Nhiều nhà báo Trung Quốc tiết lộ với Bitter Winter rằng họ bị chính quyền ngăn cản đưa thông tin thật về dịch COVID-19. Giới chức Trung Quốc yêu cầu họ phải tuân thủ việc đưa tin theo định hướng, nếu không tuân thủ họ sẽ gặp phiền phức, thậm chí phải ngồi tù. Những nhà báo này cho rằng việc Bắc Kinh ngăn cản truyền thông thực thi bổn phận đã làm cho dịch COVID-19 trở nên trầm trọng hơn rất nhiều.

Sau khi không thực hiện các hành động kịp thời để kiểm soát dịch COVID-19 ở Vũ Hán, Bắc Kinh tiếp tục không cho người dân tiếp cận các thông tin trung thực về đại dịch với lý do để duy trì sự ổn định của xã hội.

Một nhân viên của một cơ quan báo chí, ở một tỉnh phía đông nam Trung Quốc, yêu cầu giấu tên, nói với Bitter Winter rằng, vài ngày sau khi Vũ Hán bị phong tỏa do dịch bệnh nghiêm trọng, cơ quan của anh đã nhận được mệnh lệnh từ cấp trên. Theo lệnh này, các phóng viên không được phép thực hiện bất kỳ cuộc phỏng vấn nào để khai thác thông tin thực sự về dịch bệnh, ví dụ như thông tin thiếu giường bệnh trong bệnh viện, các trường hợp nghi ngờ nhiễm bệnh trong dân. Thay vào đó, cấp trên khuyến khích các nhà báo viết về các thông tin khoa học đã được nhà nước chuẩn hóa và công khai, cùng những thông tin có tính “tích cực” hơn như chính phủ đã phân bổ hàng cứu trợ ra sao, hoặc đã làm tốt như thế nào để xử lý dịch bệnh.

Ngoài ra, cấp trên cũng chỉ thị rằng bất kỳ số liệu thống kê nào về dịch bệnh muốn công bố phải phù hợp với các số liệu do “Ủy ban điều hành phòng chống và kiểm soát virus corona” của chính phủ cung cấp. Bên cạnh đó, các bài báo hàng ngày về virus COVID-19 trên phương tiện truyền thông Trung Quốc phải được biên tập lại một cách kỹ càng dựa trên thông tin do Tân Hoa Xã công bố, hoặc theo thông tin được chia sẻ sau các cuộc họp báo của Bộ Y tế. Bất kỳ tin tức nào đưa mà không được các cơ quan chính phủ có liên quan chấp thuận sẽ bị xử lý như việc tung tin đồn trên mạng, tức đối mặt án phạt nặng.

Người dân Trung Quốc trong đại dịch nCoV. (ảnh: chụp màn hình video của V-China)

Vào ngày 4/2, Bộ Công an Trung Quốc đã tổ chức một cuộc họp trực tuyến quán triệt chỉ đạo đối với các cơ quan an ninh về công tác đối phó với dịch virus COVID-19. Theo đó, việc đảm bảo an ninh chính trị vẫn là ưu tiên hàng đầu, những người loan truyền tin đồn sẽ bị xử nghiêm để “duy trì ổn định”.

Tòa án nhân dân cấp cao của tỉnh Hắc Long Giang gần đây đã ban hành một “Thông báo khẩn cấp”, trong đó đưa ra quy định rằng bất kỳ người nào bịa đặt hoặc lưu hành có chủ ý thông tin sai lệch về bệnh dịch sẽ phải đối mặt mức án 15 năm tù.

“Theo lệnh của chính phủ, các nhà báo không được phép kiểm tra xem số liệu thống kê chính thức có thật hay không, vì họ không được phép thực hiện bất kỳ cuộc phỏng vấn nào ở bệnh viện”, một nhân viên thuộc một cơ quan báo chí Trung Quốc nói với Bitter Winter. “Để giữ mọi thứ bí mật, ngay cả chính quyền cấp huyện hoặc cấp quận cũng không được phép thu thập số liệu thống kê”, người này cho biết thêm.

Theo nhân viên này, thông báo và các quy định của cấp trên phải được bảo mật. Đối với các thông tin cung cấp cho công chúng hàng ngày, “các nhân viên phụ trách truyền thông” sẽ nhận được hướng dẫn qua các cuộc gọi trực tiếp từ cấp trên, và những người này viết lại nội dung nghe được ra giấy và chuyển cho truyền thông địa phương, để tất cả các cơ quan truyền thông ở dưới phải đưa tin thống nhất theo chỉ đạo.

Một tòa soạn đã nhận được một yêu cầu: bất kỳ thông tin tiêu cực nào bất lợi cho chính phủ, bao gồm cả tin tức về việc tăng giá khẩu trang, thì không được phép công bố. Người đứng đầu tòa soạn này cảnh báo nhân viên của mình rằng “Những ai vi phạm sẽ bị trừng phạt. Đừng có bước quá ranh giới đảm bảo trật tự xã hội. Làm ngược lại sẽ phải thưởng thức lễ hội xuân trong tù vài tuần và đó là điều bình thường. Trong trường hợp xấu hơn, người vi phạm sẽ bị đuổi việc”.

