Khi cảnh sát chống bạo động truy đuổi và bắt giữ những người biểu tình bên ngoài một trung tâm thương mại sang trọng ở Hồng Kông, hai thanh niên bị đuổi mặc đồ đen, đến núp sau một đám người trung niên và người già, những người này nhanh chóng tạo thành một bức tường che chắn cho hai thanh niên.

Những người trung niên và người già này mặc những chiếc áo khoác màu vàng in dòng chữ “bảo vệ bọn trẻ”. Họ chính là nhóm tình nguyện viên được thành lập để đáp lại sự đối xử ngày càng tàn bạo của cảnh sát đối với những người biểu tình.

“Các anh bắt giữ rất nhiều người để làm gì? Họ là thanh niên Hồng Kông, họ yêu thích dân chủ”, một tình nguyện viên 82 tuổi, được gọi là bác Wong hét to vào lực lượng cảnh sát Biệt đội chiến thuật đặc biệt, còn được gọi là Raptors, khi họ dìm một người biểu tình xuống.

Hình ảnh bác Wong cầm gậy batoong giơ lên ngang phía trên đầu, trước một hàng cảnh sát chống bạo động, đã trở thành một trong những biểu tượng của các cuộc biểu tình ở Hồng Kông.

Bác Wong cùng với một tình nguyện viên cao tuổi khác, bác Chan, 73 tuổi, và nhiều người đàn ông và phụ nữ trung niên khác đến các địa điểm xảy ra đụng độ bạo lực và yêu cầu cả hai bên suy nghĩ lại về hành động của mình với hy vọng làm dịu tình hình.

“Tất nhiên điều đó rất nguy hiểm, họ có bình xịt hơi cay, nhưng tất cả những gì chúng tôi cần làm là chặn cảnh sát, thậm chí trong hai, ba giây để bọn trẻ đó có thể chạy trốn. Chúng tôi cầu xin cảnh sát, cố gắng hạ nhiệt mọi thứ”, bác Wong chia sẻ với nhật báo Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng (SCMP).

“Nếu bọn trẻ chạy được xa, chúng tôi rất vui, chúng tôi đã làm một điều tốt. Nếu bị bắt, thì tối đa có thể là 10 năm tù vì tội bạo loạn, tương lai bọn trẻ sẽ bị lãng phí. Hiện tại tôi đã hơn 80 tuổi, tôi không còn nhiều thời gian, tôi luôn sẵn sàng đi đến các địa điểm xảy ra đụng độ bạo lực bất cứ lúc nào”, bác Wong nói.

HK
Bác Wong (phải) cùng với nhà hoạt động Ken Tsang. (Ảnh: Edward Wong/SCMP)

Theo SCMP, “bảo vệ bọn trẻ” chỉ là một trong nhiều nhóm tự phát như các nhóm sơ cứu, đội pháp lý, giám sát nhân quyền, nhằm giúp đỡ những người biểu tình, kể từ tháng 6. Nhóm này được tổ chức bởi anh Roy Chan Hoi-hing, 38 tuổi, bắt đầu với 5 người tạo thành một hàng liên kết trong cuộc biểu tình ngày 14/7 tại Sha Tin. Tình nguyện viên tham gia nhóm, đăng ký riêng cho mỗi cuộc biểu tình, số người tham gia mỗi ngày, vì thế có thể dao động từ 30 đến 80 người cả già và trung niên.

Các tình nguyện viên là những bà nội trợ, nhân viên tư vấn, môi giới nhà đất, nhân viên văn phòng và tài xế tắc xi, sẽ được cung cấp mũ bảo hiểm, kính bảo hộ và mặt nạ phòng độc khi bắt đầu công việc thiện nguyện, thứ mà bác Chan gọi là “ba báu vật”.

Nhóm này có một trung tâm chỉ huy giám sát toàn thành phố, trong khi các tình nguyện viên trên mặt đất được chia thành các nhóm 7 người và được điều đến các khu vực khác nhau, gấp rút đi từ địa điểm xung đột này đến địa điểm xung đột khác với bất kỳ phương tiện giao thông nào có sẵn. Mỗi nhóm sẽ có một thành viên có kinh nghiệm phụ trách. Nhóm cũng sẽ hỗ trợ tinh thần tại chỗ, và khi cần họ sẽ đưa những người biểu tình trẻ về nhà.

“Chúng tôi hy vọng rằng khi chúng tôi xuất hiện và mọi người nhìn thấy những người lớn tuổi tóc bạc, cả người biểu tình và cảnh sát đều có thể bình tĩnh lại”, bác Chan nói.

HK
Anh Roy Chan, người tổ chức nhóm “bảo vệ bọn trẻ”. (Ảnh: May Tse/SCMP)

Vào những thời điểm tương đối hòa hoãn, nhóm tình nguyện viên này đi bộ xung quanh các địa điểm biểu tình, kêu gọi cả người biểu tình và người qua đường rời đi, nói với họ những tuyến đường nào có cảnh sát và an toàn. Họ cũng cố gắng để có được tên và nhận dạng của những người biểu tình bị bắt giữ.

Tuy nhiên, khi các cuộc biểu tình cứ tiếp diễn, cảnh sát đã bắt đầu thấy các tình nguyện viên mặc áo vàng là một mối phiền toái. “Từ tháng 7 đến cuối tháng 8, chúng tôi nhận thấy thái độ của cảnh sát đối với chúng tôi đã thay đổi. Ban đầu, có thể có cơ hội để đối thoại. Nhưng bây giờ, họ nói rằng chúng tôi đang quấy rối họ, hoặc cản trở công việc của cảnh sát, họ đe dọa sẽ bắt giữ chúng tôi”, bác Chan nói.

Tháng trước, cảnh sát đã bị chỉ trích mạnh mẽ sau khi video ghi hình cảnh sát đá một tình nguyện viên trong nhóm “bảo vệ bọn trẻ” tại một con hẻm ở Yuen Long, trong cuộc biểu tình ngày 21/9. Người đàn ông tình nguyện viên sau đó đã được đưa đến bệnh viện, và cả nhóm nói rằng ông đã bị chấn thương.

Mặc dù nhóm “bảo vệ bọn trẻ” thường được những người biểu tình hoan nghênh, Chan nói rằng nhóm này cũng bị chỉ trích bởi những người biểu tình cực đoan. “Nếu người biểu tình đánh người, chúng tôi cũng ngăn họ lại”, ông nói.

Nguyên tắc về “tình yêu thương” của nhóm cũng thu hút những người trẻ tuổi tham gia. Một trưởng nhóm 25 tuổi, người chỉ muốn được biết đến là Wah Zhai cho biết, anh cảm thấy các quan điểm của nhóm phù hợp với quan điểm Cơ đốc giáo của mình.

“Chúng tôi làm theo bất cứ hướng dẫn nào cảnh sát yêu cầu chúng tôi. Chúng tôi không hô khẩu hiệu hay tấn công họ, chúng tôi đứng giữa cảnh sát và người biểu tình với hy vọng cả hai bên có thể dành một chút thời gian để suy nghĩ lại về bạo lực…. Nếu cảnh sát có thể cư xử theo cách kiềm chế hơn, tôi tin rằng nhóm “bảo vệ bọn trẻ” sẽ không phải mạo hiểm ở tiền tuyến”, Wah Zhai nói.