Theo BBC, bà Thái Anh Văn đang chuẩn bị cho quá trình chuyển giao quyền lực lịch sử tại Đài Loan, trong lúc các phương tiện truyền thông nhà nước Trung Quốc đại lục gay gắt cảnh báo hòn đảo không nên “ảo tưởng độc lập”. 

Trung Quốc gây áp lực và đe dọa dùng vũ lực nếu Đài Loan đòi độc lập

Báo chí chính thức của Trung Quốc đã cảnh cáo Tổng thống mới đắc cử của Đài Loan, bà Thái Anh Văn, không nên đi theo con đường độc lập.

Ngày 17/1, Tân Hoa Xã, một công cụ truyền thông của chính quyền Trung Quốc, cảnh báo rằng bất kỳ động thái nào có xu hướng muốn Đài Loan độc lập khỏi Trung Quốc đều sẽ như “thuốc độc” khiến hòn đảo này bị hủy diệt.

Trong khi đó, thời báo Hoàn Cầu thì đe dọa nếu chính quyền mới thành lập của nữ lãnh đạo Thái Anh Văn “xâm phạm lằn ranh đỏ” thì Đài Loan sẽ đi vào “ngõ cụt”.

Trang tin RFI trích dẫn bình luận của tờ China Daily cho rằng chính sách của bà Thái Anh Văn đối với Trung Quốc đại lục còn “mập mờ “, nhưng bà “phải có trách nhiệm” phát triển quan hệ giữa hai bờ eo biển Đài Loan theo đúng hướng.

Trung Quốc luôn xem Đài Loan là một tỉnh và không loại trừ khả năng dùng vũ lực để kiểm soát hòn đảo này. Sau chiến thắng của bà Thái, Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã tuyên bố vấn đề Đài Loan là “chuyện nội bộ” của Bắc Kinh, đồng thời kêu gọi quốc tế tôn trọng “nguyên tắc một Trung Quốc”.

Trước đó, vài giờ sau khi bà Thái đắc cử hôm 16/1, Văn phòng phụ trách các vấn đề Đài Loan của Trung Quốc đã ra thông báo cảnh báo rằng Trung Quốc sẽ không tha thứ cho bất kỳ hoạt động đòi độc lập nào của Đài Loan. Thông báo có đoạn, “Các vấn đề quan trọng về nguyên tắc như bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ đất nước thì lập trường của chúng tôi vững vàng như bàn thạch.”

Reuters nhận định rằng sau 8 năm “yên tĩnh” thì chiến thắng của bà Thái Anh Văn, đại diện đảng Dân Tiến Đài Loan (DPP), trước ứng viên Chu Lập Luân của Quốc dân đảng trong cuộc bầu cử tổng thống hôm 16/1 đã khiến Đài Loan trở thành tâm điểm của chú ý của dư luận, vì đây là một trong những vấn đề an ninh nhạy cảm nhất khu vực.

Một nhà ngoại giao cao cấp phương Tây nói với Reuters rằng dư luận quốc tế không nên đánh giá thấp tầm quan trọng của Đài Loan đối với các lãnh đạo Trung Quốc. Ông này đã trích dẫn một câu nói trong những cuộc trao đổi gần đây với những nhà lập pháp Trung Quốc: “Đối với Bắc Kinh, không có gì quan trọng hơn Đài Loan.”

Trong một bài bình luận đăng tải trên internet hôm 17/1, ông Vương Hồng Quang, Trung tướng – cựu Phó Tư lệnh quân khu Nam Kinh, cho biết Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) đã chuẩn bị sẵn sàng cho các hoạt động chống lại Đài Loan.

Ông Vương viết: “Các lực lượng tiền tuyến bây giờ như hổ mọc thêm cánh. Thái Anh Văn và lực lượng đòi độc lập của bà ở Đài Loan không nên nghĩ rằng họ có thể thoát khỏi. Đại Lục sẽ không chấp nhận nuốt trái đắng ‘Đài Loan độc lập’.”

Đài Loan không thể tồn tại nếu không có sự hỗ trợ quốc tế

Sau khi đắc cử, bà Thái đã bày tỏ quan điểm rằng bà muốn “giữ nguyên trạng” trong việc duy trì mối quan hệ với Trung Quốc. Tuy nhiên, bà cũng đưa ra lời cảnh báo: “bất kỳ hình thức đàn áp nào cũng sẽ gây tổn hại đến sự ổn định trong quan hệ giữa hai bờ eo biển (Đài Loan)”.

Reuters dẫn lời ông Michael Kau, một cựu quan chức ngoại giao Đài Loan đồng thời là một thành viên cấp cao của Quỹ Dân chủ Đài Loan (Taiwan Foundation for Democracy), nói rằng: “Đài Loan không thể tồn tại nếu không có sự hỗ trợ quốc tế, bởi vì đối thủ của chúng ta là người khổng lồ Trung Quốc.”

