Tóm tắt bài viết

  • Phần 2 đề cập đến 2 chiến lược còn lại trong 4 chiến lược “giành lấy công nghệ nhạy cảm” của chính quyền Trung Quốc, bao gồm: Chiến lược chi phối những tài năng công nghệ cao ở hải ngoại thông qua Mặt trận Thống nhất; và Chiến lược khuyến khích Hợp tác với các công ty nước ngoài.
  • Các công ty Trung Quốc phải phục vụ Chiến lược của chính quyền Trung Quốc.

Tiếp theo Phần 1, Phần 2 của bài viết nói về 2 chiến lược còn lại trong kế hoạch của chính quyền Trung Quốc, nhằm đánh cắp công nghệ quân sự từ các nước phương Tây.

Chiến lược 3: Chi phối những tài năng công nghệ cao ở hải ngoại thông qua Mặt trận Thống nhất

Theo tờ Nhân dân Nhật báo, cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản Trung Quốc, Ban Mặt trận Thống nhất, một tổ chức của Đảng tham gia các hoạt động phá hoại ngầm, hình thành các liên minh và cô lập kẻ thù, đã tổ chức một cuộc họp vào tháng 5/2015, xác định rõ ràng rằng sinh viên Trung Quốc ở nước ngoài là trọng tâm mới của Mặt trận Thống nhất, là mục tiêu tiếp cận chủ yếu của chính quyền Trung Quốc, cần phải được huấn luyện và “sử dụng” họ.

Một trong những cách được Mặt trận Thống nhất sử dụng, nhắm vào các học giả, các nhà nghiên cứu khoa học ở nước ngoài, là thông qua “Chương trình Ngàn Tài năng”, một chiến dịch tuyển dụng, lôi kéo những người đang làm việc trong lĩnh vực công nghệ và khoa học ở nước ngoài.

Chính quyền Trung Quốc đã ‘mua chuộc’ những tài năng từ các trường đại học hàng đầu, các viện nghiên cứu, và những công ty nổi tiếng trên thế giới, như giáo sư tiến sỹ Hồ Huy Long (Zhu Huilong) tại Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Chất bán dẫn của công ty IBM, giáo sư Trần Đông Mẫn (Chen Dongmin), nguyên giám đốc chiến lược của MEMSIC, một công ty bán dẫn tại Mỹ; và ông Trầm Kiếm (Shen Jian), một nhà nghiên cứu vật liệu Nano từ tính tại Phòng thí nghiệm Quốc gia Oak Ridge, do Bộ năng lượng Mỹ quản lý, và là giáo sư tại Đại học Tennessee, Knoxville.

Theo công bố trên website của ‘Chương trình Ngàn Tài năng’, có hơn 7.000 doanh nhân, chuyên gia và các nhà chuyên nghiệp hàng đầu, là người Trung Quốc và không phải người Trung Quốc, đã được tuyển dụng đến Trung Quốc làm việc.

Chính quyền Trung Quốc ‘cám dỗ’ họ với những hứa hẹn thu nhập cao, bao gồm gói thanh toán một lần trị giá 1 triệu Nhân dân tệ (khoảng 151.140 USD); việc làm đảm bảo với vị trí lãnh đạo hoặc chuyên nghiệp tại một trường đại học, viện nghiên cứu, hoặc doanh nghiệp nhà nước; tài trợ nghiên cứu, đảm bảo việc làm cho vợ/chồng, và những lợi ích khác.

Trong những năm gần đây, Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) ngày càng quan ngại về những học giả, những nhà nghiên cứu bị tuyển dụng bới Chương trình Ngàn Tài năng của chính quyền Trung Quốc.

Tháng 9/2017, FBI đã bắt giữ ông Yiheng Percival Zhang, một giáo sư người Trung Quốc, dạy môn kỹ thuật hệ thống sinh vật học tại trường Đại học Virginia Tech, với tội danh âm mưu lừa gạt chính quyền liên bang.

