Theo một quan chức cấp cao của chính phủ Mỹ, Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden sẽ bày tỏ quan ngại về các hành động cưỡng bức của Trung Quốc đối với Đài Loan và các vi phạm nhân quyền đối với người Duy Ngô Nhĩ trong hội nghị thượng đỉnh trực tuyến đầu tiên của ông với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Ông cũng sẽ đề nghị hai nước duy trì đối thoại để giữ cho cạnh tranh song phương không biến thành xung đột vô tình trong cuộc hội đàm được tổ chức vào thứ Ba, tờ Nikkei đưa tin.

Các cuộc hội đàm này sẽ đánh dấu cuộc đối thoại trực tiếp thứ ba giữa hai nhà lãnh đạo và lần đầu tiên kể từ cuộc điện đàm của họ hồi tháng 9. Nhưng cuộc hội đàm trực tuyến hôm thứ Ba (giờ Việt Nam) được coi là một sự nâng cấp về mức độ gắn bó so với các cuộc thảo luận qua điện thoại trước đó.

Một quan chức cấp cao của chính quyền Hoa Kỳ nói với các phóng viên trước cuộc họp rằng: “Điều quan trọng là phải có nhà lãnh đạo ngồi đối mặt và thảo luận thực sự về bản chất của mối quan hệ, các điều khoản của chúng ta và các kỳ vọng đối với nó, làm thế nào để tiến hành cuộc cạnh tranh theo cách cạnh tranh nhưng không dẫn đến xung đột, và làm thế nào để tìm cách quản lý những rủi ro mà chúng ta thấy trong cuộc cạnh tranh đó”.

“Đây là một cơ hội để Tổng thống Joe Biden nói thẳng với Chủ tịch Tập rằng ông ấy mong ông Tập sẽ chơi đúng luật, đó là điều mà các quốc gia có trách nhiệm khác làm”, vị quan chức nói.

Ngoài lo ngại về các hành động khiêu khích của Trung Quốc ở Eo biển Đài Loan và các vùng biển phía Đông và phía Nam Trung Quốc, ông Biden dự kiến sẽ bày tỏ lo ngại về các vụ vi phạm nhân quyền ở Tân Cương và Hồng Kông, cũng như các cuộc tấn công mạng của Trung Quốc.

Mặc dù Hoa Kỳ không thách thức quan điểm của Trung Quốc rằng đại lục và Đài Loan là không thể chia cắt, nhưng họ cũng cam kết hỗ trợ khả năng tự vệ của Đài Loan thông qua Đạo luật Quan hệ Đài Loan. Vào tháng 8, chính phủ Hoa Kỳ đã phê duyệt vòng bán vũ khí mới nhất cho Đài Loan. Và vào tháng 10, người ta biết rằng quân đội Hoa Kỳ đã đóng quân ở Đài Loan.

Ông Tập đã đề cập đến khả năng sử dụng vũ lực vào tháng 1/2019 nhưng kể từ đó đã tránh đề cập trực tiếp đến lựa chọn này vì các phản ứng dữ dội trong và ngoài nước. Thực tế là những người thân cận với ông Tập đang cố tình nêu vấn đề cho thấy một cảm giác khủng hoảng ngày càng tăng về sự can dự của Hoa Kỳ.

Khi ông đang muốn mở rộng quyền cầm quyền của mình vượt xa ngoài quy tắc của Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng Cộng sản Trung Quốc vào mùa thu năm sau, nhà lãnh đạo này không thể tỏ ra yếu thế trước Đài Loan.

Trong khi ông Biden sẽ có lập trường cứng rắn về Đài Loan và các vấn đề khác, ông cũng nhấn mạnh rằng đối thoại giữa các nhà lãnh đạo nên tiếp tục để ngăn chặn căng thẳng song phương leo thang thành xung đột quân sự ngẫu nhiên. Không có cuộc họp nào gần đây giữa các quan chức quốc phòng hàng đầu của Mỹ và Trung Quốc, và một số người lo lắng rằng các kênh liên lạc trong lĩnh vực an ninh đang bị thu hẹp.

Washington và Bắc Kinh đang cẩn thận đánh giá khoảng cách giữa nhau khi họ tìm kiếm thỏa thuận về biến đổi khí hậu và các vấn đề khác. 

Về thương mại, các vấn đề liên quan đến vi phạm sở hữu trí tuệ và trợ cấp công nghiệp quá mức cũng có thể sẽ nằm trong chương trình nghị sự. Phía Trung Quốc có thể thúc giục Mỹ dỡ bỏ thuế quan và các biện pháp trừng phạt đã áp đặt trong nhiệm kỳ tổng thống của Donald Trump.

Một số người ở Mỹ và châu Âu, với lý do vi phạm nhân quyền, đang kêu gọi tẩy chay Thế vận hội Mùa đông sẽ được tổ chức vào tháng 2/2022 tại Bắc Kinh. Truyền thông đưa tin rằng ông Tập dự kiến ​​sẽ mời Biden tham dự Thế vận hội trong cuộc họp sắp tới. Nếu lời mời được đưa ra, mọi con mắt sẽ đổ dồn vào cách ông Biden trả lời như thế nào.

Mỹ và Trung Quốc đồng ý tổ chức các cuộc hội đàm giữa các nhà lãnh đạo vào cuối năm nay khi cố vấn an ninh quốc gia Mỹ Jake Sullivan và nhà ngoại giao hàng đầu của Trung Quốc,  Dương Khiết Trì gặp nhau tại Thụy Sĩ vào đầu tháng 10.

Ông Biden đã kêu gọi một cuộc gặp trực tiếp “mặt đối mặt” bên lề Hội nghị thượng đỉnh Nhóm 20 ở Ý vào cuối tháng 10. Nhưng ông Tập, người đã tạm gác lại các chuyến thăm nước ngoài để đề phòng Covid, đã quyết định không tham dự.