Nhà ngoại giao hàng đầu nước Mỹ hôm thứ Năm (10/9) đã kêu gọi các nước Đông Nam Á đứng lên chống lại thái độ bắt nạt trên biển của Trung Quốc và tái xem xem mối quan hệ làm ăn với các doanh nghiệp nhà nước của Bắc Kinh, động thái góp phần vào các cuộc cạnh tranh nảy lửa trên nhiều mặt trận giữa hai nước.

Trao đổi với các ngoại trưởng Hiệp hội 10 quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) qua diễn đàn trực tuyến, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo cho biết ASEAN nên tin tưởng vào Hoa Kỳ và biết rằng Mỹ luôn đứng hậu thuẫn đằng sau, theo Reuters.

“Hôm nay, tôi nói rằng mọi người hãy tiếp tục. Đừng chỉ nói mà nên hành động. Hãy tái xem xét mối quan hệ làm ăn với những công ty quốc doanh bắt nạt các quốc gia ven Biển Đông.  Đừng để Trung Quốc lấn lướt chúng ta và người dân của chúng ta. ASEAN hãy tự tin và Mỹ sẽ là người bạn của ASEAN”, ông Pompeo phát biểu.

Ngoại trưởng Michael Pompeo tham gia hội nghị trực tuyến với các ngoại trưởng 10 nước ASEAN hôm 9/9 (ảnh: Bộ Ngoại giao Mỹ).

Tuyên bố của ông Pompeo được đưa ra sau khi Washington gần đây liệt vào danh sách đen 24 công ty Trung Quốc vì “vai trò của họ trong việc giúp quân đội Trung Quốc xây dựng và quân sự hóa các đảo nhân tạo bị quốc tế lên án ở Biển Đông”.

Trao đổi với các bộ trưởng ASEAN hôm thứ Tư (9/11), Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị đã cáo buộc Mỹ can thiệp trực tiếp vào các tranh chấp trên Biển Đông và là tác nhân lớn nhất thúc đẩy việc quân sự hóa khu vực.

Trung Quốc nói họ có chủ quyền lịch sử đối với hầu hết Biển Đông với yêu sách “đường 9 đoạn”, nhưng Mỹ và các nước láng giềng của Trung Quốc đã bác bỏ yêu sách này, tuyên bố chúng không dựa trên cơ sở luật pháp quốc tế, bao gồm cả Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS), mà Trung Quốc là bên ký kết.

ASEAN cho biết họ không muốn chọn phe trong bối cảnh xích mích nổ ra sau sự gia tăng đột biến các hoạt động quân sự gần đây của cả hai cường quốc tại Biển Đông và trước thềm cuộc bầu cử vào tháng 11 tới, trong đó Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ đưa ra quan điểm cứng rắn chống lại Trung Quốc.

Khi được hỏi về mối quan hệ căng thẳng Trung-Mỹ trong một cuộc phỏng vấn với hãng tin Reuters, Bộ trưởng Ngoại giao Indonesia Retno Marsudi cho biết: “Chúng tôi không muốn bị mắc kẹt vào mối tranh chấp này”.

Philippines nằm trong số các quốc gia mà các công ty Trung Quốc trong danh sách đen của Mỹ ký kết được các hợp đồng béo bở. Tổng thống nước này cho biết các hợp đồng vẫn sẽ tiếp tục.

Trong một tuyên bố chung được công bố cuối thứ Năm, các quốc gia thành viên ASEAN cho biết đã đạt được tiến bộ trong các cuộc đàm phán nhằm soạn thảo một bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông phù hợp với luật pháp quốc tế, bao gồm UNCLOS.

“Một số Bộ trưởng các nước ASEAN bày tỏ quan ngại về việc cải tạo đất, các hoạt động và các sự cố nghiêm trọng trong khu vực, vốn đã làm xói mòn lòng tin, gia tăng căng thẳng và có thể phá hoại hòa bình, an ninh và ổn định trong khu vực”, tuyên bố cho biết.

Các bộ trưởng ASEAN cũng đã tổ chức các cuộc họp từ xa hôm thứ Năm với Nhật Bản và Australia.

Bộ trưởng Ngoại giao Marise Payne cho biết Australia chia sẻ cam kết với ASEAN về việc thiết lập một khu vực Ấn Độ Thái Bình Dương hòa bình và thịnh vượng, tuân thủ luật quốc tế, tôn trọng quyền và chủ quyền của tất cả các quốc gia. 

Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam Phạm Bình Minh khuyến khích vai trò của Mỹ trong việc duy trì hòa bình, ổn định và an ninh trong khu vực.

Theo Reuters
Quý Khải biên dịch