Ông Zhang làm việc cho trường Đại học Virginia Tech từ năm 2005. Dự án nghiên cứu của ông ta liên quan đến lĩnh vực phải làm việc với Bộ Năng lượng Mỹ, Văn phòng Nghiên cứu Quân đội Mỹ, Văn phòng Nghiên cứu Khoa học Không quân tại Phòng thí nghiệm Không quân, và Dự án nghiên cứu thiết bị tại Đại học Quốc Phòng. Ông Zhang cũng là nhà nghiên cứu tại Học viện Thiên Tân về Công nghệ sinh học Công nghiệp, một bộ phận của Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc. Theo như website của Học viện, ông Zhang đã được tuyển dụng bởi Chương trình Ngàn Tài năng.

FBI cũng bắt giữ giáo sư Trương Hạo (Zhang Hao) của Đại học Thiên Tân, khi ông này từ Trung Quốc quay trở lại Mỹ vào tháng 5/2015. Theo Bộ tư pháp Mỹ, khi đang theo học tiến sĩ kỹ thuật điện tại Đại học Southern California, ông Trương Hạo và ông Bàng Ủy (Pang Wei) một giáo sư Đại học Thiên tân khác, đã tiến hành nghiên cứu về ‘công nghệ cộng hưởng âm thanh màng mỏng’ (FBAR), sử dụng tài trợ từ Bộ Quốc phòng Mỹ. Sau khi tốt nghiệp, ông Bàng được công ty Avago Technologies ở tiểu bang Colorado tuyển dụng, còn ông Trương làm việc cho công ty Skyworks Solutions ở tiểu bang Massachusetts. Cả hai người này đều làm việc như những kỹ sư FBAR.

Trụ sở công ty Avago Technologies (Ảnh: Getty Image)
Trụ sở công ty Avago Technologies (Ảnh: Getty Image)

FBAR là một công nghệ quan trọng, được sử dụng trong những thiết bị di động như: điện thoại di động, máy tính bảng, và thiết bị định vị (GPS). FBAR được sử dụng trong những thiết bị của người tiêu dùng, bên cạnh rất nhiều ứng dụng cho truyền thông quân sự và quốc phòng.

Công ty Avago Technologies là một hãng thiết kế, phát triển, và cung cấp công nghệ FBAR. Ông Bàng có tên trong danh sách tuyển dụng cá nhân năm 2013 của Chương trình Ngàn Tài năng.

Theo thông cáo báo chí của Bộ tư pháp Mỹ, trong năm 2008, các quan chức của Đại học Thiên Tân đã đến thành phố San Jose, tiểu bang California để gặp gỡ ông Bàng, ông Trương và những kẻ đồng chủ mưu khác. Ngay sau khi kết thúc cuộc gặp, Đại học Thiên Tân đã đồng ý tài trợ cho họ thành lập cơ sở sản xuất FBAR tại Trung Quốc. Cả ông Bàng và ông Trương vẫn làm việc tại công ty của họ trong khi giữ quan hệ chặt chẽ với Đại học Thiên Tân. Năm 2009, ông Bàng và ông Trương đã từ bỏ công việc của họ ở Mỹ, để chấp nhận lời mời làm giáo sư tại Đại học Thiên Tân.

Bộ tư pháp Mỹ nói rằng ông Bàng, ông Trương và những kẻ đồng chủ mưu đã lấy cắp công thức, mã nguồn, thông số kỹ thuật, mẫu thiết kế, và những tài liệu khác, được đánh dấu là tài liệu mật hoặc thuộc quyền sở hữu của những công ty Mỹ, nơi họ làm việc. Họ đã chia sẻ những bí mật thương mại mà họ đã đánh cắp, với Đại học Thiên Tân, giúp cho việc xây dựng “thiết bị chế tạo FBAR”. Sau đó, họ đã thành lập một liên doanh với Đại học Thiên Tân, gọi là ROFS Microsystems, cho phép sản xuất hàng loạt FBARs cho các khách hàng thương mại và quân đội Trung Quốc.

