Các nhà hoạt động bảo vệ nhân quyền ở Ecuador cho biết Trung Quốc đang thực hiện nhiều dự án với âm mưu chiếm hữu đất đai của người dân nước này, theo The Diplomat.

Ở miền đông nam Ecuador, một tù trưởng của bộ tộc Shuar đã bị ám sát. Ông là người đã kiên quyết đấu tranh đòi lại đất đai của tổ tiên đang bị dự án khai thác mỏ của Trung Quốc lấn chiếm. Xác của ông được tìm thấy trên sông Zamora vào tháng 6/2014.

Những chuyện tương tự không phải hiếm ở Ecuador, đất nước mới bước vào nền công nghiệp khai thác khoáng sản.

Trung Quốc đã thành công khi thể hiện được vai trò quan trọng của mình trong việc thúc đẩy sự phát triển kinh tế của Ecuador. Quốc gia nhiều tham vọng  này đang muốn mở rộng ảnh hưởng của mình tới khắp các nước trong khu vực Mỹ Latinh. Thực tế cho thấy cả chính phủ và các tập đoàn kinh tế Trung Quốc không hề coi trọng nhân quyền và  dửng dưng với các yêu cầu về bảo vệ môi trường tự nhiên.

Lấy danh nghĩa hợp tác vì sự tiến bộ và đáp ứng được nhu cầu về vốn, Trung Quốc đã dễ dàng tiếp cận được nguồn tài nguyên thiên nhiên của Ecuador. Tuy nhiên các mỏ dầu và khoáng sản với trữ lượng lớn lại thường nằm trong vùng đất của các bộ tộc bản địa và họ lại muốn giữ lại trạng thái nguyên sơ đất đai của cha ông mình.

Những hoạt động của hai dự án khai thác mỏ (như Panantza-San Carlos và Rio Blanco) và các liên doanh dầu mỏ (ví dụ như mỏ dầu thuộc vùng Sapara thuộc sở hữu công ty Andes Petroleum của Trung Quốc) đã làm dấy lên những lo ngại nghiêm trọng về xung đột xã hội và ô nhiễm môi trường.

Ví dụ, vào tháng 8/2016, người dân làng Shuar của Nankints bị lực lượng vũ trang cưỡng chế khỏi vùng đất tổ tiên của mình để nhường chỗ cho mỏ đồng Pananzta-San Carlos, hậu quả là nhiều phụ nữ và những đứa con của họ trở thành người vô gia cư và bị tổn hại nghiêm trọng về tinh thần.

Hành vi lấn chiếm đất đai của các nhà đầu tư Trung Quốc ở Ecuador ngày càng trắng trợn nhưng chính phủ nước này không hề thể hiện những động thái ngăn chặn, mà ngược lại còn ngấm ngầm ủng hộ bằng việc bác bỏ những đòi hỏi chính đáng về quyền con người cũng như yêu cầu bảo vệ môi trường sống tự nhiên của người dân.

Cụ thể, trong suốt một thập kỷ qua, chính phủ Ecuador đã không ngừng chia rẽ và đàn áp các tổ chức xã hội dân sự, áp khung hình phạt cao với tội phản kháng, đồng thời cho đóng cửa văn phòng của một số tổ chức phi chính phủ, và ngăn cấm các nhà hoạt động nhân quyền và môi trường bảo vệ người dân.

Các nhà hoạt động bảo vệ nhân quyền và môi trường đã không ngừng nỗ lực thúc đẩy cải cách nền tư pháp ở Ecuador. Tuy nhiên họ đành phải chấp nhận rằng những phương thức mà họ theo đuổi không đem lại kết quả gì. Họ phải chuyển sang một phương án khác đó là tìm kiếm sự ủng hộ của Liên Hợp Quốc (LHQ).

Các tổ chức xã hội dân sự ở Ecuador chỉ mới bắt đầu làm quen với những điều khoản về quyền con người được quy định bởi LHQ, nhưng họ nhận thức được một điều: nhân quyền phải là một phần đặc biệt quan trọng của phát triển bền vững.

Và trong hơn 2 năm qua, họ đã gửi đơn thỉnh nguyện tới Hội đồng Nhân quyền của LHQ, liên lạc thường xuyên với các chuyên gia của hội đồng này, cũng như tích cực tham gia vào các hội thảo đánh giá định kỳ về Ecuador.

Những cố gắng của họ đã nhận được sự quan tâm ngoài mong đợi, những gì họ nói đã được lắng nghe. LHQ và các chuyên gia quốc tế đã nhận ra chính phủ Ecuador và các tập đoàn của Trung Quốc chỉ quan tâm tới lợi ích kinh tế và đã thực hiện nhiều hành vi vi phạm nhân quyền và phá hoại môi trường.  

Theo các nhà hoạt động bảo vệ nhân quyền Ecuador, luôn lắng nghe và chú ý tới những thỉnh cầu là những điểm rất đáng được biểu dương của Hội đồng nhân quyền LHQ

Hệ thống LHQ, bao gồm cả Hội đồng Nhân quyền, đã tạo ra môi trường cho các nhà hoạt động nhân quyền, dân sự và môi trường Ecuador được cất lên tiếng nói của mình. Bằng cách này chính phủ Ecuador không thể che đậy được thông tin về tình hình đất nước của họ đối với cộng đồng quốc tế.

Tuy nhiên, Trung Quốc không muốn điều này tiếp tục diễn ra. Họ đã khôn khéo đưa ra một giải pháp tại kỳ họp tháng này của Hội đồng Nhân quyền về hợp tác quốc tế, được mô tả là “cùng thắng” hoặc theo cách gọi có tính truyền thống hơn là “đôi bên cùng có lợi”.

Cuộc họp của Hội đồng Nhân quyền tháng này chỉ tập trung vào chủ đề “đối thoại và hợp tác”. Các nhà hoạt động nhân quyền Ecuador lo ngại rằng đây có thể là động thái đầu tiên của Trung Quốc hướng tới việc làm suy yếu Hội đồng Nhân quyền của LHQ.  

Họ cho rằng đây là một chiến lược với toan tính tạm thời xoa dịu tình hình trước mắt với âm mưu bẻ cong các tiêu chuẩn về hợp tác quốc tế mà LHQ đề ra và làm suy yếu Hội đồng Nhân quyền về lâu dài

Đối với Trung Quốc họ sẽ tiếp tục được đầu tư kinh doanh như bình thường, thoát khỏi lo lắng rằng các nghĩa vụ về nhân quyền có thể bị kiểm soát hoặc tránh được áp lực từ những thỉnh nguyện thư của các nạn nhân tới Hội đồng Nhân quyền.

Đối với các nhà bảo vệ nhân quyền ở Ecuador, điều này là một thảm họa. Họ tìm tới LHQ với hy vọng đây là không gian duy nhất còn lại hỗ trợ những hoạt động của họ. Đáng tiếc là khi họ bắt đầu hiểu sâu sắc và thấy được hiệu quả về công việc của họ khi kết nối với LHQ thì cũng là lúc Trung Quốc bành trướng ảnh hưởng của mình tới tổ chức được xem là diễn đàn dân chủ nhất thế giới này.

Nếu không có các biện pháp hữu hiệu, chúng tôi lo ngại rằng các tập đoàn kinh tế của Trung Quốc sẽ tiếp tục gia tăng các hoạt động của mình và khi đó chúng ta sẽ còn phải chứng kiến nhiều cái xác trôi sông như ông José Tendetza ở Ecuador. Các nhà hoạt động bảo vệ nhân quyền và môi trường lo lắng cho biết.

Trí Dũng