấp nơi ở cho những người tị nạn tại Aceh.

Ông Zein nói, “Hàng ngàn hòn đảo chưa có người ở tại quần đảo Indonesia có thể sử dụng làm nơi ở cho những người tị nạn Rohingya.

Quần đảo Indonesia có hơn 17.000 hòn đảo, trong đó có khoảng 6.000 đảo chưa có người ở.

Tuy nhiên, ông Zein cũng cho biết, việc giải quyết cuộc khủng hoảng của những người di cư tùy thuộc vào sự cân nhắc và thận trọng của chính phủ Indonesia. Ông nói, “Trên thực tế, đây là một cơ hội để Indonesia chứng minh với cộng đồng quốc tế rằng nước này có thể giải quyết vấn đề về người Rohingya.

Video đưa tin Indonesia tiếp nhận người di cư:

3. Các động thái gần đây của Myanmar

Theo The Channel News Asia, hôm qua (21/5), Ngoại trưởng Malaysia Anifah Aman đã đến thủ đô Nay Pyi Taw, để gặp gỡ người đồng cấp Myanmar, ngoại trưởng U Wunna Maung Lwin, và bàn về làn sóng người di cư Rohingya và Bangladesh đang mắc kẹt trên biển Andaman thuộc Ấn Độ Dương.

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Mỹ, ông Tony Blinken, cũng có mặt tại Myanmar vào hôm qua (21/5) để gặp gỡ các nhà lãnh đạo Myanmar và kêu gọi họ hợp tác với Bangladesh để giúp giải cứu và cứu trợ cho những người tị nạn đang trôi dạt trên vùng biển Andaman.

Vài ngày trước, Myanmar cho biết cho biết nước này có thể sẽ không tham dự cuộc họp của các quốc gia trong khu vực vào ngày 29/5 sắp tới nếu từ “Rohingya” được nhắc tới trong cuộc họp này.

Tuy nhiên, hôm nay (22/5), BBC dẫn lời các quan chức chính phủ Myanmar nói rằng họ sẽ tham dự cuộc họp khẩn cấp tại Bangkok vào tuần tới để bàn về việc giải quyết cuộc khủng hoảng.

Ông Zaw Htay, phát ngôn viên Tổng thống Myanmar, tuyên bố rằng, “Chúng tôi sẵn sàng hợp tác với chính phủ các nước khác để giải quyết các vấn đề đang diễn ra thông qua cam kết mang tính xây dựng và dựa trên cơ sở nhân đạo.

Ông Htay cho biết quyết định này được đưa ra sau khi Myanmar nhận được lời mời tham dự hội nghị tại Bangkok. Tuy nhiên, ông lưu ý rằng việc Myanmar chấp nhận tham dự cuộc họp với chính phủ các nước không đồng nghĩa với việc Myanmar đơn phương chịu trách nhiệm về cuộc khủng hoảng. Đồng thời, ông yêu cầu không sử dụng từ “Rohingya”, vốn không được chính phủ Myanmar chấp nhận.

Các quan chức chính phủ Myanmar gọi những người thuộc cộng đồng dân tộc thiểu số này là người “Bengalis”, với ngụ ý họ là những người nhập cư bất hợp pháp từ Bangladesh dù rằng họ đã sinh sống tại Myanmar trong nhiều thế hệ.

4. Phản ứng của dư luận quốc tế

Mỹ

Hôm qua (21/5), The Channel News Asia dẫn lời phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ, bà Marie Harf, tuyên bố Mỹ sẵn sàng giúp đỡ các quốc gia Đông Nam Á “chia sẻ gánh nặng” về làn sóng người tị nạn trên biển Andaman.

Bà Marie Harf nói rằng Mỹ hoan nghênh Malaysia và Indonesia dừng quyết định xua đuổi những chiếc tàu chở người di cư ra khỏi lãnh hải hai nước này.

Mỹ cũng sẽ hỗ trợ các cơ quan của Liên Hiệp Quốc thành lập các trung tâm bảo vệ và xem xét đơn xin nhập cư vào Mỹ của một số người tị nạn.

Một đoàn đại biểu cấp cao của Mỹ cũng sẽ tham dự hội nghị tại Bangkok vào ngày 29/5 để bàn về cuộc khủng hoảng người di cư tại khu vực.

Bà Harf nhấn mạnh rằng việc giải quyết cuộc khủng hoảng là nỗ lực chung của cộng đồng quốc tế, chứ không chỉ riêng Mỹ.

Bên cạnh đó, quân đội Mỹ cho biết họ đang chuẩn bị để hỗ trợ các nước Đông Nam Á giải quyết cuộc khủng hoảng tại khu vực. Cụ thể, Mỹ sẽ tiến hành các cuộc tuần tra hàng không và hàng hải tại vùng biển Andaman, và phối hợp với các nước trong khu vực để thực hiện công tác cứu hộ và cung cấp nơi trú ẩn cho ngàn người di cư.

Trang tin kctv5.com cho biết một nhóm các nhà lập pháp Mỹ cũng đang hối thúc chính quyền Tổng thống Barack Obama ngăn chặn vùng biển Đông Nam Á trở thành “nấm mồ” của hàng ngàn người di cư.

Trong một bức thư của nhóm Hạ nghị sĩ thuộc cả hai đảng Cộng hòa và đảng Dân chủ gửi Bộ trưởng Bộ Ngoại giao John Kerry hôm thứ Tư (20/5), các nghị sĩ Hạ viện Mỹ đề nghị Mỹ nên hỗ trợ hoạt động tìm kiếm và cứu trợ cho những người di cư chạy trốn khỏi “cuộc đàn áp có hệ thống” ở Myanmar.

Các nghị sĩ cũng chỉ trích chính phủ của Tổng thống Myanmar Thein Sein và khuyến cáo Mỹ nên có những chính sách cấm vận nước này nếu tình hình đàn áp người Rohingya ngày càng diễn biến xấu đi.

Liên minh châu Âu (EU)

Theo trang tin newsok.com, trong một nghị quyết được thông qua vào hôm qua (21/5), các nhà lập pháp Liên minh châu Âu (EU) đã kêu gọi Myanmar chấm dứt đàn áp cộng đồng thiểu số người Hồi giáo Rohingya.

Đồng thời, họ cũng kêu gọi chính phủ Thái Lan khởi động các cuộc điều tra về những ngôi mộ tập thể, nơi chôn cất phần lớn thi thể của những người di cư Rohingya là nạn nhân của các vụ buôn người.

Các nhà làm luật EU kêu gọi các quan chức Thái Lan “chấm dứt bất kỳ sự đồng lõa nào với các băng nhóm tội phạm buôn người Rohingya và những người di cư khác tại Thái Lan.

Trước đó, vào đầu tháng 5, hàng chục ngôi mộ và thi thể được phát hiện tại các trại buôn người bị bỏ hoang ở tỉnh Songkhla và Phang Nga, Thái Lan.

Theo Reuters, giới chức Thái đã thực thi một chính sách bí mật nhằm rũ bỏ người tị nạn Hồi giáo Rohingya bằng cách bán họ cho bọn buôn người.

Do bị đàn áp tại Myanmar, hàng chục ngàn người Rohingya đã trốn sang Thái Lan lánh nạn và bị giới chức nước này phát hiện, đưa vào các trại tị nạn ở phía bắc Bangkok.

Bài điều tra của hãng tin Reuters cho biết, các quan chức, cảnh sát địa phương và bọn buôn người Thái Lan đã cấu kết với nhau để chuyển những người tị nạn Rohingya sang miền nam Thái Lan và giữ họ làm con tin trong hàng loạt khu trại giấu mình gần biên giới với Malaysia cho tới khi người thân của họ trả hàng nghìn đôla để chuộc họ về.

Theo đài BBC, bọn buôn người thường trả từ 20.000 USD trở lên cho một chuyến tàu chở người di cư đến Thái Lan. Sau đó, họ tìm cách thu lại khoản tiền này bằng cách đòi gia đình những người di cư trả những khoản tiền chuộc lớn. Những ai không được chuộc hoặc phản kháng thường bị ngược đãi, đánh đập hoặc sát hại.

Thổ Nhĩ Kỳ

Theo trang tin hurriyetdailynews.com, Thổ Nhĩ Kỳ cam kết sẽ đóng góp 1 triệu USD để hỗ trợ Tổ chức Di dân Quốc tế (IOM) và UNHCR cung cấp viện trợ nhân đạo cho những người di cư Rohingya và người tị nạn Bangladesh đang trôi dạt trên biển.