Ông Bàng, ông Trương và kẻ khác đã bị kết tội gián điệp kinh tế, đánh cắp bí mật thương mại.

Cùng với Chương trình Ngàn Tài năng, chính quyền Trung Quốc đã đưa ra một số chương trình tương tự, bao gồm Chương trình Trăm Tài năng, Chương trình Học bổng Trường Giang, Chương trình Vạn Tài năng, và Chương trình Ngàn Chuyên gia nước ngoài.

Ông Tiền Dĩnh (Qian Yingyi), Trưởng khoa Quản lý Kinh tế thuộc Đại học Thanh Hoa cho rằng việc sử dụng nhân lực nước ngoài trở thành “sứ mệnh chiến lược” cho cả chính quyền trung ương và địa phương ở Trung Quốc.

Những thủ đoạn quyết đoán của chính quyền Trung Quốc để tuyển dụng những tài năng người Trung Quốc và những tài năng ở hải ngoại, đã khiến các cơ quan thực thi luật pháp của Mỹ cảnh giác về các hoạt động của cộng đồng người Mỹ gốc Hoa.

Nhiều hãng truyền thông đưa tin trong tháng 10/2017 về việc trong cộng đồng các nhà khoa học người Trung Quốc ở Washington D.C đã truyền bá một thông tin rằng: tại một hội thảo về những trường hợp các nhà khoa học Mỹ gốc Trung Quốc bị cáo buộc về những hoạt động gián điệp, các luật sư cảnh báo những đối tượng tham gia Chương trình Ngàn Tài năng rằng họ sẽ bị đưa vào danh sách theo dõi của FBI. Những thành viên của Hiệp hội Khoa học và Công nghệ Trung Quốc, một nhóm các nhà khoa học sinh ra tại Trung Quốc nhưng sống tại Mỹ, cũng bị giám sát chặt chẽ.

Tuy nhiên, ngay cả khi không tham gia Chương trình Ngàn Tài năng, một số học giả Trung Quốc sống tại Mỹ vẫn bị chính quyền Trung Quốc sử dụng để đánh cắp những công nghệ nhạy cảm.

Ngày 23/1/2018, Bộ tư pháp Mỹ thông báo giáo sư Yi-Chi Shih và giáo sư Kiệt Anh Mai, đã bị bắt, với những cáo buộc của FBI về âm mưu đánh cắp công nghệ quân sự từ một công ty Mỹ, nhằm bán cho công ty Chengdu GaStone Technology ở Trung Quốc. Trong số các khách hàng của công ty Mỹ này có Không lực Hoa Kỳ, Hải quân Hoa Kỳ và Cơ quan Chỉ đạo các Dự án Nghiên cứu Quốc phòng Tiên tiến. Công ty này sản xuất những ‘vi mạch nguyên khối tích hợp vi sóng’ (MMIC), được sử dụng trong chiến tranh điện tử và các hệ thống radar.

Ngày 18/1/2018, Bộ tư pháp Mỹ đưa thông báo rằng ông Xu Jiaqiang, cựu nhân viên phát triển phần mềm IBM ở Trung Quốc, bị tuyên án 5 năm tù vì tội đánh cắp, sao chép, và lấy mã nguồn thuộc bản quyền từ IBM.

Ngày 6/12/2017, bốn cựu nhân viên điều hành của hãng Applied Materials, một công ty chuyên sản xuất vi mạch lớn của Mỹ, đã bị tòa án liên bang buộc tội đánh cắp các thiết kế vi mạch, mưu toan sử dụng để thành lập một công ty khởi nghiệp Trung Quốc. Những người này đã tải xuống hơn 16.000 bản vẽ, đánh cắp từ cơ sở dữ liệu kỹ thuật của hãng Applied Materials.

