Một nghiên cứu của CNN cho thấy: những quy định quản lý doanh nghiệp thoáng và vị thế trung tâm tài chính, thương mại lớn trong khu vực đã biến Hồng Kông trở thành điểm đến lý tưởng cho hoạt động ‘rửa tiền’ của Triều Tiên.

Easey Commercial Building là một tòa tháp văn phòng trung cấp nằm khiêm tốn trên đường Hennessy, quận Wan Chai đông đúc ở Hồng Kông (Trung Quốc). Nhìn từ bên ngoài, khung cảnh ở đây điển hình của một Hồng Kông với đèn đường rực rỡ, các tòa nhà cao tầng và người người hối hả qua lại.

Nhưng dường như đây chỉ là lớp “ngụy trang” cho một công ty vỏ bọc, công ty chỉ có tên và không thực sự có hoạt động.

Easey Commercial Building tại Hồng Kông, Trung Quốc (Ảnh: CNN)

Phòng 2103 của tòa nhà Easey là nơi đăng ký kinh doanh của công ty trách nhiệm hữu hạn Unaforte, Hong Kong.

Tuy nhiên, địa chỉ ở tầng 21 tòa nhà Easey xuất hiện trên giấy tờ là thứ duy nhất công ty Unaforte sở hữu. CNN cho biết, thậm chí còn không có công ty nào có tên như vậy tồn tại ở đây và phòng 2103 lại đang là trụ sở của một công ty khác có tên Cheerful Best Company Services.

Khi CNN tới đây, nơi này không phải là Unaforte hay Prolive Consultants – công ty đóng vai trò đại diện của Unaforte. Văn phòng khi đó chỉ có một người. Anh ta nói rằng mình chưa bao giờ nghe đến tên Unaforte. Và đại diện của Prolive Consultants thỉnh thoảng chỉ đến đây để lấy thư.

Tuy nhiên, theo 2 báo cáo gần đây của Hội đồng các chuyên gia của Liên Hợp Quốc về vấn đề Triều Tiên, Unaforte dường như đã mở và sở hữu một ngân hàng ở thành phố Rason, Triều Tiên.

Theo Christopher Wall, một luật sư người Mỹ chuyên về luật thương mại quốc tế thì đây có thể được coi là hành động vi phạm nghị quyết Hội đồng Bảo an LHQ về việc cấm các công ty quốc tế liên doanh với Triều Tiên.

Công ty cũng đã nằm trong danh sách đen của Liên Hợp Quốc với cáo buộc vi phạm nghị quyết khi công ty này dường như đã giúp đỡ Triều Tiên thu về nguồn ngoại tệ để duy trì tham vọng hạt nhân của Bình Nhưỡng.

Hugh Griffiths, điều phối viên tại Hội đồng Chuyên gia nhận xét: “Việc Hong Kong được chọn không có gì đáng ngạc nhiên cả. Đó là trung tâm tài chính quốc tế lớn gần nhất với Triều Tiên. Từ trước đến nay, đây cũng là trung tâm thương mại lớn trong khu vực và toàn cầu, nổi tiếng với chính sách quản lý dễ tính”.

Bản thông tin doanh nghiệp của Hồng Kông về Unaforte chỉ xuất hiện một cái tên. Người này mang hộ chiếu Dominica – một quốc đảo nhỏ ở Caribbean, và không có số điện thoại.

Quang cảnh Hồng Kông (Ảnh: e-architect)

Unaforte không phải là trường hợp duy nhất. Đây chỉ là một trong nhiều công ty “bình phong” được Liên Hợp Quốc, các chuyên gia phân tích và nhà làm luật Mỹ nhận diện đang trợ giúp Triều Tiên tiếp cận hệ thống tài chính toàn cầu.

Các công ty “bình phong” là doanh nghiệp được thành lập hợp pháp, nhưng không có tài sản hay hoạt động kinh doanh đáng kể. Một số có mục đích khá hợp pháp: giúp các công ty nước ngoài đặt chân sang thị trường khác, hoặc tận dụng ưu đãi thuế. Tuy nhiên, một số lại để che giấu danh tính thật của chủ doanh nghiệp, hoặc các bên liên quan, nhằm thực hiện giao dịch phi pháp.

Triều Tiên được cho là đã dùng các cách thức này để che giấu phần lớn hoạt động thương mại, từ bán than đá, nhiên liệu đến xuất khẩu vũ khí, nhằm thu về nguồn ngoại tệ lớn, giúp duy trì các hoạt động phát triển chương trình hạt nhân và tên lửa đạn đạo.

Tại Hồng Kông, để lập một doanh nghiệp, chỉ cần ít nhất một giám đốc (phải là người thật) và một đại diện (có thể là người hoặc một công ty khác, nhưng phải ở Hồng Kông). Bên cạnh đó, dù văn phòng đăng ký phải đặt ở Hồng Kông, họ lại được phép chia sẻ với đại diện và không nhất thiết điều hành từ địa chỉ đó.

“Dù hợp pháp, việc này đã giúp người Triều Tiên che giấu danh tính và quốc tịch những ai thực sự đứng sau các thực thể này”, ông Griffiths cho biết.

Prolive Consultants là một ví dụ. “Khi khách hàng có nhu cầu đại diện, chúng tôi không can thiệp vào chuyện kinh doanh của họ. Việc chúng tôi làm chỉ là giúp họ thu thập giấy tờ cần thiết và hỗ trợ”, Amy Lam – đại diện Prolive Consultants cho biết trên CNN.

“Vấn đề căn bản của Triều Tiên là họ vẫn cần hoạt động bằng USD hoặc euro, nhưng phải tìm ra cách làm điều này khi không đối tác nào muốn nằm ở vùng giao giữa Triều Tiên và Mỹ trong thị trường tài chính quốc tế”, Sheena Greitens, giáo sư tại Đại học Missouri nhận xét.

Ngoài hơn 100 công ty và cá nhân có liên quan đến Triều Tiên, hơn 300 thực thể khác tại Trung Quốc cũng liên quan đến mạng lưới này, Jessica Knight, Giám đốc phân tích tại Sayari cho biết.

“Các công ty tại Hồng Kông và Trung Quốc thường liên hệ với nhau khá chặt chẽ, như có chung chủ sở hữu hoặc giám đốc, và hoạt động trong một mạng lưới hỗ trợ Triều Tiên”, bà Knight tiết lộ.

“Các doanh nhân Trung Quốc thích thực hiện hoạt động phi pháp tại Triều Tiên. Vì các mạng lưới hỗ trợ Triều Tiên chủ yếu đặt tại Trung Quốc và do người Trung Quốc điều hành, chẳng có gì ngạc nhiên nếu chúng có hoạt động thông qua Triều Tiên”.

Việc này đã giúp Hồng Kông trở thành cửa ngõ cho Triều Tiên, nơi các công ty bình phong Triều Tiên đổi ngoại tệ kiếm được từ bán sản phẩm bị cấm vận (than đá, hàng dệt may), hoặc sản phẩm phi pháp (vũ khí) sang USD.

Mỹ rất quan tâm đến vấn đề này, vì kiểm soát nguồn tiền của Triều Tiên là chìa khóa trong việc kiềm chế Bình Nhưỡng. Cả Mỹ và Liên Hợp Quốc đều đã áp đặt nhiều lệnh cấm vận lên nước này. Washington còn dọa trừng phạt các nước và nền kinh tế có làm ăn với Triều Tiên rằng sẽ cấm họ tiếp cận với thị trường Mỹ. “Mỹ sẽ phải có hành động để chứng tỏ rằng mình nói được làm được. Nếu không, họ sẽ chẳng khác nào một con hổ giấy”.

T.L