Khi nào thì đích thân Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình có thể chúc mừng Biden.

Chính phủ Trung Quốc đã đạt được những bước tiến trong việc ngăn chặn virus viêm phổi Vũ Hán, vốn đã lây nhiễm cho hàng chục nghìn người và làm chết hơn 4.000 người ở trong nước trong khi lây lan ra toàn thế giới. Đồng thời, Bắc Kinh đang bị khóa trong một cuộc đối đầu ngoại giao ngày càng đun nóng với Washington.

Trong ký sự: “Phấn chấn lên Ngài Trump: Vì sao Trung Quốc có thái độ xa cách lạnh lùng với Biden”, Tetsushi Takahashi của Nikkei Asian đã phác thảo những nét chính của một bức tranh sinh động, mô tả từ những tình cảm của người dân Trung Quốc dành cho TT Trump, những đấu đá thanh trừng trong tầng lớp lãnh đạo đất nước, mặt trái chốn quan trường Bắc Kinh và những bí mật trong bí mật. Nội trong nước còn nhiều lục đục, Trung Quốc dường như chưa thể chính thức trải chiếu hoa chúc mừng Biden.

Dưới đây là nguyên văn bài viết của Tetsushi Takahashi:

Thứ Sáu, ngày 13/11

Cho đến hôm nay, các nhà chức trách Trung Quốc vẫn chưa công nhận Joe Biden là người chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống Hoa Kỳ. Ít nhất về mặt chính thức, ứng viên Đảng Dân chủ chỉ được xem là ứng cử viên được giới truyền thông dự đoán sẽ giành chiến thắng.

Hôm thứ Sáu, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Uông Văn Bân cuối cùng cũng nói rằng Trung Quốc “bày tỏ lời chúc mừng” tới Biden và người đồng hành tranh cử Kamala Harris. “Chúng tôi tôn trọng sự lựa chọn của người dân Mỹ”, ông nói trong cuộc họp giao ban thường kỳ, đồng thời cùng nhắc lại rằng “kết quả của cuộc bầu cử ở Hoa Kỳ sẽ được xác định theo luật và thủ tục Hoa Kỳ”.

Nó nghe có vẻ giống như một cái cớ sau khi khăng khăng cố chấp trong nhiều ngày mà kết quả vẫn chưa chung kết. Có lẽ, Bắc Kinh đã đi đến kết luận rằng Biden thực sự sẽ là người cư ngụ tiếp theo trong Tòa Bạch Ốc. Bây giờ một câu hỏi khác là khi nào thì đích thân Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình có thể chúc mừng Biden.

Người dân thường Trung Quốc nghĩ gì về Biden? Để cân đo đong đếm tình cảm của công chúng, tôi đã ghé thăm một nhà hàng nổi tiếng có mối liên hệ với cựu phó tổng thống Hoa Kỳ.

Nhà hàng Yaoji Chaogan ngay cạnh Cổ Lâu, hay tháp Trống, là một điểm du lịch nổi tiếng ở Bắc Kinh. Nhà hàng này nổi tiếng với món cháo gan, một món ăn được chế biến bằng cách hầm gan và lòng lợn với nước tương. Biden đã ghé thăm nhà hàng này vào tháng 8/2011, khi ông đang phục vụ dưới thời Tổng thống Barack Obama.

Khi tôi đến nhà hàng này lần cuối cách đây 5 tháng, Trung Quốc vẫn trong tình trạng cảnh báo cao với dịch viêm phổi Vũ Hán. Lần này, nơi này đã tương đối đông đúc khách hàng, khoảng một nửa trong số đó có khả năng là khách du lịch. Tôi nghe nói rằng chuyến thăm của Biden đã nâng tầm danh tiếng của nhà hàng lên đáng kể, khiến nhiều du khách trong nước khi đến Bắc Kinh đều ghé qua đây.

Tôi ngồi chung bàn với một cặp vợ chồng ở độ tuổi 60 sống ở thủ đô. Tôi đã hỏi họ rằng họ nghĩ gì về Biden. Một người trả lời: “[Biden] có thể tốt hơn Trump. Trump đã thực sự khủng khiếp, phát động một cuộc chiến thương mại và can thiệp vào Đài Loan”.

Họ dường như cảm thấy nhẹ người khi kỷ nguyên Trump đã kết thúc. Dường như họ chỉ đơn giản là chán ngấy Trump – trái ngược với việc họ đặt nhiều hy vọng vào Biden.

Nhưng không phải tất cả mọi người ở Trung Quốc đều hài lòng với kết quả bầu cử được bày ra, theo đánh giá từ các cuộc trò chuyện trực tuyến. Có thể dễ dàng tìm thấy các bài đăng trên mạng xã hội ủng hộ ông Trump. Ví dụ, một người nói, “Phấn chấn lên, Ngài Trump”.

Tổng thống Trump tại Đại học Belmont, Nashville, Tennessee, Hoa Kỳ ngày 22/20/2020 (ảnh: REUTERS).

Tôi nghe nói có hai giả thuyết để giải thích tại sao điều này lại có thể xảy ra.

Một giả thuyết cho rằng, sự đồng tình dành cho ông Trump thực sự là một biểu hiện của sự bất mãn đối với ĐCSTQ.

Nếu Biden giảm bớt áp lực của Hoa Kỳ đối với Trung Quốc, nó chỉ có thể là để củng cố cho sự kìm kẹp độc tài của ĐCSTQ. Những lo ngại như vậy đang thúc đẩy sự ủng hộ đối với Trump ở Hồng Kông cũng như ở Đài Loan.

Một giả thuyết khác cho rằng chính quyền Tập thực sự hy vọng sẽ chứng kiến Trump tại vị.

Có thể là Biden, người coi trọng lý tưởng dân chủ, sẽ giữ vững lập trường nhân quyền và đặt ra một đối thủ đáng gờm hơn Trump. Một số người cho rằng triển vọng này là một yếu tố dẫn đến quyết định gần đây (của chính quyền Trung Quốc) khi cấp cho chính phủ Hồng Kông quyền loại các nhà lập pháp ủng hộ dân chủ.

Tôi nghĩ rằng cả hai thuyết này đều là thật. Trong mọi trường hợp, Trung Quốc chính xác là không trải chiếu hoa chúc mừng Biden.

Ứng cử viên tổng thống Mỹ của Đảng Dân chủ, Joe Biden (ảnh: Reuters).

Thứ Hai, ngày 9/11: Ai đã ngăn chặn đợt IPO của Ant? Ở Trung Quốc, người ta chỉ có thể đoán già đoán non

Trong khi cuộc hành quân chậm chạp của Joe Biden tiến tới chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống Hoa Kỳ đang thu hút sự chú ý của thế giới, thì việc đình chỉ kế hoạch niêm yết Ant Group của Tập đoàn Alibaba ở Thượng Hải và Hồng Kông đã thu hút sự quan tâm tương tự ở Trung Quốc vào tuần trước.

“Quyết định đình chỉ kế hoạch phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng của Ant Group tại Trung Quốc dựa trên một sự xem xét toàn diện về việc bảo vệ lợi ích của người tiêu dùng và các nhà đầu tư tài chính”, Phó thống đốc Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc Lưu Quốc Cường nói với các phóng viên vào thứ Sáu (6/11), một ngày sau khi công ty đã được chuẩn bị niêm yết công khai.

Nếu được hoàn thành, đợt IPO trị giá 35 tỷ đô la Mỹ sẽ phá vỡ mức chào bán kỷ lục 29,4 tỷ đô la Mỹ của Saudi Aramco vào năm ngoái và là đợt chào bán lớn nhất từ trước đến nay.