Trong năm 2012, ông Jin Hanjuan, một kỹ sư phần mềm gốc Trung Quốc, nhập quốc tịch Mỹ, đã bị tuyên án 4 năm tù cho hành vi đánh cắp bí mật thương mại từ công ty Motorola, với toan tính bán chúng cho một công ty viễn thông Trung Quốc, chuyên phát triển sản phẩm cho quân đội Trung Quốc.

Cũng trong năm 2012, ông Liu Sixing, một người Trung Quốc làm việc cho công ty L-3 Communications, một nhà thầu quốc phòng quan trọng ở Mỹ, đã bị tuyên án 5 năm tù về tội đánh cắp công nghệ hệ thống dẫn đường cho tên lửa, hỏa tiễn, và máy bay không người lái. Theo Bộ tư pháp Mỹ, ông Liu đã đánh cắp những tập tin nhằm chuẩn bị cho công việc tương lai ở Trung Quốc, trình bày những thuyết trình về công nghệ tại một số trường đại học Trung Quốc, Viện hàn lâm khoa học Trung Quốc, và các hội thảo do chính quyền Trung Quốc tổ chức.

Chiến lược 4: Khuyến khích Hợp tác với các Công ty nước ngoài

Một kênh khác, được chính quyền Trung Quốc sử dụng để có thể lấy cắp công nghệ nhạy cảm, là việc cho phép các doanh nghiệp Trung Quốc và doanh nghiệp nước ngoài trở thành đối tác.

Theo tờ báo ‘New York Times’, hai công ty Mỹ Advanced Micro Devices và Hewlett Packard Enterprise, đã thành lập các công ty hợp danh với các công ty Trung Quốc, trong nghiên cứu và phát triển vi mạch máy chủ, giúp cho các công ty Trung Quốc có thể tiếp cận được công nghệ tiên tiến. Công ty Intel đã hợp tác với một công ty bán dẫn Trung Quốc, để sản xuất vi mạch kỹ thuật cao cho điện thoại di động. Công ty IBM đã đồng ý chuyển giao một số công nghệ máy vi tính lớn của mình dùng trong ngành ngân hàng, cho các đối tác Trung Quốc.

Năm ngoái, Tập đoàn Tencent, gã khổng lồ internet của Trung Quốc, đã thành lập một hợp danh chiến lược với nhà xuất bản tạp chí công nghệ hàng đầu của thế giới Springer Nature. Ông Cheng Wu, phó chủ tịch Tencent nói ông muốn bồi dưỡng các nhà khoa học trẻ.

Trụ sở mới của Tencent Holdings Ltd. được xây dựng tại Thâm Quyến, Trung Quốc. (Ảnh: Getty Image)
Trụ sở mới của Tencent Holdings Ltd. được xây dựng tại Thâm Quyến, Trung Quốc. (Ảnh: Getty Image)

Tập đoàn Tencent tổ chức hội nghị ‘WE’ hàng năm, nơi các chuyên gia Trung Quốc và các chuyên gia nước ngoài trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, có thể chia sẻ ý tưởng của họ.

Trang web của hội nghị WE của Tập đoàn Tencent năm 2017 tuyên bố 45 nhà khoa học hàng đầu từ khắp nơi trên thế giới đã tham gia phát biểu tại hội nghị WE. Chuyên môn của họ trải rộng từ lĩnh vực khám phá không gian, khoa học cuộc sống, tới trí thông minh nhân tạo.

Nhà bình luận chính trị Ming Zhu ở New York nhận định chính quyền Trung Quốc luôn chào đón các loại hội nghị quốc tế khác nhau tổ chức ở Trung Quốc, nhằm phục vụ cho những động cơ đen tối riêng của mình. Những hội nghị này là nền tảng để Trung Quốc có thể thu thập các ý tưởng và thông tin có liên quan từ các bài thuyết trình bởi các nhà khoa học nước ngoài xuất sắc nhất. Những hội nghị như vậy cũng giúp chính quyền Trung Quốc phát hiện ra các công ty công nghệ có thể phục vụ cho mục đích của họ, sau đó giúp cho các công ty Trung Quốc thời gian để thực hiện mưu đồ.

Ví dụ như trong năm 2015, Satellogic, một công ty vệ tinh của Argentina, tham gia hội thảo WE. Tập đoàn Tencent sau đó đầu tư vào công ty Satellogic vào tháng 6/2017. Cũng trong tháng đó, Satellogic phóng vệ tinh siêu nhỏ thứ 6 của họ tại thành phố Tửu Quyền, Trung Quốc, được chuyên chở bởi tên lửa Trung Quốc Long March-4B.

Năm 2014, là đồng sáng lập viên Đại học Singularity ở thung lũng Sillicon, ông Robert Richards đã tham dự hội nghị WE, trong đó giới thiệu công ty Moon Express, một công ty mới của ông, chuyên hoạt động trong lĩnh vực vận tải vũ trụ. Tập đoàn Tencent sau đó đã đầu tư vào công ty này.

Các công ty Trung Quốc phải phục vụ Chiến lược của chính quyền Trung Quốc

Chính quyền Trung Quốc có chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp Trung Quốc đầu tư ra nước ngoài. Tuy nhiên, sự hỗ trợ này chỉ giới hạn ở lĩnh vực đầu tư vào công nghệ cao, hữu ích cho các mục tiêu chiến lược của Trung Quốc. Đối với các công ty tìm cách đầu tư vào những lĩnh vực khác ở nước ngoài, họ bị kiểm soát rất nghiêm ngặt.

Năm ngoái, chính quyền Trung Quốc đã siết chặt các qui định về đầu tư ra nước ngoài của các công ty Trung Quốc. Trong một thông báo của Hội đồng Nhà nước Trung Quốc vào ngày 18/8/2017, Bắc Kinh đã khuyến khích các doanh nghiệp Trung Quốc đầu tư vào lĩnh vực công nghệ cao và sản xuất tiên tiến, cũng như thiết lập các trung tâm nghiên cứu và phát triển ở nước ngoài.

Thông báo này cũng hạn chế các công ty đầu tư ra nước ngoài trong các lĩnh vực bất động sản, khách sạn, và công nghiệp giải trí. Năm ngoái, vì đầu tư lớn vào những lĩnh vực này, bao gồm việc mua lại hệ thống rạp chiếu phim Mỹ AMC, tập đoàn Wanda Trung Quốc, đã bị Bắc Kinh kỷ luật. Tập đoàn Wanda sau đó tìm cách bán nhiều bất động sản của họ ở Los Angeles, Chicago, Anh và Úc.

Hệ thống rạp chiếu phim AMC của Mỹ đã bị Tập đoàn Wanda Trung Quốc đã mua lại. (Ảnh: Getty Image)
Hệ thống rạp chiếu phim AMC của Mỹ đã bị Tập đoàn Wanda Trung Quốc mua lại. (Ảnh: Getty Image)

Với các rắc rối của công ty, trong một cuộc phỏng vấn vào tháng 7/2017 với Tài Tân (Caixin), một tạp chí tài chính có uy tín của Trung Quốc, tỷ phú Trung Quốc Vương Kiện Lâm (Wang Jianlin), chủ tịch của Wanda tuyên bố từ nay công ty của ông sẽ tập trung vào các đầu tư trong nước.

Ông Ming Zhu cho rằng các doanh nghiệp tư nhân ở Trung Quốc không thật sự là tư nhân, và không thể tự đưa ra quyết định của mình. Bắc Kinh luôn kiểm soát tài sản của khối tư nhân thông qua việc đưa ra các qui định luật pháp.

Tự Kiên

Từ Khóa: