Vào tháng 1/2018, một nam thanh niên 18 tuổi người Việt, trong trạng thái hoảng sợ bước vào một đồn cảnh sát ở London và nói rằng, anh ta đã trải qua 5 năm trong các ngôi nhà trồng cây cần sa của các băng đảng tội phạm trên toàn thủ đô nước Anh.

Người thanh niên cố gắng giải thích bằng tiếng Anh làm thế nào mà anh được đưa từ Việt Nam, đi qua khắp châu Âu bằng đường bộ, trước khi được đẩy vào phía sau một chiếc xe tải đông lạnh ở Pháp và rồi tới Vương quốc Anh để trồng cần sa, theo bài viết của hai tác giả Annie Kelly và Amelia Gentleman đăng tải trên trang The Guardian ngày 31/10. 

Tuy nhiên, thay vì xem anh như là một nạn nhân của chế độ nô lệ thời hiện đại, cảnh sát đã gọi cho Bộ Nội vụ, những luật sư của người thanh niên cho biết. Sau đó, anh bị giam giữ, và được đưa tới trung tâm di trú Brook House, cho đến khi những luật sư từ công ty luật Duncan Lewis tìm cách giải thoát anh. 

Một thanh niên Việt Nam bị bán sang Anh để làm việc trong một trang trại cần sa (ảnh: The Guardian/David Levene).

Theo các tài liệu pháp lý, người đàn ông có tên viết tắt là KQT, hiện đã đưa ra các hành động pháp lý tại tòa án tối cao chống lại cảnh sát Metropolitan vì đã không thực hiện nghĩa vụ pháp lý quan tâm đến các nạn nhân tiềm năng theo Luật về Nạn Nô lệ Hiện đại (Modern Slavery Act 2015). Cảnh sát Metropolitan cho biết, họ sẽ chống lại cáo buộc này.

KQT đã yêu cầu bồi thường dân sự, luật sư đại diện của anh là Ahmed Aydeed cho biết, vụ việc về thân chủ của ông chỉ là một trong nhiều trường hợp mà cảnh sát thay vì xem xét những người ra trình báo là nô lệ hiện đại, là nạn nhân, mà lại coi họ là tội phạm.

Biểu đồ của trang tin Guardian mô tả báo cáo về nô lệ hiện đại 2018 của Cơ quan phòng chống tội phạm quốc gia. Việt Nam là nước xếp thứ ba trong danh sách nạn nhân nô lệ tại Anh Quốc vào năm 2018.

Trong vụ án 39 nạn nhân người Việt trên xe tải, ông Aydeed nói rằng: “Cảnh sát yêu cầu các nạn nhân trình diện và báo cáo việc họ bị bóc lột, nhưng những gì trong vụ án này, và nhiều vụ án khác mà chúng tôi đã thực hiện, cho thấy chính sách của cảnh sát là chuyển thông tin về những người di cư không giấy tờ tới Bộ Nội vụ, dẫn đến việc những kẻ buôn người (traffickers) và những kẻ đưa người đi lậu (smugglers) vẫn miễn nhiễm truy tố”.

The Guardian nhận định, vụ việc 39 nạn nhân được phát hiện đã tử vong trong một chiếc xe tải đông lạnh ở hạt Essex, có thể thấy những người như anh KQT có thể là đầu mối quan trọng đối với cuộc điều tra. Ban đầu, cảnh sát cho rằng các nạn nhân là người Trung Quốc, nhưng khi có các thông tin về những gia đình ở Việt Nam mất liên lạc với con khi đang thực hiện hành trình dài tới Anh, thì cuộc điều tra đã chuyển hướng. Các nhà điều tra London đã đề nghị người Việt Nam đang sống bất hợp pháp ở nước Anh hãy tin tưởng trình báo với chính quyền.

Nhưng, ông Aydeed cảnh báo, cách đối xử như với trường hợp của KQT có thể khiến những người sống chui khó mà lộ diện. Ông cho biết: “Những kẻ buôn người đã nói với nạn nhân rằng, cảnh sát sẽ đưa họ tới Bộ Nội vụ, và trong nhiều trường hợp điều này là đúng”.

Theo hướng dẫn được ban hành năm 2018, chính sách của cảnh sát Anh là chia sẻ thông tin với Bộ Nội vụ nếu họ tin rằng một nạn nhân của tội phạm có thể là một người nhập cư bất hợp pháp. Luật sư Aydeed cho biết: “Điều này cho thấy sự mâu thuẫn trong cách tiếp cận của cảnh sát nhằm chống lại chế độ nô lệ hiện đại”.

Bà Pippa Mills (ảnh: PA/ Yui Mok).

Bà Pippa Mills, Phó cảnh sát trưởng hạt Essex, trong một tuyên bố về vụ việc 39 nạn nhân, đã nhấn mạnh “không thực hiện hành động chống tội phạm” nhắm vào bất kỳ ai sống bất hợp pháp ở Anh, và họ có thể cung cấp thông tin cho cuộc điều tra. Và bà cũng nói, bất kỳ lời khuyên nào cũng được đối đãi “bằng sự tin tưởng nhất”.

The Guardian thông tin, vào năm 2017, có 3 người đàn ông được phát hiện bị nhốt bên trong hầm ngầm hạt nhân thời Chiến tranh lạnh ở Wiltshire, chăm sóc 4.600 cây cần sa trong 20 phòng ngầm. Họ đã bị bắt và bị trục xuất bởi vi phạm quy định nhập cư, mặc dù cảnh sát nói rằng không nghi ngờ gì về việc họ bị ép làm nô lệ. Không ai trong số họ nói được tiếng Anh, và họ ngủ trên những tấm nệm trên sàn nhà.

Trong thập niên qua, nhiều hoạt động được thực hiện để nâng cao nhận thức về chế độ nô lệ hiện đại và di cư bất hợp pháp của công dân Việt Nam vào Vương quốc Anh. Công dân Việt Nam luôn nằm trong số 3 quốc tịch hàng đầu được xác định là nạn nhân của nạn buôn người, theo số liệu của Cơ quan chống Tội phạm Quốc gia của Anh.

Các nhân viên xã hội nhiều năm nhấn mạnh về vấn đề trẻ em Việt Nam bị buôn bán, được phát hiện tại các cảng, chạy trốn khỏi những trại nuôi dưỡng để trở về với những kẻ buôn người, vì chúng dọa rằng, gia đình của các em sẽ bị trả thù nếu không tiếp tục làm việc cho chúng.

Debbie Beadle, một thành viên của tổ chức chống buôn người Ecpat, nói rằng, việc Bộ Nội vụ sẵn sàng hồi hương người Việt Nam là một trong những trở ngại chính để thuyết phục các nạn nhân trình diện.

“Họ nghĩ rằng tốt nhất là ở nguyên dưới lòng đất, và tiếp tục làm việc cho chính những kẻ đã bán họ”, Beadle nói.

Từ Khóa: Thể Loại: Hồ sơ - Tư liệu Thế giới