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ, ông Recep Tayyip Erdogan, đã có cuộc điện đàm với Thủ tướng Malaysia Najib Razak hôm 20/5 để bàn về vấn đề liên quan đến người tị nạn mắc kẹt trên biển Andaman và xác nhận rằng Thổ Nhĩ Kỳ sẵn sàng chịu trách nhiệm về việc này.

Ông Erdogan cũng đánh giá cao các nỗ lực của Malaysia, Indonesia và Thái Lan trong việc giải quyết cuộc khủng hoảng.

Trước đó, ngày 19/5, Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ, ông Ahmet Davutoglu, cho biết lực lượng hải quân Thổ Nhĩ Kỳ hiện đang nỗ lực phối hợp để tìm kiếm các thuyền nhân Rohingya trên vùng biển của Malaysia và Thái Lan.

Úc

Theo tờ The Guardian, hôm qua (21/5), Thủ tướng Úc Tony Abbott đã lên tiếng từ chối cho hơn 8.000 người di cư Rohingya tái định cư tại Úc.

Ông Abbott nói rằng, “Không, không, không. Úc hoàn toàn không thực hiện bất cứ điều gì để khuyến khích bất cứ ai cho rằng họ có thể leo lên thuyền, họ thông đồng với bọn buôn người để bắt đầu một cuộc sống mới. Tôi xin lỗi, nếu bạn muốn bắt đầu một cuộc sống mới, bạn phải đi qua cánh cửa phía trước, chứ không nên đi bằng cửa sau. Đừng nghĩ rằng khi leo lên chiếc thuyền bị rò rỉ theo lệnh của kẻ buôn người thì sẽ khiến cho hoàn cảnh của bạn hoặc gia đình bạn trở nên tốt hơn. Chúng tôi sẽ không làm bất cứ điều gì để khuyến khích mọi người lên những chiếc thuyền. Nếu chúng tôi có những động thái nhỏ nhất để khuyến khích họ ngồi lên những chiếc thuyền thì vấn đề sẽ trở nên tồi tệ hơn chứ không tốt đẹp hơn.

Theo lời ông Abbott, cuộc khủng hoảng này là trách nhiệm của các quốc gia khu vực Đông Nam Á, đặc biệt là các nước ở gần khu vực xảy ra cuộc khủng hoảng. Ông Abbott cũng khẳng định rằng Myanmar chính là “thủ phạm” gây ra cuộc khủng hoảng về người di cư.

Tuyên bố của Thủ tướng Úc đã vấp phải sự chỉ trích của dư luận.

UNHCR đã kêu gọi Úc hợp tác với các nước láng giềng trong việc tìm giải pháp cho cuộc khủng hoảng.

Thượng nghị sĩ Sarah Hanson-Young thuộc đảng Xanh tại Úc nói rằng “làm ngơ” không phải là một giải pháp. Bà nói, “Những người xin tị nạn, họ chịu nhiều đau khổ vì đói khát và đang rất cần sự giúp đỡ. Úc, một trong những nước đứng đầu tại khu vực, có trách nhiệm quốc tế trong việc dẫn đầu và cung cấp các hỗ trợ cần thiết ngay lập tức.

Lãnh đạo đảng đối lập tại Úc, ông Bill Shorten, nói rằng Úc nên tham gia và gắn kết nhiều hơn trong khu vực. Ông nói cách tiếp cận vấn đề “không phải việc của tôi” của Thủ tướng Abbott đối với cuộc khủng hoảng nhân đạo tại khu vực Đông Nam Á là điều đáng thất vọng.

Gambia

Trang accesswdun.com đưa tin chính phủ Gambia, một quốc gia Tây Phi, sẵn sàng tiếp nhận những người tị nạn Rohingya.

Tổng thống Gambia, ông Yahya Jammeh, kêu gọi tất cả các nước nên hỗ trợ người Rohingya tái định cư tại Gambia.

Chính phủ của ông Jammeh bị cáo buộc dùng bạo lực để trấn áp các đối thủ chính trị, báo chí và người đồng tính luyến ái tại Gambia.

Video cảnh người di cư Rohingya trôi dạt trên biển:

Xem thêm:

Hướng Dương tổng hợp