Có vẻ như việc đình chỉ này được ra lệnh bởi các cơ quan quản lý tiền tệ, bao gồm cả ngân hàng trung ương. Đương nhiên người ta cho rằng chỉ thị đến từ một người có vị trí cao trong hệ thống phân cấp lãnh đạo, đứng đầu là Chủ tịch Tập Cận Bình.

Dấu hiệu đầu tiên cho thấy có điều gì đó đang diễn ra vào thứ Hai tuần trước, khi Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) và Ủy ban điều tiết bảo hiểm đột ngột triệu tập người sáng lập Ant và “người kiểm soát trên thực tế” Jack Ma.

Bình luận của Ma tại một diễn đàn tài chính ở Thượng Hải vào ngày 24/10 có thể đã kích động các nhà chức trách.

“Những đổi mới tốt không sợ giám sát, mà sợ sự giám sát lỗi thời”, Ma nói.

Ma cũng cho rằng Trung Quốc không có rủi ro tài chính hệ thống – đúng hơn, rủi ro đến từ việc không có một hệ thống.

Có nhiều đồn đoán cho rằng những nhận xét này khiến Bắc Kinh khó chịu và thúc đẩy một cuộc điều tra.

Tại diễn đàn tương tự, Phó chủ tịch Vương Kỳ Sơn, một phụ tá thân cận của ông Tập, cho biết trong một bài phát biểu được thu âm trước rằng đối với Trung Quốc, điểm mấu chốt là ngăn ngừa rủi ro hệ thống.

Dù có cố ý hay không, Ma đã bác bỏ bình luận của Vương ngay lúc đó. Điều này có thể đã khiến phó chủ tịch mếch lòng.

Jack Ma trong hội nghị Viva Tech, ở Paris, Pháp ngày 16/5/2019 (ảnh: Reuters).

Vương vốn là một chuyên gia giải quyết các khủng hoảng tài chính, và Ma, người hoa tiêu cho ứng dụng thanh toán trên điện thoại thông minh Alipay đến với hơn một tỷ người dùng, từng được nói là rất thân với nhau. Ma thậm chí còn tháp tùng Vương trong chuyến thăm Israel vào tháng 10/2018. Phải chăng quan hệ của họ đã trở nên xấu đi?

Hay có một góc độ khác? Trong vài tháng qua, các cộng sự thân cận của Vương đã gặp rắc rối với chính quyền. Cuối tháng 9, Nhậm Chí Cường, cựu giám đốc một tập đoàn bất động sản thuộc sở hữu nhà nước, bị kết án 18 năm tù. Và vào đầu tháng 10, Đổng Hồng, người từng là phụ tá của Vương trong gần 20 năm, bị điều tra vì “vi phạm kỷ luật nghiêm trọng”.

Ai đã ngăn chặn việc niêm yết của Ant? Câu hỏi này vẫn chưa được trả lời ở Trung Quốc, nơi không có tự do ngôn luận và các phương tiện truyền thông bị kiểm soát chặt chẽ. Đây là một lý do tại sao, ngay cả sau khi Biden thay thế Tổng thống Donald Trump, Hoa Kỳ và Trung Quốc có khả năng vẫn còn những bất hòa.

Phó chủ tịch nước Trung Quốc Vương Kỳ Sơn (trái) và Tổng bí thư ĐCSTQ Tập Cận Bình (ảnh chụp màn hình Youtube / 张杰点评).

Thứ Hai, ngày 2/11: Sự vắng mặt đột ngột của người dẫn chương trình truyền hình trung ương làm khuấy động cảm giác “deja vu”

(Tác giả đề cập đến “deja vu”, là hiện tượng mà bạn cảm thấy một sự kiện, nhân vật, nơi chốn nào đó quen thuộc tới từng chi tiết mặc dù bạn mới tiếp xúc với đối tượng đó lần đầu tiên).

ĐCSTQ đã kết thúc hội nghị toàn thể Ủy ban Trung ương vào thứ Năm (29/10) với việc phát hành một thông cáo.

Đêm hôm đó, chương trình thời sự của Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) “Tân văn Liên bá” bắt đầu trình tự của họ: Một người dẫn chương trình đọc toàn văn của tài liệu, mô tả các quyết định đã được đưa ra. Việc này người dẫn chương trình mất nửa giờ để hoàn thành, bao gồm cả ý chính của kế hoạch 5 năm tới và một sáng kiến dài hạn đến năm 2035.

Tân văn Liên bá, được phát sóng vào lúc 7 giờ tối hàng ngày, là chương trình thời sự buổi tối nổi tiếng nhất đất nước. Chương trình báo cáo về các hoạt động của Chủ tịch Tập Cận Bình và giải thích các chính sách của chính phủ. Ngay cả ở Trung Quốc, nơi có các phương tiện truyền thông được coi là “miệng lưỡi” của đảng, Tân văn Liên bá vẫn nắm giữ quyền lực và ý nghĩa đặc biệt.

Thật kỳ lạ, người phụ nữ 43 tuổi nổi tiếng Âu Dương Hạ Đan đã không xuất hiện kể từ cuối tháng Tư. Sự vắng mặt của cô đã gây tranh cãi không nhỏ trên mạng xã hội Trung Quốc.

Âu Dương đã trở thành người dẫn chương trình của Tân văn Liên bá vào năm 2011, được biết đến với nụ cười rạng rỡ và tính cách dễ gần.

Sau đợt bùng phát viêm phổi Vũ Hán vào tháng Giêng, cô thường xuất hiện trên các chương trình đặc biệt. Không rõ lý do tại sao cô đột ngột ngưng lên sóng nhưng nhiều suy đoán cho rằng cô đã bị thẩm vấn về mối quan hệ của mình với một quan chức chính phủ cấp cao, người này đã “rớt đài” quyền lực và bị cáo buộc có hành vi sai trái.

Các nhà báo của CCTV thường vướng vào các vụ bê bối liên quan đến các quan chức cấp cao của đảng và chính phủ – cho dù những cáo buộc đó có đúng hay không.

Giả Hiểu Diệp, vợ của Chu Vĩnh Khang – thành viên cấp cao trong chính quyền cựu chủ tịch Hồ Cẩm Đào, đã bị kết án vì các cáo buộc tham nhũng trong năm 2014 và bị khai trừ khỏi đảng – cũng là một cựu nhà báo truyền hình. Bà này bị kết tội hối lộ vào năm 2016. Thậm chí còn có tin đồn rằng Chu đã sát hại người vợ đầu tiên của ông ta trong một tai nạn ô tô được cho là ngụy tạo như một tai nạn để ông ta có thể cưới bà Giả.

Đối với nhiều người, CCTV gợi nhớ đến tòa nhà trụ sở có hình dạng kỳ lạ của đài, được hoàn thành vào năm 2012 tại khu thương mại Guomao, Bắc Kinh. Tuy nhiên, trường quay của ban tin tức vẫn ở trụ sở cũ ở phía tây Bắc Kinh. Tòa nhà nằm đối diện với khách sạn Jingxi, nơi tổ chức phiên họp toàn thể của đảng. Khu vực này cũng là nơi có các cơ sở quân sự – Bảo tàng Quân sự về Cách mạng Nhân dân Trung Quốc và bên cạnh là Tòa nhà Bayi, còn được gọi là Lầu Năm Góc của Trung Quốc.

Trụ sở cũ của CCTV nằm nép mình ở đó, như thể nó được bảo vệ bởi lực lượng vũ trang. Quả thật, ở các nước đang phát triển, các nhóm nổi dậy cố gắng chiếm quyền thường nhắm mục tiêu vào các đài truyền hình trước tiên. Điều quá rõ là: CCTV vẫn được bao bọc trong bí mật.

Từ Khóa: