Nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un có tham vọng về hệ thống tàu cao tốc hiện đại nối các thành phố lớn trong nước và ra thế giới nhưng dự án này còn gặp nhiều khó khăn.  

Reuters dẫn nguồn tin Hàn Quốc và từ cán bộ ngoại giao cấp cao Triều Tiên am hiểu về vấn đề cho biết, ông Kim Jong-un đã chỉ thị các quan chức liên hệ với nhiều đối tác nước ngoài như Hàn Quốc và Pháp để thúc đẩy các dự án tàu cao tốc này.

Các kỹ sư và chuyên gia tư vấn Hàn Quốc cũng đang lên kế hoạch cho những dự án đường sắt có thể thực hiện với Triều Tiên. Cả 2 miền bán đảo đều thấy đây là chìa khóa quan trọng để mở cánh cửa thương mại và du lịch trong khu vực, kết nối với Nga, Trung Quốc và xa hơn nữa.

Tuy nhiên, kế hoạch này đang vấp phải nhiều khó khăn. Một phần do những lệnh cấm vận về kinh tế của Liên Hợp Quốc (LHQ) áp đặt lên Triều Tiên. Phần khác là do cơ sở hạ tầng điện lực không ổn định của Bình Nhưỡng.

Quan chức Hàn – Triều từng hy vọng dự án đường sắt không nằm trong diện phải chịu lệnh trừng phạt của LHQ do là “cơ sở hạ tầng công cộng không phục vụ mục đích thương mại”.

Tháng 6/2018, một quan chức ngoại giao cấp cao Triều Tiên cho hay, nước này muốn hợp tác cùng Pháp trong việc xây dựng hệ thống tàu cao tốc. Một số đối tác tiềm năng của Pháp được nêu ra như công ty Alstom và công ty đường sắt quốc gia Pháp SNCF.

Hàn Quốc đã áp dụng công nghệ của Alstom cho hệ thống tàu cao tốc KTX vào năm 2004. Hệ thống cho tốc độ tàu nhanh gấp 6 lần tốc độ những chuyến tàu lỗi thời của Triều Tiên.

Hiện chưa rõ việc hợp tác phát triển hệ thống tàu cao tốc tại Triều Tiên có được miễn khỏi lệnh cấm của LHQ hay không. Những nhà điều hành tàu cao tốc tại Pháp thông báo chưa có kế hoạch hợp tác với Bình Nhưỡng. Công ty Alstom “chưa liên hệ hay thảo luận với bất kỳ đại diện nào từ phía Triều Tiên”. Phái đoàn Triều Tiên tại LHQ từ chối bình luận về vấn đề này.

Một tháng trước khi qua đời vào năm 1994, người sáng lập Triều Tiên Kim Il-sung nhận định một dự án đường sắt nối liền 2 miền Triều Tiên, Trung Quốc và Nga có thể giúp Bình Nhưỡng thu về 1,5 tỷ mỗi năm từ việc vận chuyển hàng hóa.

Ông Kim Jong-un đã công khai bày tỏ lòng ngưỡng mộ với hệ thống đường sắt Hàn Quốc trong Hội nghị thượng đỉnh liên Triều hồi tháng 4/2018. Chủ tịch Kim nói với Tổng thống Hàn Quốc rằng, em gái ông cùng đoàn đại biểu Triều Tiên vô cùng kinh ngạc về hệ thống tàu cao tốc tại Hàn Quốc khi tới đây tham dự Pyeongchang Olympics hồi tháng 2/2018.

Tháng 5/2018, các nhà báo nước ngoài đã mất tới 12 tiếng, đi quãng đường 415 km bằng tàu hỏa để chứng kiến quá trình phá hủy bãi thử hạt nhân Punggye-ri của Triều Tiên. Quãng đường tương đương sẽ chỉ mất 2,5 giờ nếu đi bằng tàu cao tốc KTX của Hàn Quốc.

giac mo he thong tau cao toc hien dai noi lien trieu tien voi the gioi cua lanh dao kim jong un
Cầu đường sắt bắc qua vịnh Sokjon thuộc tuyến Koam – Dapchon của Triều Tiên. (Ảnh: KCNA)

Theo các chuyên gia, việc xây dựng hệ thống tàu cao tốc tại Triều Tiên sẽ mất ít nhất 5 năm cùng khoản chi phí đầu tư khoảng 20 tỷ USD.