BBC cho biết, hôm 18/1, bà Thái đã gặp gỡ cựu Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ William Burns, và tuyên bố sẽ duy trì mối quan hệ chặt chẽ với Mỹ trong tất cả các lĩnh vực, đặc biệt là về kinh tế.

Một nguồn tin cũng tiết lộ với hãng tin Reuters rằng Tổng thư ký DPP Joseph Wu đã lên đường thăm Mỹ hôm 18/1.

Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe cũng đã chúc mừng bà Thái chiến thắng trong cuộc bầu cử vừa qua và gọi Đài Loan là “một người bạn cũ”.

Tuy nhiên, với áp lực từ phía Trung Quốc, bà Thái sẽ gặp không ít khó khăn trong việc xây dựng các chính sách đối ngoại trong thời gian tới.

Ông Chu Yun Han, một giáo sư tại Đại học Quốc gia Đài Loan, bình luận rằng: “Bà Thái sẽ phải đối phó với một nhà lãnh đạo có đường lối cứng rắn ở Bắc Kinh,” khi ông đề cập đến quan điểm cứng rắn của lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình trong các vấn đề liên quan đến Đài Loan. Mặt khác, bà cũng phải chịu trách nhiệm đối với các cử tri của bà, đặc biệt là những người trẻ ủng hộ Đài Loan độc lập. Vì vậy, việc làm thế nào để đàm phán trong quan hệ với Bắc Kinh, đồng thời duy trì sự ủng hộ của người dân Đài Loan theo lập trường thoát Trung sẽ làm một trong những thách thức lớn nhất của bà Thái trong thời gian sắp tới.

Không chỉ đe dọa về mặt quân sự mà Trung Quốc còn giữ “thế thượng phong” về mặt kinh tế khi nước này là đối tác thương mại và đầu tư quan trọng nhất của Đài Loan. Theo Bloomberg, Trung Quốc mua 40% hàng xuất khẩu của Đài Loan, dù hai bên vẫn duy trì thái độ thù địch quân sự.

Các thỏa thuận thương mại mà ông Mã Anh Cửu, người tiền nhiệm của bà Thái, đã ký với Trung Quốc trước đây đã tạo điều kiện cho Bắc Kinh có nhiều sự lựa chọn trong việc gây sức ép với Đài Loan, mà không cần dùng đến sự uy hiếp quân sự. Trung Quốc có thể giảm hơn 4 triệu lượt du khách hàng năm sang Đài Loan, hoặc rút khỏi các cuộc đàm phán để giảm các rào cản thương mại cho hàng hóa sản xuất và nông sản. Trung Quốc cũng có thể tái lập nỗ lực lôi kéo 22 quốc gia đang duy trì quan hệ ngoại giao với Đài Loan.

Vì thế, ông Chang Ling Chen, giáo sư khoa chính trị ở đại học Quốc gia Đài Loan, nhận định rằng: “Chút sức ép về kinh tế thương mại có thể sẽ gây thiệt hại cho Đài Loan, đồng thời sự lôi kéo dư luận quốc tế cũng tồn tại rõ rệt.”

Bloomberg dẫn lời bà Thái Anh Văn tuyên bố hôm 16/1 rằng: “Tôi bảo đảm với các bạn, trong tương lai, khi tôi điều hành các mối quan hệ giữa hai bờ eo biển, tôi sẽ tích cực liên hệ. Tôi sẽ không khiêu khích và sẽ không có bất kỳ tai nạn nào xảy ra”.

Shelley Rigger, giáo sư khoa chính trị tại đại học Davidson (Mỹ) và là tác giả cuốn sách “Tại sao Đài Loan quan trọng: đảo nhỏ, thế lực toàn cầu”, nhận định rằng DPP biết rõ đảng được bầu để giải quyết trước tiên các vấn đề liên quan đến đối nội. Bà Thái sẽ không chọc giận Bắc Kinh và không đi lệch hướng với các chính sách chỉ để làm hài lòng các thành viên muốn độc lập trong đảng của bà. Giáo sư Rigger phát biểu tại Đài Bắc rằng, “Bà Thái sẽ rất cẩn trọng về điều đó. Một khi đi chệch hướng thì sẽ không thể quay lại. Số phận đã định đoạt cho 8 năm tới.”

Quá trình ông Mã Anh Cửu chuyển giao quyền lực cho bà Thái Anh Văn chỉ hoàn tất sau ngày 20/5, khi bà Thái chính thức nhậm chức lãnh đạo cao nhất tại Đài Loan. Phát ngôn viên của phủ tổng thống Trần Dĩ Tín cho biết, sáng 18/1, Tổng thống Mã Anh Cửu đã chỉ thị Tổng bí thư phủ tổng thống Tăng Vĩ Quyền thành lập Ủy ban hỗ trợ chuyển giao quyền lực chính trị để bàn giao công việc cho chính phủ mới của bà Thái.

Ban Mai tổng hợp