Trải qua hơn 1.000 năm gìn giữ và phát triển, những nghệ nhân Nhật Bản vẫn duy trì nghề rèn kiếm Katana cổ truyền như một cách bảo vệ truyền thống văn hóa và tinh thần của dân tộc.

Tại xưởng làm việc của ông Fusahiro Shimojima ở thành phố công nghiệp Saitama, những bễ lò rèn lúc nào cũng đỏ lửa. Người thợ rèn 44 tuổi này ghè búa tạo hình cho lưỡi kiếm, làm những tia lửa đỏ bay lên khắp không trung.

Trong sức nóng, bụi và mồ hôi, công xưởng này lại là một chốn linh thiêng. Ông Shimojima cùng các trợ lý đều mặc trang phục màu trắng, biểu tượng của sự thanh khiết. Họ đeo chiếc thắt lưng đặc biệt có tên Shimenawa, vốn được dùng trong những nghi lễ cổ đại. Chiếc thắt lưng tạo thành một vòng tròn bảo vệ xung quanh khu vực, bảo vệ các nghệ nhân khỏi những luồng năng lượng tiêu cực.

nghe ren kiem katana co truyen cua nhat ban
Nghệ nhân rèn kiếm Fusahiro Shimojima. (Ảnh: Detouur.com)

“Chúng tôi thờ thần trong công xưởng. Chỉ khi làm như vậy, chúng tôi mới có thể đúc kiếm. Nó không phải được dùng như một thứ vũ khí mà là một vật có ý nghĩa tinh thần và tâm linh”, ông Shimojima nói. Nghệ nhân này đã đúc kiếm Samurai trong suốt 24 năm qua.

Kiếm Katana đã được sản xuất tại Nhật Bản trong nhiều thế kỷ qua. Chúng giữ một vị trí độc nhất trong văn hóa của xứ sở Phù Tang, được các Samurai, các nhà quý tộc và các nghệ sĩ biểu diễn võ thuật sử dụng.

nghe ren kiem katana co truyen cua nhat ban
Xưởng sản xuất của ông Shimojima có thể mất tới cả tháng để rèn một thanh kiếm. (Ảnh: Detouur.com)

Nhiều năm đã trôi qua kể từ khi tầng lớp Samurai bị bãi bỏ và hành vi mang vũ khí tới các nơi công cộng bị cấm, nghề rèn kiếm Katana cổ truyền vẫn còn được lưu giữ.

Ông Shimojima chuyên rèn loại kiếm cổ có tên Mamori Katana – được coi như tấm bùa may mắn giúp bảo vệ chủ nhân khỏi bệnh tật và những điều không may.

Kiếm Katana bắt đầu được sản xuất từ hơn 1.000 năm trước. Thời gian trôi qua, công đoạn sản xuất loại kiếm này vẫn giữ được nét cổ truyền. Lưỡi kiếm được luyện từ tamahagane – loại thép với các lớp chứa hàm lượng cacbon khác nhau. Các thợ rèn phải kiên trì thực hiện các công đoạn nung, làm mềm và gấp thép nhằm loại bỏ tạp chất và dàn đều cacbon bên trong.

nghe ren kiem katana co truyen cua nhat ban
Kỹ thuật rèn kiếm katana không có nhiều thay đổi so với thời cổ đại. (Ảnh: Detouur.com)

“Một lớp sẽ trở thành 2 lớp, 2 sẽ trở thành 4, 4 sẽ trở thành 8, cứ tiếp tục như vậy. Khi gấp thép 15 lần, hơn 32.000 lớp sẽ được tạo nên. Tuy nhiên, việc này không có nghĩa là càng nhiều lớp thép thì càng tốt. Đương nhiên là sẽ có giới hạn, và nếu bạn vượt qua giới hạn đó, thanh kiếm sẽ mất đi sức mạnh của nó”, ông Shimojima giải thích.

