Theo Reuters, các quan chức ngoại giao và các nhà phân tích quan ngại về căng thẳng trên biển Đông và tương lai quân sự hóa vùng biển sau khi Trung Quốc cho đáp máy bay lên đường băng nhân tạo trên Trường Sa.

Hôm thứ Bảy (2/1/2016), Trung Quốc xác nhận đã triển khai một ‘máy bay dân sự’ tới đảo nhân tạo Đá Chữ Thập trên biển Đông, và bay thử để kiểm tra liệu sân bay mới trên Đá Chữ Thập có đúng tiêu chuẩn của hàng không dân sự hay không.

Trong cùng ngày, Việt Nam đã trao công hàm ngoại giao phản đối hành động của Trung Quốc, nói rằng Trung Quốc đã xây sân bay ‘bất hợp pháp trên đá Chữ Thập thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam’.

Biển Đông
Ông Lê Hải Bình, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Việt Nam (Ảnh: Facebook)

Sau đó, hôm 4/1, chính phủ Philippines  tuyên bố rằng Manila cùng với Việt Nam phản đối việc Trung Quốc thử nghiệm phi đạo mới hoàn tất thi công trên 1 trong 7 hòn đảo mà Bắc Kinh mới xây dựng bất hợp pháp trong vùng biển tranh chấp ở biển Đông.

Theo hãng thông tấn AP, Trung Quốc đã bác bỏ phản đối của Việt Nam, và có lẽ cũng sẽ gạt bỏ những quan ngại của Manila.

Kênh CNN dẫn lời người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc, bà Hoa Xuân Oánh, nói hành động này hoàn toàn nằm ‘trong phạm vi chủ quyền của Trung Quốc’.

AP dẫn nguồn tin cho biết trong cuộc họp báo ở Washington vào ngày hôm qua (4/1), phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ John Kirby đã bày tỏ quan ngại về việc Trung Quốc bắt đầu hoạt động bay tại đường băng vừa hoàn thành trên Đá Chữ Thập thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam.

Ông Kirby lặp lại lời kêu gọi Trung Quốc ngừng các hoạt động cải tạo đất và quân sự hóa các tiền đồn ở biển Đông. Ông cũng cho rằng các bên liên quan đến tranh chấp trên biển Đông nên tập trung nỗ lực để đạt được thỏa thuận về cách ứng xử ở điểm nóng này. Ông nói, “Chúng tôi đã nêu rõ quan điểm về vấn đề này nhiều lần và chúng tôi sẽ tiếp tục làm như thế.”

Hoa Kỳ trước đó đã cảnh báo về các dự án xây đảo nhân tạo của Trung Quốc trong các vùng biển trong vòng tranh chấp, và hồi tháng 10 đã triển khai một khu trục hạm trang bị phi đạn hành trình tới gần đảo Subi để thách thức đòi hỏi chủ quyền của Trung Quốc quanh các đảo nhân tạo này.

Các chuyên gia phân tích thế giới nói rằng mặc dù Trung Quốc xác nhận là sử dụng máy bay dân sự, tuy nhiên tương lai sử dụng máy bay quân sự trên các đường băng ở Trường Sa là không thể tránh khỏi.

Khi mà họ đã kiểm tra xong đường băng với một số chuyến bay, bước tiếp theo sẽ là đem xuống các máy bay quân sự: Su-27 và Su33. Và các chiến cơ này sẽ đóng ở đó lâu dài,” Leszek Buszynski, chuyên gia an ninh tại Đại học Quốc gia Úc nói.

Theo bà Buszynski, mục đích to lớn hơn của Trung Quốc là dựng vùng phòng không của mình trên biển Đông sau khi tăng cường không lực trên các đảo.

Các chuyên gia cảnh báo tình hình trên biển Đông sẽ xấu đi nhanh chóng khi mà Trung Quốc sử dụng các cơ sở mới hoàn thành để gia tăng ảnh hưởng trong khu vực.

Trung Quốc từ lâu đã ấp ủ lập một vùng nhận dạng phòng không (ADIZ) trên biển Đông từ vài năm trước, tuy nhiên đã phải ngưng lại vì vấp phải nhiều chỉ trích của các quốc gia láng giềng cũng như những cường quốc Mỹ, Nhật.

Nhưng với việc hoàn thành các đường băng trên quần đảo Trường Sa và tương lai gần như chắc chắn sẽ có mặt các chiến đấu cơ quân sự trên biển Đông, Bắc Kinh có thể sẽ tái khởi tham vọng kiểm soát hoàn toàn vùng trời trên các đảo Trường Sa.

Khi những cơ sở này đi vào hoạt động, Trung Quốc nói rằng họ sẽ cho dùng của máy bay quân sự và dân sự. Và sự kiện này là điềm báo cho ADIZ, hoặc chính là một tuyên bố không chính thức về vùng nhận dạng phòng không. Chúng ta có thể dự đoán căng thẳng trong vùng sẽ leo thang,” Ian Storey, chuyên gia về biển Đông tại Singapore nói.

Minh Trí tổng hợp

Xem thêm: