Ngày 19/12, Nghị viện châu Âu đã phê chuẩn một nghị quyết lên án việc tống giam hàng loạt người Duy Ngô Nhĩ của chính phủ Trung Quốc và kêu gọi Bắc Kinh đồng ý cho các nhà báo độc lập và các nhà quan sát quốc tế tự do vào khu tự trị Tân Cương, theo RFA.

Nghị quyết được phê duyệt một ngày sau khi nghị viện châu Âu trao giải thưởng nhân quyền Sakharov 2019 cho học giả người Duy Ngô Nhĩ là ông Ilham Tohti hiện đang bị giam giữ tại Trung Quốc vì “đấu tranh cho quyền lợi của người thiểu số Duy Ngô Nhĩ ở Trung Quốc”. Ông Tohti, cựu giáo sư kinh tế tại Đại học quốc gia trung ương ở Bắc Kinh đã bị Tòa án nhân dân trung cấp Urumqi kết án tù chung thân vì tội ly khai vào năm 2014.

“[Nghị viện châu Âu] lên án mạnh mẽ việc đưa hàng trăm ngàn người Duy Ngô Nhĩ và dân tộc Kazakh đến các trại cải tạo giáo dục chính trị”, theo bản nghị quyết.

“[Nghị viện] kêu gọi Chính phủ Trung Quốc chấm dứt ngay việc giam giữ tùy tiện mà không buộc tội, xét xử hoặc kết án những người thuộc dân tộc thiểu số Duy Ngô Nhĩ và Kazakh, đóng cửa tất cả các trại giam và các trung tâm giam giữ, đồng thời giải phóng ngay lập tức và vô điều kiện những người đang bị giam”, theo bản nghị quyết.

Bản nghị quyết yêu cầu chính quyền Trung Quốc cho phép giới truyền thông và quan sát viên quốc tế được vào khu tự trị Tân Cương một cách tự do và không bị cản trở, nói thêm rằng Liên minh châu Âu cùng các quốc gia thành viên “nên đi đầu” trong việc tìm hiểu thực tế về tình trạng ở Tân Cương.

Nghị quyết kêu gọi chính quyền Trung Quốc trả tự do cho học giả người Duy Ngô Nhĩ là ông Ilham Tohti và các nhà vận động nhân quyền khác ngay lập tức và vô điều kiện, và bày tỏ lo ngại về sự quấy rối của chính quyền Trung Quốc đối với người Duy Ngô Nhĩ ở nước ngoài nhằm buộc họ cung cấp thông tin về những người Duy Ngô Nhĩ khác, hoặc buộc họ phải im lặng về tình hình ở Tân Cương bằng cách giam giữ các thành viên gia đình họ khi những người này về thăm quê.

Nghị quyết lên án việc tăng cường các kiểm soát bằng giám sát công nghệ, cũng như báo cáo về việc những người bị giam giữ bị cưỡng bức lao động trong một chuỗi cung ứng sản phẩm cho các công ty quốc tế, và thúc giục chính phủ Trung Quốc công bố ngay danh sách tất cả những người bị giam giữ, những người được thả ra, và những người đã biến mất.

Nghị quyết kêu gọi Nghị viện Châu Âu áp dụng các biện pháp trừng phạt và đóng băng tài sản những quan chức Trung Quốc lập kế hoạch và thực hiện việc giam giữ hàng loạt người Duy Ngô Nhĩ và người Hồi giáo khác ở Tân Cương.

Bắc Kinh ban đầu phủ nhận sự tồn tại các trại giam ở Tân Cương, nhưng sau đó lại nói rằng đó là các “trường nội trú”, cung cấp đào tạo nghề cho người Duy Ngô Nhĩ, trừ khử cực đoan và giúp bảo vệ đất nước khỏi tình trạng khủng bố.

Tuy nhiên, theo báo cáo trên truyền thông, những người trong trại bị giam giữ trái với ý nguyện của họ và bị ép phải học tập chính trị, thường xuyên phải đối mặt với việc bị người giám sát đối xử thô bạo, chịu đựng chế độ ăn nghèo nàn và điều kiện mất vệ sinh trong các trại giam quá đông đúc.