Hiện tại giữa Trung Quốc, Hồng Kông và Đài Loan vẫn chưa có hiệp ước chung về việc dẫn độ hoặc giao nộp tội phạm bị truy nã giữa ba khu vực này.

Gần đây, Hồng Kông đã đề xuất sửa đổi luật, khuyến nghị thành lập thủ tục dẫn độ nghi phạm, áp dụng cho Trung Quốc, Ma Cao và Đài Loan.

Với thông tin này, nhà hoạt động dân chủ Hồng Kông Hoàng Chi Phong, cựu thủ lĩnh sinh viên trong phong trào biểu tình Ô dù, phát biểu: “Tôi sợ rằng lại xuất hiện một Lý Minh Triết tiếp theo, có thể bị bắt ở Hồng Kông rồi đưa đến Trung Quốc để thụ án và giam giữ”, BL Daily đưa tin.

Theo BBC, ông Lý Minh Triết là một nhân sĩ hoạt động nhân quyền của Đài Loan, bị cáo buộc hợp tác với một công dân Trung Quốc nhằm chia sẻ và viết những bình luận kêu gọi hoạt động thúc đẩy chế độ dân chủ đa đảng ở Trung Quốc trên mạng xã hội, và các ứng dụng nhắn tin khác. Lý Minh Triết đã bị Bắc Kinh tuyên án 5 năm tù giam.

Ngày 28/11/2017, Văn phòng Tổng thống Đài Loan Thái Anh Văn ra thông cáo, lặp lại kêu gọi trả tự do cho ông Lý Minh Triết, nói rằng không thể chấp nhận bản án đối với ông Lý, và rằng “ý tưởng truyền bá dân chủ là vô tội”.

Vợ ông Lý Minh Triết, bà Lý Tịnh Du tìm cách cứu chồng. (Ảnh: Hiệp hội Xúc tiến Nhân quyền Đài Loan)

Vào ngày 15/2, thủ lĩnh sinh viên Hồng Kông Hoàng Chi Phong đăng tải một bài viết trên Facebook với tựa đề “Mượn cớ vụ án mưu sát để sửa đổi luật dẫn độ, người Đài Loan không nên trúng kế”.

Bài viết nói rằng: “Trong quá khứ, nếu chính phủ Trung Quốc đại lục muốn bắt giữ và truy tố người Đài Loan, miễn là người Đài Loan không đặt chân vào đại lục, họ sẽ không phải đối mặt với thủ tục pháp lý có liên quan ở đại lục. Khi ông Lý Minh Triết bị bắt ở cảng Củng Bắc, thành phố Chu Hải, tỉnh Quảng Đông, ông Lý đã mất đi sự đảm bảo này kể từ khi đặt chân lên đất đại lục”.

Đài Loan đã ra thông cáo kêu gọi Bắc Kinh trả tự do cho ông Lý Minh Triết. (Ảnh: AFP)

Theo đề xuất sửa đổi luật của chính phủ Hồng Kông, Trung Quốc sẽ thông qua các kênh chính thức để yêu cầu Hồng Kông bắt giữ và dẫn độ các nghi phạm Đài Loan.

Ông Lại Trung Cường, thuộc tổ chức Liên hội Kinh tế Dân chủ Đài Loan, nhận định chính phủ Đài Loan nên cảnh báo Hồng Kông, nếu Hồng Kông thông qua luật như vậy, đồng nghĩa với việc Hồng Kông sẽ không có chuyện gọi là “Một quốc gia, hai chế độ”, thay vào đó Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) sẽ hoàn toàn “nội địa hoá” Hồng Kông.

Theo nhà hoạt động Hoàng Chi Phong, chính phủ Hồng Kông đã “mượn cớ” từ một vụ sát hại xảy ra tại Đài Loan, để đề xuất sửa đổi thủ tục dẫn độ gọi là “Điều lệ những nghi phạm bỏ trốn”, và “Điều lệ hỗ trợ lẫn nhau trong thủ tục pháp lý hình sự”. Những điều lệ sửa đổi sẽ áp dụng đối với “Những phần khác của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa”, bao gồm Trung Quốc đại lục, Ma Cao và Đài Loan. Nếu chính phủ Hồng Kông thực sự thông qua luật này, nó sẽ trở thành (luật) về tội phạm trong chủ trương của ĐCSTQ.

Vụ sát hại được chính quyền Hồng Kông viện cớ, xảy ra vào ngày Lễ Tình nhân 2018, một cặp đôi người Hồng Kông đã đi du lịch Đài Loan nhân dịp này. Nhưng cô gái không may đã bị bạn trai giết hại, giấu trong vali hành lý màu hồng phấn để đem đi phi tang, sau đó hung thủ bỏ trốn về Hồng Kông.

Hung thủ đã sát hại nạn nhân và cho vào chiếc va li màu hồng phấn và phi tang tại nhà ga Trúc Vi. (Ảnh chụp màn hình video)

Cơ quan tư pháp Đài Loan thụ lý vụ án nhưng giữa Đài Loan và Hồng Kông không có chế độ dẫn độ nào, vì vậy cho tới nay, vụ án này vẫn chưa được giải quyết xong.

Hung thủ Trần Đồng Giai (20 tuổi) đã ra tay sát hại bạn gái Phan Hiểu Dĩnh (21 tuổi) khi họ từ Hồng Kông tới Đài Loan cho chuyến du lịch nhân ngày Lễ tình nhân 2018.(Ảnh: Facebook)

Tuy nhiên, theo ông Lại Trung Cường, ngay cả khi một ai đó ở Đài Loan – đăng tải những bình luận trên mạng giống như ông Lý Minh Triết, nhằm ủng hộ phong trào dân chủ ở Trung Quốc, hoặc cùng nhau lên tiếng kháng nghị những vi phạm pháp luật của ĐCSTQ, thì người đó có thể bị ĐCSTQ truy tố và dẫn độ về Trung Quốc xét xử sau khi thông qua các quy định dẫn độ của Hồng Kông.

Còn nghiên cứu viên Khâu Văn Thông, Viện Hàn lâm Khoa học Đài Loan (Academia Sinica), nhấn mạnh: “Khi đến Hồng Kông, dù du lịch hay chỉ quá cảnh ở Hồng Kông thì anh ta có thể trở thành Lý Minh Triết tiếp theo do không biết rõ sự tồn tại của những rủi ro đó”.

Hoàng Chi Phong dự đoán, việc sửa đổi luật có thể được thông qua trong Hội đồng Lập pháp Hồng Kông vào mùa hè này, Hoàng lo lắng nếu các chính trị gia Đài Loan bị chính phủ Bắc Kinh “dán nhãn” là tội phạm chống lại Trung Quốc, chỉ cần quá cảnh tại Hồng Kông, ở lại hoặc đi du lịch ở Hồng Kông thì người đó có thể bị dẫn độ về Trung Quốc.

Thiết Tâm