Một người chết trên đường vì nhiễm COVID-19. (ảnh: chụp màn hình video của V-China)

“Sự bùng nổ của dịch bệnh trở nên nghiêm trọng hơn phần lớn là do các báo cáo của chính phủ thiếu minh bạch”, một nhân viên y tế ở Trung Quốc nói với Bitter Winter. “Trong gần một tháng, chính quyền Vũ Hán đã không công bố thông tin kịp thời về dịch bệnh. Vào giữa tháng Một, chính quyền Hồ Bắc đã triệu tập các phiên họp toàn thể của Hội đồng nhân dân tỉnh (PPC) và Hội nghị tư vấn chính trị nhân dân (PPCC). Các đại diện của PPC bày tỏ sự tự hào về việc họ đã làm được những việc tốt cho người dân như thế nào, nhưng không ai đề cập đến dịch bệnh trong các phiên họp. [Tuy nhiên] Quyết định phong tỏa Vũ Hán [lại] được đưa ra sau các phiên họp này”, nam nhân viên y tế này cho nói thêm. “Chắc chắn Hệ thống chính trị của ĐCSTQ đã làm gì đó sai”, người này tiếp tục. “Các nhà báo có nhiệm vụ phổ biến thông tin chính xác, giám sát chính phủ và mang tới sự thật dù nghiệt ngã tới người dân. Nhưng hiện tại họ không được thực hiện vai trò đó”.

“Chính phủ này không có khả năng tự cải biến”, một phóng viên khác ở Trung Quốc nói với Bitter Winter trong sự tức giận. “Họ đã lặp lại những gì họ đã làm ở đại dịch SARS hơn mười năm trước và tiếp tục che đậy mọi thứ. Chế độ này đang tập trung vào việc duy trì quyền lực của nó. Nó chỉ lo lắng rằng người dân sẽ nhìn thấy từ dịch bệnh sự bất tài của nó trong việc cai trị đất nước”, phóng viên này tiếp tục. “‘Đừng quên kế hoạch ban đầu ư?’, ‘Hãy luôn nhắc nhở mình về sứ mệnh ư?’, ‘Vì hạnh phúc của người dân ư?’, tất cả là những khẩu hiệu dối trá. Những lời hứa [của ĐCSTQ] đối với người dân là một sự lừa phỉnh. Số người chết liên tục tăng, nhưng các quan chức chỉ nói chuyện nhảm nhí trong các phiên họp với giới truyền thông”.

Nam nhà này báo nhận xét thêm với đại ý rằng chính quyền Trung Quốc đã không học được gì từ lịch sử, và nó trong tương lai sẽ tiếp tục ngăn chặn những thông tin quan trọng đối với người dân nhưng nhạy cảm với chính quyền. Cá nhân không được tự mình thừa hành và chịu trách nhiệm, thay vào đó, “chính phủ buộc mọi người thực hiện theo những điều luật ngầm của ĐCSTQ”.

Một người cha thăm đứa con trai ít tháng tuổi nhiễm virus COVID-19. (ảnh: chụp màn hình video của V-China)

Không chỉ truyền thông bị cấm lên tiếng. Nhân viên y tế cũng bị nhà cầm quyền Trung Quốc cư xử như vậy. Vào ngày 19/1, giám đốc một bệnh viện ở thành phố Bình Châu, phía đông tỉnh Sơn Đông, đã gửi một thông điệp thông qua WeChat yêu cầu tất cả các nhân viên của mình không được nói về COVID-19 trên WeChat hay ở những ứng dụng mạng xã hội khác.

Thế giới đều biết tới câu chuyện của bác sĩ Lý Văn Lượng, một bác sĩ nhãn khoa làm việc tại Bệnh viện Trung tâm Vũ Hán, anh là người đầu tiên cảnh báo về dịch nCoV trong một nhóm WeChat của mình vào ngày 30/12/2019. Sau đó, bác sĩ Lý đã bị công an triệu tập tới làm việc và cấm anh không được “phát tán tin đồn”. Vào ngày 7/2, bác sĩ Lý đã chết vì nCoV, gây ra sự phẫn uất đối với người dân Trung Quốc.

Nhiều người Trung Quốc cáo buộc chính phủ che giấu tình hình dịch bệnh chỉ để duy trì cái mà họ gọi là “sự ổn định xã hội”.

Theo Bitter Winter, rõ ràng, chính phủ Trung Quốc đã coi thường bài học từ vụ việc của bác sĩ Lý Văn Lượng, họ vẫn tiếp tục cho đàn áp những người đưa tin về dịch COVID-19. Vào ngày 6/2, 5 nhân viên y tế của hai bệnh viện ở khu tự trị Văn Sơn Tráng Tộc Miêu, tỉnh Vân Nam, đã bị giam giữ trong 10 ngày với tội danh “tự ý ghi hình các bệnh nhân trong bệnh viện và truyền bá thông tin chưa được cơ quan ngăn chặn và kiểm soát dịch cho phép”.