Lô hàng virus sống Ebola và Henipah chuyển đến Trung Quốc vào tháng 8/2019 bởi các khoa học gia Trung Quốc ở Winnipeg, Canada, đặt ra những nghi vấn mới.

Hãng Reuters đưa tin, Cơ quan Y tế Công cộng Canada chưa xác nhận liệu ngày 31/3/2019, lô hàng có phải là một phần của cuộc điều tra, trong đó yêu cầu Cảnh sát hoàng gia Canada (RCMP) xem xét hành vi “có thể vi phạm pháp luật”. Cảnh sát đã hủy bỏ giấy phép ra vào Phòng thí nghiệm Vi sinh Quốc gia, của nhà nghiên cứu Trung Quốc Xiangguo Qiu cùng chồng mình, và một số sinh viên Trung Quốc dưới sự quản lý của bà Qiu.

Virus Ebola và Henipah được coi là một trong những virus truyền nhiễm nguy hiểm nhất hành tinh. Chúng được phân loại là mầm bệnh cấp độ 4, chỉ các phòng thí nghiệm đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn sinh học cao nhất, chẳng hạn như Winnipeg, mới có thể chứa đựng chúng để nghiên cứu.

Mặc dù chính phủ Canada tuyên bố rằng việc gửi các chủng virus sang Bắc Kinh được thực hiện trên chuyến bay thương mại của Air Canada, đã tuân thủ tất cả các chính sách của Canada, và không gây rủi ro cho an toàn công cộng, thì một số nguồn tin nói với hãng CBC News rằng có thể các thủ tục thông thường đã bị bỏ qua, và không có bất cứ tài liệu nào bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ của Canada.

Cuộc chiến bằng sáng chế

Vào tháng 10/2019, có tin tiết lộ rằng bà Xiangguo Qiu, nguyên Giám đốc Phát triển Vắc-xin Winnipeg, đã thực hiện ít nhất 5 chuyến đi, được “đài thọ bởi các bên thứ ba”, đến Trung Quốc trong khoảng thời gian từ 2017 đến 2018, trong đó bao gồm một chuyến để đào tạo các nhà khoa học và kỹ thuật viên, ngay sau khi phòng thí nghiệm Cấp độ 4 của Trung Quốc được chứng nhận.

Bà Qiu được cho là vẫn duy trì mối quan hệ với Đại học Thiên Tân ở Trung Quốc, nơi bà đã có được bằng tiến sỹ sinh học.

“Thật không phải khi bà ấy là một nhân viên chính phủ Canada mà lại cung cấp những chi tiết về công việc tuyệt mật và bí quyết công nghệ để thành lập phòng thí nghiệm an toàn sinh học cấp độ cao cho nước ngoài”, một nhân viên phòng thí nghiệm Winnipeg nhận xét, và yêu cầu không tiết lộ danh tính vì sợ bị trả thù.

Nhân viên này cũng lưu ý rằng các chuyến đi của bà Qiu đến Trung Quốc, luôn đặt ra câu hỏi về những thông tin và công nghệ gì mà bà ấy đã chia sẻ.

Ông Leah West, một nhà thực hành, nghiên cứu và xuất bản trong lĩnh vực luật an ninh quốc gia tại Trường Quan hệ Quốc tế Norman Paterson, cũng nhận định: “Nếu Trung Quốc đang tận dụng các nhà khoa học ở Canada này để có quyền tiếp cận vào mầm bệnh có giá trị hoặc các yếu tố của vi-rút mà không phải cấp bằng sáng chế… thì điều đó có ý nghĩa là Trung Quốc đang cố gắng tiếp cận bất hợp pháp quyền sở hữu trí tuệ có giá trị mà không phải trả tiền”.

Ông West cho rằng “cần phải có một cuộc điều tra đối với các nhà khoa học để xem liệu bản thân họ hoặc bất kỳ yếu tố công việc nào của họ có hay không có khả năng bị xâm phạm, và rằng Trung Quốc đã tiếp cận bất hợp pháp đối với quyền sở hữu trí tuệ Canada”.

Những chuyến thăm đến Trung Quốc ‘được tài trợ bởi các bên thứ ba’

Bà Qiu – người đã giúp phát triển vắc-xin Zmapp chống lại virus Ebola – đã đến thăm Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc, Đại học Thanh Hoa, Viện Hàn lâm Khoa học Y học Trung Quốc và Viện Công nghệ Sinh học Bắc Kinh, và đã giảng bài trong các chuyến đi đến Trung Quốc.

Để biện hộ cho bà Qiu, bà Jia Wang, phó giám đốc Viện Trung Quốc tại Đại học Alberta ở Edmonton, Canada, đã yêu cầu sự kiên nhẫn cho đến khi biết kết quả cuộc điều tra của cảnh sát. Mặc dù thừa nhận rằng chính quyền Trung Quốc đã dính lứu đến các vụ gián điệp và trộm cắp tài sản trí tuệ, nhưng bà Wang cho rằng giờ đây họ đã thay đổi.

“Trong một thế giới ngày càng toàn cầu hóa, trong một lĩnh vực nghiên cứu ngày càng toàn cầu hóa, chúng ta thấy có nhiều trao đổi và nhiều chuyến viếng thăm đến và đi hơn”, bà Wang cố lý giải, mô tả nó như sự hợp tác bình thường giữa các học giả từ các nước khác nhau.

videoinfo__video3.dkn.tv||cfb9a7275__

Ad will display in 09 seconds

Điều đáng nói là gần đây có tới 59 người phải nhập viện ở thành phố Vũ Hán, Trung Quốc, do một loại virus vẫn chưa được xác định gây ra viêm phổi. Chủng Virus mới này chưa cướp đi sinh mạng của bất kỳ ai, nhưng chính quyền Trung Quốc đã tăng mức cảnh báo và đảm bảo rằng đó không phải là do các bệnh đã biết như SARS, theo CNN.