Tháng 12 luôn là một tháng quan trọng ở Trung Quốc, khi ĐCSTQ vẫn chưa hoàn toàn lột xác khỏi mô hình kinh tế kế hoạch, nên thường quyết định cách điều khiển đoàn tàu kinh tế cho năm sau vào thời điểm này.

Năm nay, có một diễn biến đáng chú ý tại Trung Nam Hải, trung tâm quyền lực của chính quyền Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ).

Nikkei Asia cho biết, ông Tập Cận Bình đã chủ trì hai cuộc họp vào ngày 11 tháng 12 của Bộ Chính trị TW ĐCSTQ, kêu gọi “tăng cường các nỗ lực chống độc quyền và ngăn chặn việc mở rộng tư bản một cách mất trật tự”.

Tại đây, ông Tập nhấn mạnh sự cần thiết của “an ninh quốc gia”, “an ninh chính trị” và “an ninh quyền lực nhà nước và hệ thống chính trị”.

Một nguồn tin quen thuộc với chính trị và kinh tế Trung Quốc giải thích rằng hai thông điệp này đi đôi với nhau. “Đặt chúng lại với nhau và bạn sẽ có một sự hiểu biết chính xác về ý nghĩa chính trị”.

Đây là lần đầu tiên Bộ Chính trị ĐCSTQ thảo luận vấn đề “tăng cường các nỗ lực chống độc quyền” và “ngăn chặn sự bành trướng của tư bản một cách mất trật tự”.

Mặc dù không có cái tên nào được nhắc đến, nhưng chắc chắn một mục tiêu là Alibaba Group Holding và người sáng lập Jack Ma.

Alibaba đã có những đóng góp đáng kể cho nền kinh tế Trung Quốc và đảng; Bản thân Ma là một đảng viên. Nhưng có vẻ như hoàng hôn của đế chế thương mại điện tử khổng lồ đang dần khuất bóng.

Đầu tháng trước, Ant Group của Alibaba đột ngột phải hoãn các đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng ở Thượng Hải và Hồng Kông.

Hôm thứ Hai (14/12), ba ngày sau cuộc họp của Bộ Chính trị ĐCSTQ, chính quyền Trung Quốc đã phạt Alibaba và một công ty con của Tencent, gã khổng lồ công nghệ đứng sau ứng dụng nhắn tin WeChat nổi tiếng, vì cáo buộc không khai báo các giao dịch mua lại trước đây theo luật chống độc quyền.

Cơ quan Quản lý Nhà nước về Quy chế Thị trường đã phạt Alibaba 500.000 nhân dân tệ (76.500 USD) vì đã tăng cổ phần của mình trong chuỗi cửa hàng bách hóa Intime Retail Group vào năm 2017 “mà không thông báo trước cho chính quyền”.

Nhà xuất bản sách điện tử China Literature của Tencent cũng chịu khoản hình phạt tối đa như vậy.

Theo Tân Hoa xã, “Mặc dù số tiền phạt là tương đối thấp, nhưng nó đã gửi tín hiệu về tình trạng giám sát chống độc quyền nghiêm ngặt hơn trong lĩnh vực internet và đóng vai trò như một biện pháp răn đe”.

Việc sử dụng thành ngữ mạnh mẽ, “ngăn chặn việc mở rộng vốn một cách mất trật tự”, đã phát tín hiệu rằng các quy tắc mới của chính quyền đang được thực hiện.

Điều gì ở Alibaba khiến giới cầm quyền ĐCSTQ lo sợ?

Thông qua các công ty liên kết của mình, Alibaba đã đầu tư vào một trang tiểu blog lớn, một nền tảng truyền thông xã hội bao gồm các dịch vụ chia sẻ và phát trực tuyến video, cùng với các tập đoàn báo chí, bao gồm tờ South China Morning Post (Nam Hoa Tảo báo) có trụ sở tại Hồng Kông. Ảnh hưởng của Alibaba đã phát triển mạnh đến mức được gọi là “đế chế truyền thông”.

Khả năng chặn thông tin bất lợi cho bản thân Alibaba nếu muốn, đã gợi nhớ đến quyền lực của Cục Xuất bản do đảng nắm giữ, cơ quan đóng vai trò kiểm soát dư luận Trung Quốc và văn phòng Ủy ban Trung ương về Thông tin và An ninh mạng của đảng.

Các cơ quan chính quyền ĐCSTQ đã lo lắng trước ảnh hưởng ngày càng tăng của Alibaba. Nếu để công ty vuột khỏi tầm kiểm soát, thì quyền kiểm soát của đảng có thể bị xói mòn.

Điều này tạo thành khía cạnh “an ninh quốc gia” của vấn đề Alibaba.

Trong khi đó, việc “ngăn chặn sự bành trướng vốn một cách vô trật tự” lại gây ra sự thù địch đối với khu vực tư nhân.

Tại Trung Quốc hiện nay đang có một cuộc tranh luận kéo dài về việc các công ty tư nhân nên được đối xử như thế nào trong “nền kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa”.

“Những người thiên tả sẽ nhảy cẫng lên vì sung sướng nếu họ nghe thấy cụm từ ‘ngăn chặn sự bành trướng của tư bản một cách mất trật tự'”, theo một nguồn tin khi nói về phe cánh trong đảng coi trọng xu hướng xã hội chủ nghĩa và doanh nghiệp nhà nước.

Bản thân ông Tập đã kêu gọi các doanh nghiệp nhà nước phải “mạnh hơn và lớn hơn”. Thật vậy, cũng đã có sự gia tăng mạnh mẽ trong việc thâu tóm các công ty tư nhân của các công ty nhà nước.

Tại phiên họp, ông Tập nhấn mạnh rằng Trung Quốc cần một “cách tiếp cận toàn diện đối với an ninh quốc gia”, đồng thời kêu gọi khía cạnh “an ninh quốc gia” cho các kế hoạch phát triển kinh tế xã hội.

Ông Tập nói thêm: “Cần ưu tiên hàng đầu cho an ninh chính trị để bảo đảm an toàn quyền lực nhà nước và hệ thống chính trị”.

An ninh của “hệ thống chính trị” là một lời kêu gọi rõ ràng hơn cho việc bảo tồn cấu trúc quyền lực hiện tại [của ĐCSTQ].

Trung Quốc hiện nay không có cơ chế dân chủ để người dân lựa chọn bộ máy chính quyền. 

Trong việc bảo vệ “an ninh quốc gia, an ninh chính trị và an ninh chế độ”, ông Tập là trung tâm.

Các cuộc họp của Bộ Chính trị ĐCSTQ hôm 11 tháng 12 đã phản ánh rõ ràng cảm giác khủng hoảng trong các quan chức ĐCSTQ, những người đang cảm thấy bất an về tương lai.

Họ sợ rằng nếu không có biện pháp ngăn chặn tình trạng “bành trướng vốn mất trật tự” thông qua tăng cường quản lý kinh tế và sự chỉ đạo của đảng đối với các công ty tư nhân, thì sự cầm quyền có thể bị lung lay.

Không có hồi kết cho cuộc chiến của ông Tập giành lấy “an ninh quốc gia, chính trị và chế độ”.

Từ Khóa: