Thật là kinh hoàng với thông tin tỷ lệ tử vong do ung thư của người Việt Nam cao nhất thế giới. Mỗi năm chúng ta có thêm 150.000 ca ung thư mới, tốc độ tăng 5,4%/năm, với 75.000 người chết vì ung thư hàng năm. Trong đó, “30% số ca mắc ung thư là do ăn phải thực phẩm bẩn”.

Nếu như tình trạng thực phẩm bẩn còn tràn lan như hiện nay, con số kinh hoàng này sẽ còn gia tăng hơn nữa. Vì lợi nhuận, lợi ích cá nhân mà chính người Việt tự giết mình, giết chết lẫn nhau. Không biết những người sản xuất, người bán hàng họ thờ ơ hay vì thiếu hiểu biết? Rõ ràng là họ đang tự giết mình, giết xã hội, làm thui chột nòi giống mình. Bài viết này mong muốn Chúng ta hãy chung tay tự cứu lấy mình.

Hàng giả, hàng nhái, hàng bẩn đang bủa vây chúng ta

Hàng năm, cứ vào dịp cuối năm, khi mà càng gần đến Tết Nguyên đán thì nhu cầu tiêu dùng tăng cao thì hàng giả, hàng nhái, hàng bẩn lại càng nở rộ nhiều hơn, trà trộn vào hàng thật và hậu quả thật khó lường, đã gây ra bao cái chết thương tâm, và giết người tiêu dùng bằng cái chết từ từ, nguy hiểm hơn cả là nó làm mất lòng tin của người tiêu dùng, làm bại hoại nhân tâm, đạo đức của con người. Làm chúng ta băn khoăn không biết đâu là giả, là thật. Hầu hết các mặt hàng dù bình dân hay cao cấp, giá trị nhỏ hay lớn, thương hiệu trong nước hoặc nước ngoài, bán ở chợ bình dân cho đến siêu thị đều có thể bị làm giả, làm nhái, làm bẩn. Làm giả từ hàng gia dụng, thực phẩm, mỹ phẩm, giày dép, đồ điện tử, điện máy đến các mặt hàng có giá trị cao hơn như túi xách, đồng hồ, rượu ngoại…

Có thể đưa ra một vài ví dụ đã gây nhiều lo lắng trong năm qua trong rất nhiều lĩnh vực hàng hóa.

Dược phẩm giả, theo đánh giá của Interpol, tình trạng buôn bán thuốc giả trên thế giới ngày càng diễn biến phức tạp, đang hoành hành khắp thế giới, tội phạm không từ bất cứ loại thuốc nào, từ thuốc có thương hiệu đến cả thuốc rẻ tiền. Tại Việt Nam cũng vậy, báo chí đã công khai phát hiện rất nhiều vụ sản xuất, buôn bán thuốc giả, nhiều loại mẫu mã giống y như thuốc thật nhưng chất lượng không đúng như công bố trong thời gian gần đây. Đây là một hành động tàn nhẫn, vô lương tâm đã gây nhiều tổn hại cho người bệnh, rất cần phải lên án.

Về thực phẩm, chưa khi nào thực phẩm giả, bẩn lại bủa vây người tiêu dùng như hiện nay, từ thịt, cá, rau, hoa quả, bánh kẹo…Gần như ngày nào trên các báo đài, các trang mạng đều có những tin bài hãi hùng về sản xuất, buôn bán, tiêu thụ hàng giả, bẩn, chỉ ra hàng loạt những loại thực phẩm, rau quả được các thương lái “hô biến” để thành hàng tươi ngon bằng hóa chất, đưa tin hàng tấn nội tạng thịt bẩn, cơ sở sản xuất không đạt tiêu chuẩn vệ sinh bị xử lý. Có lẽ những con số bị bắt giữ chỉ là số rất nhỏ với những gì người ta tuồn ra thị trường, sau đó đi vào dạ dày của người dân. Người nội trợ cứ ra chợ là phải đau đầu lựa chọn cho gia đình mình những thực phẩm sạch an toàn. Bởi, thực phẩm không có nguồn gốc xuất xứ, tôm cá, rau củ có tẩm hóa chất đang ngập tràn thị trường. Thật đáng để lên án việc đưa thực phẩm bẩn kinh hoàng vào các suất ăn của học sinh.

Về thức ăn sẵn, thức ăn đường phố, theo một khảo sát mới nhất của cơ quan chức năng Việt Nam, 80% mẫu thử thức ăn ngoài đường phố có chứa E.colo- loại khuẩn gây nên bệnh tiêu chảy và dịch tả phổ biến, và khuẩn B.cereus, vi khuẩn gây ra các loại ôi thiu thức ăn, nguyên nhân dẫn đến các bệnh về tiêu chảy, 30% mẫu có chứa kim loại nặng như chì, cadmin, thủy ngân, chất nhuộm Rhodamine B quá mức giới hạn cho phép. Những chất này sẽ phá vỡ hồng cầu, tương tác cùng các vitamin khoáng chất trong cơ thể. Sau khi những chất này ngấm dần vào cơ thể, hàng loạt bệnh có thể phát như: tổn thương gan, thận, hệ thần kinh, rồi các bệnh ung thư liên quan đến các bộ phận tiêu hóa. Chúng ta không thể quên được những vụ án bẩn kinh hoàng mới đây như là đưa thức ăn nghi là của súc vật cho một số trường học ở Sài Gòn, cung cấp thức ăn công nghiệp cho các nhà máy ở Đồng Nai, Bình Dương…

Về đồ uống và rượu, đây là những mặt hàng có lãi cao nên bị làm nhái, làm giả rất nhiều. Mấy năm trở lại đây, rượu bia là món hàng tiêu thụ mạnh ở Việt Nam. Người Trung Quốc sản xuất rượu giả, đặc biệt là rượu Tây giả, người buôn lậu Việt Nam tìm nhãn mác, tem bảo hành, mã vạch, hải quan làm lơ để … rượu giả tha hồ vào Việt Nam từ các cửa khẩu biên giới. Rượu Tây ở ta vốn vẫn là món quà biếu có giá trị được nhiều người lựa chọn để tặng nhau vào dịp Tết. Các loại rượu trắng, rượu ngâm, rượu thuốc bổ khác cũng bị làm giả, dẫn đến không ít vụ ngộ độc rượu đã xảy ra. Điều này hết sức nguy hiểm cho sức khoẻ người tiêu dùng.

Các hàng hóa khác cũng vậy, với mặt hàng mỹ phẩm, không thiếu một loại mỹ phẩm nào, từ hàng trong nước đến hàng ngoại nhập. Các sản phẩm Shiseido, Mac, Chanel, E’Tude, Lancome, L’oreál, Maybelline, Dior, O Hui, Calvin Klein… nhái vẫn tràn lan tại các chợ. Dù là người không cần am hiểu về mỹ phẩm song để nhận biết chất lượng hàng hóa chỉ đơn giản căn cứ vào giá cả. Mặt hàng túi xách giả cũng đầy đủ các nhãn hàng của Chanel, Gucci, Prada, Versace, Burberry,… Nói chung, khách hàng muốn mua bất kỳ sản phẩm thương hiệu nào tiểu thương đều đáp ứng với giá rất mềm.

Hành trình của hàng giả, hàng nhái, hàng bẩn

Hiện nay hàng giả, hàng nhái, hàng bẩn đã có mặt ở tất cả các mặt hàng từ mặt hàng có giá trị thấp đến mặt hàng có giá trị cao, từ mặt hàng đơn giản đến loại hàng có công nghệ cao. Tất cả các loại hàng hóa phục vụ sản xuất, tiêu dùng, giải trí đều có thể bị làm giả, làm nhái, làm bẩn. Một phần lớn là được sản xuất trong nước, một phần được sản xuất hoặc đặt làm từ nước ngoài và nhập vào Việt Nam bằng mọi con đường chính ngạch, buôn bán qua biên giới, hàng hóa xách tay và trao đổi của cư dân biên giới.

Có thể thấy là nó được làm ra từ vật tư, nguyên liệu, linh kiện rẻ tiền, không an toàn, được làm ra theo phương pháp thủ công, mặt bằng sản xuất chật hẹp không đảm bảo vệ sinh công nghiệp, vệ sinh an toàn thực phẩm rồi gắn bao bì nhãn hàng giả, nhãn hàng nhái những thương hiệu có uy tín hoặc sử dụng lại bao bì sản phẩm chính hãng để đóng gói hàng hóa, làm cho người tiêu dùng khó nhận biết, phân biệt giữa hàng chính hãng và hàng giả, hàng nhái.

Hàng giả, hàng nhái, hàng bẩn được tiêu thụ trên diện rộng ở cả thành thị, nông thôn, vùng sâu, vùng xa, được bày bán tràn lan và công khai hơn trước. Hiện nay tại các shop, trung tâm thương mại, siêu thị nổi tiếng có bán hàng giả, hàng hóa vi phạm vệ sinh an toàn thực phẩm không còn là cá biệt.

