Tờ The Guardian đưa tin hôm 19/1, Đại sứ Anh tại Philippines, ông Asif Ahmad, tuyên bố Anh sẽ phản đối bất kỳ ngăn cản nào đối với tự do hàng hải và hàng không tại khu vực tranh chấp ở biển Đông.

Tuyên bố của ông Ahmad được đưa ra sau khi giới chức Philippines cho biết họ đã bị hải quân Trung Quốc cảnh báo khi đáp máy bay ra đảo Pagasa (Thị Tứ) mà Philippines đang quản lý.

Phát biểu tại Manila, ông Ahmad nói rằng: “Nếu một máy bay dân sự hay quân sự Anh bị ngăn chặn hoặc không được bay qua không phận mà chúng tôi coi là quốc tế, thì đơn giản là chúng tôi chỉ phớt lờ nó.”

Tuyên bố này của ông Ahmad được đưa ra trong bối cảnh Trung Quốc ngày càng tăng cường sự hiện diện quân sự tại khu vực tranh chấp ở biển Đông, dẫn đến việc cộng đồng quốc tế ngày càng quan ngại rằng các hành động của nước này có thể làm hạn chế quyền tự do hàng hải, hàng không tại các bãi đá mà Trung Quốc đã bồi đắp và xây dựng bất hợp pháp trong vòng hai năm qua.

Cũng trong ngày hôm qua (19/1), Thủ tướng Úc Malcolm Turnbull cảnh báo rằng Bắc Kinh không nên theo đuổi các tuyên bố chủ quyền theo hướng có thể dẫn đến xung đột với Mỹ, nước đã thực hiện các hoạt động tuần tra bảo vệ tự do hàng hải quốc tế gần các đảo nhân tạo được bồi đắp trái phép từ hồi tháng 10/2015.

Thị trưởng Eugenio Bito-onon, người đứng đầu cộng đồng người Philippines trên đảo Pagasa nói cảnh báo của hải quân Trung Quốc hôm 7/1 là một hành động hăm dọa và đe dọa tới tự do hàng không trong khu vực. Ông này cho biết nhiều máy bay quân sự và dân sự trước đó cũng nhận được các thông điệp cảnh báo tương tự.

Theo ông Eric Apolonio, một quan chức hàng không dân sự Philippines, cảnh báo của Trung Quốc khiến mọi người trên chiếc Cessna, bay ra đảo Thị Tứ hôm 7/1, “lo sợ” vì “không ai biết được là chúng tôi có thể bị bắn bất cứ lúc nào”.

Phản ứng trước cáo buộc này của Philippines, trang tin ibtimes.com cho biết phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hồng Lỗi nói rằng Philippines “cố tình” làm mọi người hoảng sợ khi nói rằng Trung Quốc đã cảnh báo một máy bay dân sự loại nhỏ của Philippines. Ông Hồng đã ngang ngược tuyên bố chủ quyền đối với quần đảo Trường Sa, nói rằng Philippines đã chiếm đóng trái phép 8 đảo tại khu vực này.

Ngày 7/1, đại diện Bộ Ngoại giao Việt Nam đã trao công hàm phản đối tới phía Trung Quốc sau khi nước này liên tiếp điều máy bay trái phép tới Đá Chữ Thập.

Ông Lê Hải Bình – người phát ngôn Bộ Ngoại giao nói trong thông cáo: “Việt Nam kiên quyết phản đối hành động nêu trên của Trung Quốc, yêu cầu Trung Quốc chấm dứt ngay, không tái diễn các hành động tương tự và có hành động thiết thực, cụ thể góp phần duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không ở biển Đông”.

Hôm 13/1, chính phủ Philippines cũng chính thức trao công hàm phản đối các chuyến bay thử trái phép gần đây của Trung Quốc ra Đá Chữ Thập. Một ngày sau đó, phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Philippines cho biết nước này đã lên tiếng kêu gọi Mỹ thực hiện các cuộc tuần tra chung trên biển Đông trong bối cảnh tranh chấp lãnh thổ với Trung Quốc ngày càng căng thẳng.

Trả lời phỏng vấn tạp chí Nikkei Asian Review hôm 17/1, Thủ tướng Nhật Shinzo Abe nói rằng việc Trung Quốc đơn phương thay đổi hiện trạng ở biển Đông, và đơn phương khai thác tài nguyên ở biển Hoa Đông là hành động “đi ngược lại trật tự quốc tế” và “không thể tha thứ”. Ông Abe kêu gọi cộng đồng quốc tế cần lên tiếng phản đối điều này.

Tại hội nghị thượng đỉnh Đông Á hồi tháng 11/2015, Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường đã cam kết không quân sự hóa các công trình mà Bắc Kinh xây dựng trái phép trên biển Đông. Ông Abe nhắc lại rằng: “Dĩ nhiên chúng ta có thể lưu ý các ý kiến của Thủ tướng Trung Quốc, nhưng cần thiết phải thấy rằng những gì ông nói (không làm) đã biến thành các hành động thực tế. Vì vậy trước khi thảo luận bất kỳ khả năng nào biến các công trình xây dựng ở biển Đông thành tiền đồn quân sự, chúng ta phải chống lại những nỗ lực đơn phương thay đổi hiện trạng.”

Các chuyên gia phân tích thế giới nói rằng mặc dù Trung Quốc xác nhận là sử dụng máy bay dân sự, tuy nhiên tương lai sử dụng máy bay quân sự trên các đường băng ở Trường Sa là không thể tránh khỏi.

Ban Mai tổng hợp

Xem thêm: