Thượng nghị sỹ John McCain, người đã qua đời vào ngày 25/8 (giờ Mỹ) ở tuổi 81, có một vị trí rất đặc biệt trong lịch sử quan hệ Việt Nam-Hoa Kỳ, Đại sứ Việt Nam tại Hoa Kỳ cho biết.

Trong một cuộc phỏng vấn với Cơ quan Tin tức Việt Nam vào ngày 26/8, Đại sứ Hà Kim Ngọc cho biết đã triệu hồi cuộc họp với ông McCain vào đầu những năm 1990, khi đó Thượng nghị sỹ Hoa Kỳ McCain và Thượng nghị sỹ John Kerry là thành viên của một ủy ban đặc biệt về tù binh chiến tranh Mỹ, theo VOV.

Ông Hà Kim Ngọc chia sẻ rằng ông có cơ hội làm việc với ông McCain với tư cách là thông dịch viên trong các chuyến công tác của ông McCain tại Việt Nam.

Từ những chuyến đi đó, ông Ngọc nhận thấy tầm nhìn chiến lược, lãnh đạo và quyết tâm chính trị cao của Thượng nghị sỹ McCain đối với việc bình thường hóa quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ mặc dù những trở ngại rất lớn trong nội bộ.

Có thể nói Thượng nghị sỹ McCain là biểu tượng của quá trình hòa giải Việt-Mỹ, trong đó hai bên đã vượt qua quá khứ như kẻ thù để bình thường hóa và phát triển quan hệ song phương.

Ông Ngọc cho biết ông McCain nhiệt tình ủng hộ và nỗ lực không mệt mỏi cho quan hệ đối tác toàn diện Việt Nam – Hoa Kỳ. Ngay cả khi bị bệnh, McCain vẫn chú ý đến các vấn đề liên quan đến Việt Nam như hợp tác với Việt Nam, các vấn đề Biển Đông và chương trình nuôi cá da trơn ảnh hưởng đến nông dân nghèo ở vùng đồng bằng sông Cửu Long.

McCain phục vụ trong cuộc chiến tranh Việt Nam. Ông tham gia chiến dịch không quân Rolling Thunder năm 1967, ném bom các mục tiêu tại Cộng hòa Dân chủ Việt Nam (miền Bắc Việt Nam). Máy bay của ông bị bắn hạ vào ngày 26/10/1967 và McCain bị bắt làm tù nhân. Ông được trả lại cho Hoa Kỳ trong một cuộc trao đổi tù nhân năm 1973.

Trở về từ Việt Nam, McCain đã tham gia chính trị và là một trong những người đầu tiên vận động bình thường hóa quan hệ Mỹ-Việt thông qua việc thúc đẩy các vấn đề nhân đạo như loại bỏ bom mìn chưa được giải quyết, tìm kiếm chiến binh mất tích, hỗ trợ người khuyết tật do chiến tranh, và giải độc các khu vực bị ô nhiễm bởi dioxin.

Năm 1994, Thượng viện Hoa Kỳ đã thông qua nghị quyết do ông McCain và Thượng nghị sỹ John Kerry tài trợ, kêu gọi chấm dứt việc trừng phạt kinh tế đối với Việt Nam và mở đường cho việc bình thường hóa quan hệ giữa 2 nước một năm sau đó.

Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Hà Nội cho biết vào hôm Chủ nhật (26/8), họ dự kiến ​​sẽ thành lập một học bổng để hỗ trợ “nhà lãnh đạo trẻ Việt Nam cam kết phục vụ công cộng” để du lịch tới Hoa Kỳ trong một chuyến tham quan học tập hàng năm, theo Star.

Chương trình này sẽ được đặt tên là “McCain/Kerry Fellowship” để vinh danh ông McCain và ông John Kerry – những người đã thúc đẩy các vấn đề của Hoa Kỳ-Việt Nam trong sự nghiệp chính trị của mình, đại sứ quán cho biết trong một tuyên bố.

Ông Lê Mã Lương, cựu giám đốc Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam tại Hà Nội, người đã gặp ông McCain sau năm 2010, nói với Reuters rằng ông nhớ vị thượng nghị sỹ Hoa Kỳ là một người có đóng góp rất lớn vào việc xây dựng quan hệ với Việt Nam.

“Sự đóng góp của ông cho mối quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ sẽ được ghi nhớ”, ông Lương cho biết.

An Bình