Tác hại khôn lường

Đối với Người tiêu dùng là đối tượng trực tiếp và bị thiệt hại về nhiều mặt từ việc mua và sử dụng hàng giả, hàng nhái, hàng bẩn. Trước hết là thiệt hại về kinh tế do mua phải hàng giả, hàng nhái, hàng bẩn. Nguy hiểm hơn là ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng của người sử dụng vì đó là những hàng hóa không đảm bảo chất lượng, đặc biệt đối với các mặt hàng như dược phẩm, thực phẩm, mỹ phẩm. Nạn hàng giả, hàng nhái luôn luôn là nguy cơ đe dọa trực tiếp đối với sức khỏe, tính mạng của người tiêu dùng và lâu dài làm suy kiệt giống nòi.

Đối với nền kinh tế, doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh chân chính là đối tượng chịu thiệt hại nhất về kinh tế do tệ nạn hàng giả, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ gây ra. Nó làm giảm uy tín các thương hiệu chính phẩm của người sản xuất kinh doanh chân chính. Hàng giả, hàng nhái làm lu mờ hình ảnh của nhãn hiệu nổi tiếng và có thể gây mất lòng tin đối với người tiêu dùng. Không chỉ gây thiệt hại về mặt kinh tế do uy tín thương hiệu bị giảm sút, mất thị phần, giảm sút lợi nhuận mà nghiêm trọng hơn là triệt tiêu động lực sáng tạo về trí tuệ của các doanh nghiệp nói riêng và của xã hội nói chung. Thậm chí làm cho công ăn việc làm bị mất đi và có thể dẫn đến bị phá sản doanh nghiệp.

Có thể đưa ra những thiệt hại cụ thể do sản xuất hàng giả, hàng nhái, hàng bẩn nên một số hàng hóa của ta đã bị cảnh báo trong năm 2014 như: Vụ xuất khẩu dầu ăn bẩn sang Đài loan; vụ rau thơm và gia vị xuất sang Châu Âu, vụ xuất sang Nhật cá đóng hộp bẩn xảy ra ở Thái Bình…Tệ nạn này ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường cạnh tranh lành mạnh và thu hút đầu tư để phát triển kinh tế – xã hội, đặc biệt là thu hút đầu tư nước ngoài và thực hiện những cam kết về sở hữu trí tuệ. Kỷ cương, pháp luật không được thực thi nghiêm minh, nhà nước thất thu thuế, xã hội mất đi của cải, vật chất, môi trường bị xâm hại.

Đối với xã hội, tệ nạn này còn gây nên những hậu quả phức tạp, nặng nề về đạo đức và xã hội. Lợi nhuận phi pháp từ sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng nhái, hàng bẩn còn làm cho đạo đức bị tha hóa từ đồng tiền bất chính thu được, kéo theo đó là nạn cờ bạc, rượu chè và những tệ nạn xã hội khác có cơ hội phát triển, làm gia tăng chênh lệch giữa người giàu và người nghèo… nguy hiểm hơn cả là nó làm mất lòng tin của con người với con người, làm bại hoại nhân tâm, đạo đức của con người, người ta chỉ chạy theo lợi nhuận, vì đồng tiền mà không quan tâm đến tính mạng người khác, đến giống nòi và dân tộc Việt.

Hãy chung tay vì chính chúng ta


Trước đây, quả cân trên cái cân của người sản xuất, buôn bán có khắc bốn chữ “Công bằng giao dịch”, người hiện đại ngày nay cũng lấy “Công bằng giao dịch” làm phương châm mà cần phải tuân theo. Người xưa khi sản xuất, buôn bán, nhất định phải tuân theo chuẩn tắc: giữ tâm cho chính, công bằng giao dịch, thì mới có thể đắc được thứ của mình, và hai bên mua bán đều có lợi. Đây chính là văn hóa kinh doanh. Đạo lý kinh doanh và đạo lý làm người, quý ở chỗ có đức và có chữ tín. Người xưa có câu: có đức mặc sức mà ăn. Thực tế ngày nay những người, những doanh nghiệp thành công bền vững trong sản xuất và kinh doanh đều là do giữ được chữ Tín và chữ Đức.

Vì sao một đất nước 90 triệu dân có truyền thống văn hóa hàng nghìn năm lịch sử, với đạo đức thuần phong mỹ tục đáng tự hào mà lại phải khổ sở với việc sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng nhái, hàng bẩn như vậy? chúng ta cần có trách nhiệm với cuộc sống của mình, vì tương lai của con cái chúng ta và vì giống nòi dân tộc, hãy đừng là người đang thờ ơ hoặc vô tình chấp nhận cho người gây ra tội ác. Điều này chỉ làm được khi mọi người cùng chung tay để nhận thức rõ hành vi vô đạo đức, chỉ hám lợi, chạy theo đồng tiền của những người sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng nhái, hàng bẩn, hãy tẩy chay và lên án hành động vô nhân tính đó.

Thanh Tâm