Sau đó, thanh kiếm sẽ được tạo hình. Mặc dù, lúc bắt đầu nó có dạng thẳng, trải qua nhiều quá trình nung nóng và làm lạnh lặp đi lặp lại, thanh kiếm sẽ mang dáng cong đặc trưng.

nghe ren kiem katana co truyen cua nhat ban
Trong quá trình sản xuất, thanh kiếm được nung nóng và làm lạnh nhiều lần. (Ảnh: Detouur.com)

“Trong vòng 10 phút, chúng tôi nung nóng thanh kiếm tới 800 độ C rồi nhanh chóng lành lạnh trong nước. Nghe có vẻ đơn giản, nhưng thực ra cần phải quyết định thật nhanh. Chỉ cần một sơ sẩy thôi cũng có thể dẫn tới thất bại hoàn toàn”, ông Shimojima nói.

Thanh kiếm thành phẩm phải đạt tới sự cân bằng cả về sức mạnh, độ mềm dẻo và độ bền. Xưởng sản xuất của ông Shimojima có thể mất tới cả tháng để làm ra 1 thanh kiếm. Nhiều bộ phận phụ phức tạp như giá treo hoặc bao kiếm có thể mất tới cả năm để sản xuất.

Dù có một quá khứ vẻ vang, nghề rèn kiếm Katana đang đối mặt với nhiều khó khăn. Vào cuối những năm 80, Hiệp hội Thợ rèn Nhật Bản ước tính có 300 hội viên. Tuy nhiên, trong thời gian gần đây, con số này đã giảm gần một nửa.

Để làm chủ được thuật rèn, một người thợ cần mất tới hàng năm trời để học việc và thường không được trả lương trong giai đoạn này.

Với ông Shimojima, vẻ đẹp còn mãi với thời gian của những thanh kiếm Katana đã thu hút ông kể từ khi còn là một học sinh trung học. Ông Shimojima được chiêm ngưỡng một thanh kiếm Katana 800 năm tuổi tại Bảo tàng Quốc gia Tokyo, choáng ngợp bởi vẻ đẹp không tì vết của nó, ông quyết định theo đuổi nghề rèn kiếm trong suốt cuộc đời.

“Trong xã hội ngày nay, kiếm katana không còn được sử dụng như một loại vũ khí nhiều nữa. Với tư cách là một thợ rèn, tôi tìm thấy niềm vui trong việc làm ra những sản phẩm có ý nghĩa về tinh thần và tâm linh cho khách hàng. Thứ có thể được lưu truyền trong các gia đình tới hàng trăm năm. Những thanh kiếm đã đóng vai trò quan trọng trong truyền thống Nhật Bản từ những thời cổ đại. Tôi tin rằng kiếm katana vẫn đóng vai trò nền tảng cho những nét tiêu biểu của con người Nhật Bản ngày nay”, ông Shimojima nói.

nghe ren kiem katana co truyen cua nhat ban
Vẻ đẹp của kiếm katana nằm ở thẩm mỹ, tính đơn giản và thanh tao. (Ảnh: Detouur.com)

Nghệ nhân cho biết thêm: “Trong suốt chiều dài lịch sử, nghề rèn kiếm đã được lưu truyền qua nhiều thế hệ mà không thay đổi vị thế, giá trị hay ý nghĩa. Thanh kiếm Katana cổ sẽ không bao giờ bị rỉ sét hay mòn, chứng minh chất lượng và giá trị của nó. Vì vậy, chúng tôi – những người thợ rèn không bao giờ được ngừng nỗ lực, kể cả với những phần nhỏ nhất của thanh kiếm. Tôi tin rằng những thanh kiếm Nhật Bản sẽ không bao giờ biến mất khỏi thế giới này. Những thanh kiếm Katana từ những thế hệ trước sẽ luôn luôn còn mãi và được tưởng nhớ”.

Kỹ thuật sản xuất hiện đại đang đe dọa nghề rèn thủ công khi cho phép các nhà sản xuất (như ở Trung Quốc) tạo ra những sản phẩm tương tự nhanh hơn với giá thành rẻ hơn. Tuy nhiên, chúng không thể nào thay thế cho những thanh katana được rèn bởi bàn tay điêu luyện của nghệ nhân. Theo ông Shimojima, mọi công đoạn trong quá trình làm ra thanh kiếm đều hướng tới việc sử dụng thực tế và vẻ đẹp của nó.

“Vẻ đẹp của kiếm Katana Nhật Bản nằm ở sự đơn giản, tính thẩm mỹ và không có chi tiết thừa. Hữu dụng nhưng ẩn giấu vẻ thanh tao”, vị nghệ nhân cho biết.

Hoàng Anh (Tổng hợp)