Seoul và Bình Nhưỡng đã thảo luận về mạng lưới đường sắt liên Triều từ cuộc họp thượng đỉnh đầu tiên giữa 2 nước vào năm 2000.

Một cuốn sách nhỏ giới thiệu về đầu tư của Triều Tiên phát hành vào tháng 12/2015 cho biết, Bình Nhưỡng đặt mục tiêu xây dựng “một tuyến đường sắt quá cảnh quốc tế” để thúc đẩy đặc khu kinh tế ở thành phố Sinuiju, gần biên giới với Trung Quốc. Kế hoạch này bao gồm việc chuyển đổi một số tuyến đường sắt nối với thủ đô thành “tuyến đường sắt cao tốc”.

Cùng năm 2015, ông Kim Jong-un bày tỏ tham vọng xây dựng tuyến đường sắt cao tốc nối Bình Nhưỡng với một sân bay quốc tế mới gần đó. Ông cũng mong muốn xây dựng tuyến đường sắt cao tốc nối Bình Nhưỡng với Hàn Quốc và Trung Quốc.

Một doanh nhân Hàn Quốc dẫn lời quan chức Triều Tiên chịu trách nhiệm về phát triển kinh tế cho biết: “Ông Kim đang chú ý đến việc thu ngoại tệ từ việc bán vé”.

Các quan chức Hàn Quốc cũng nhìn thấy lợi nhuận tiềm năng từ việc hợp tác này. Năm 2015, hiệp hội đường sắt quốc doanh ước tính tuyến đường sắt liên Triều nối với Trung Quốc và Nga có thể giảm một nửa thời gian vận chuyển hàng hóa và giúp Hàn Quốc thu được phí vận chuyển đáng kể.

“Trong quá khứ, những dự án đường sắt liên Triều chỉ đơn giản là nối các tuyến đơn lẻ với nhau nhưng giờ họ đang nghiên cứu cách hiện đại hóa đường ray, vận hành chúng và tạo ra giá trị kinh tế”, Ahn Byung-min, thành viên ủy ban hợp tác kinh tế với Triều Tiên của Tổng thống Hàn, cho hay.

Tuy nhiên, theo ông Ahn, kế hoạch về dự án tàu cao tốc mới xuất hiện gần đây do đòi hỏi nhiều kinh phí đầu tư và hậu cần phức tạp.

Hàn Quốc dự kiến đầu tư khoảng 504 tỷ won (450 triệu USD) vào năm tới cho các dự án kinh tế xuyên biên giới như hiện đại hóa đường bộ và đường sắt của Triều Tiên. Khoản ngân sách này tăng 46% so với năm nay.

Giám đốc điều hành Công ty Xây dựng và Kỹ thuật Hàn Quốc Seol Young-man nhấn mạnh, doanh nghiệp của ông đang phải chuẩn bị sẵn sàng và chủ động cạnh tranh với Nga, Trung Quốc trong việc kiến thiết lại đường sắt của Triều Tiên và làm việc với ông Kim Jong-un về hợp tác kinh tế.

Một dự án xây dựng nhà máy thủy điện của Trung Quốc ở khu vực biên giới của Triều Tiên cũng như dự án đường sắt của Nga để vận chuyển than từ nước này tới Triều Tiên đã được miễn khỏi lệnh trừng phạt của LHQ.

Tuy nhiên, việc làm ăn với Bình Nhưỡng còn nhiều khó khăn, do thiếu điện kinh niên và việc bảo mật thông tin.

Cựu Chủ tịch công ty vận hành đường sắt quốc doanh Hàn Quốc Lee Chul, người từng gặp phái đoàn Triều Tiên vào năm 2016 để thảo luận về việc khôi phục tuyến đường sắt liên Triều, nhận xét: “Về việc hợp tác đường sắt liên Triều, sẽ rất tốt nếu chúng tôi có hiểu biết về điều kiện đường sắt Triều Tiên, nhưng họ lại coi nó gần như bí mật quân sự”.

Tổng Hợp