Đây là hành động mới nhất của Tổng thống Donald Trump nhắm vào một tổ chức quốc tế, theo sau quyết định cắt đứt quan hệ với WHO hồi cuối tháng 5. 

Tổng thống Donald Trump hôm 11/6 ban hành sắc lệnh hành pháp phê chuẩn các biện pháp trừng phạt kinh tế và cấm vận di chuyển đối với các nhân viên Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) liên quan đến các cuộc điều tra về về việc các lực lượng quân sự Mỹ có phạm tội ác chiến tranh ở Afghanistan hay không.

Cụ thể, các biện pháp trừng phạt có thể bao gồm việc đóng băng tài sản ở Mỹ của những người giúp ICC điều tra hoặc truy tố công dân Mỹ mà không có sự đồng ý của Hoa Kỳ, bên cạnh việc cấm bản thân họ và gia đình đến Mỹ, theo Reuters.

Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) được thành lập năm 2002, nhằm truy tố tội ác chiến tranh, diệt chủng và tội ác chống lại loài người. Tổ chức này có 123 thành viên, nhưng Mỹ không phải là một trong số đó.

Công tố viên Fatou Bensouda của ICC muốn điều tra các tội ác tiềm năng trong giai đoạn 2003-2014, bao gồm cáo buộc sát hại thường dân của Taliban, cũng như cáo buộc tra tấn tù nhân của chính quyền Afghanistan và ở quy mô nhỏ hơn, bởi quân đội Mỹ và CIA. Cuộc điều tra của ICC đã được bật đèn xanh hồi tháng ba.

Trong buổi công bố sắc lệnh hành pháp, các quan chức chính quyền tổng thống Trump về cơ bản lên án tòa án có trụ sở ở Hague (Hà Lan) xâm phạm chủ quyền quốc gia Mỹ và cáo buộc Nga thao túng ICC nhằm phục vụ lợi ích của mình.

Hãng tin VOA News cho hay, tổng thống Trump đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia, gọi cuộc điều tra của ICC là “một mối đe dọa bất thường và đáng kể đối với an ninh quốc gia và chính sách đối ngoại của Mỹ”.

Theo ông Trump, ICC đã đưa ra “những tuyên bố bất hợp pháp về quyền tài phán đối với người dân Mỹ và một số đồng minh của họ”, mà ông cho rằng “đang đe dọa mang đến sự quấy rối, lạm dụng, và bắt giữ tiềm năng đối với các quan chức trong chính quyền đương nhiệm và trước đây cùng các quan chức của chính phủ đồng minh”.

Ông nói Mỹ vẫn “cam kết chịu trách nhiệm và kiến lập trật tự quốc tế một cách hòa bình”, nhưng ICC “phải tôn trọng các quyết định của Hoa Kỳ và các nước phi thành viên khác không cần phải chịu quyền tài phán của ICC, tương ứng với đặc quyền chủ quyền tương ứng của họ”.

“Chúng tôi không thể, chúng tôi sẽ không đứng ngoài cuộc nhìn người dân của mình bị đe dọa bởi một tòa án trá hình”, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo nói trong buổi họp báo công bố lệnh trừng phạt hôm 11/6 tại Bộ Ngoại giao.

“Hãy tưởng tượng một người lính Mỹ, một người thủy thủ, phi công, thủy quân lục chiến, hoặc một sĩ quan tình báo, đang nghỉ phép cùng gia đình của anh ta hoặc cô ta, có thể trên một bãi biển ở châu Âu”, ông Pompeo dẫn ví dụ minh họa mặt tiêu cực trong quyền tài phán của ICC. “Trong suốt hai thập kỷ trước đó, người lính này đã bảo vệ nước Mỹ ở tỉnh Bahar (Iran) và Kandahar (Afghanistan), tiêu diệt những tên khủng bố. Rồi đột nhiên kỳ nghỉ đó biến thành một cơn ác mộng. Cảnh sát quốc gia Châu Âu đột nhiên bắt người lính đó vào tù, giam giữ anh ta hoặc cô ta vì các động cơ chính trị.

“Một án tù ở nước ngoài là một khả năng xa xôi nhưng lại thành hiện thực, một người chồng hoặc vợ phải đứng sau song sắt chỉ vì bảo vệ tự do, một đứa con trai hoặc con gái bị mất cha hoặc mẹ. Tất cả hậu quả này là do sáng kiến ​​của một số công tố viên ở Hà Lan [như ICC]”, nhà ngoại giao hàng đầu Hoa Kỳ nói.

“Đảm bảo điều này không xảy ra là cốt lõi trong chính sách đối ngoại “Nước Mỹ trên hết”. Đáng buồn thay, đây không phải là một giả thuyết xa vời. Cơn ác mộng này có thể trở thành hiện thực nếu Tòa án Hình sự Quốc tế tiếp tục thông qua cuộc thập tự chinh về ý thức hệ đối với những người dân Mỹ”, ông Pompeo nói.

“Tôi có một thông điệp gửi tới các đồng minh thân thiết của chúng tôi trên toàn cầu. Người dân của các bạn có thể là nạn nhân tiếp theo, đặc biệt là những người từ các quốc gia NATO sát cánh cùng chúng tôi chống khủng bố ở Afghanistan”, ông nói.

Cũng có mặt tại cuộc họp báo, Bộ trưởng Tư pháp Mỹ Barr cho biết Bộ Tư pháp nước này “đã nhận được những luồng thông tin đáng tin cậy, làm dấy lên mối quan ngại nghiêm trọng về nạn tham nhũng và các hành vi sai trái có lịch sử lâu dài” trong văn phòng công tố viên của ICC, theo Reuters.

Ông cũng cho biết tòa án quốc tế này đang chịu sự thao túng và kiểm soát của Nga, nhưng không cung cấp thông tin chi tiết.