Chú gấu Nga đã trở lại. Những điều đang xảy ra tại Ukraine và các vùng lân cận, và trong các hộp thư ảo của Ủy Ban Quốc gia của Đảng dân chủ và tại các tập đoàn truyền thông của Hoa Kỳ, đã chứng minh điều đó. Các cuộc tấn công mạng của Nga đã trở thành những tiêu đề nổi bật trên các phương tiện truyền thông, cảnh báo không chỉ về việc trở về thời Chiến Tranh Lạnh mà còn về sự suy thoái kèm theo của Hoa Kỳ về năng lực và sức mạnh.

Danh sách các cơ quan tại Hoa Kỳ có khả năng bị các tin tặc Nga tấn công vừa dài vừa phức tạp. Trong đó có Nhà Trắng, Bộ Ngoại Giao, Bộ Quốc Phòng, Thị trường chứng khoáng NASDAQ, hệ thống điện lưới Hoa Kỳ và Ủy Ban Quốc gia của Đảng dân chủ. Các tin tặc Nga cũng đã tìm cách tấn công văn phòng tờ New York Times tại Moscow.

Việc thay đổi mục tiêu từ các cơ quan chính phủ Hoa Kỳ sang đến các tổ chức dân sự đã đưa đến nhiều dự đoán về động cơ thực hiện vụ việc. Động cơ có thể xuất phát từ mong muốn gây ảnh hưởng lên kết quả bầu cử tổng thống Hoa Kỳ hay rộng hơn là làm suy yếu quan hệ giữ Hoa Kỳ và Châu Âu.

Vậy chúng ta biết gì về năng lực, chiến lược và ý định của Nga?

Một đối thủ mạnh và khôn khéo

Hoa Kỳ vẫn duy trì vai trò của một cường quốc về sáng tạo và năng lực công nghệ. Nhưng quốc gia này không phải là nơi duy nhất sở hữu những công cụ tối ưu và kỹ thuật tình báo trong lĩnh vực internet. Những tổ chức trọng yếu cấu thành “vũ khí trên mạng internet” gồm có Cục tình báo nước ngoài (SVR), Cục tình báo quân đội (GRU), Cục An Ninh Liên Bang (FSB), và Cục Bảo Vệ Liên Bang (FSO).

nuoc Nga tro lai 1

Giám đốc Tình báo quốc gia Hoa Kỳ James Clapper. (Nguồn Văn phòng Giám đốc Tình Báo Quốc Gia Hoa Kỳ

Giám đốc Tình báo quốc gia Hoa Kỳ, James Clapper đã xác nhận trước Ủy ban về Vũ trang của Thượng Hoa kỳ hồi đầu năm rằng, những cuộc tấn công mạng của Nga ngày càng trở nên trơ tráo, “dựa trên sự liều lĩnh tấn công vào các hệ thống hạ tầng trọng yếu và tiến hành các hoạt động gián điệp ngay cả khi bị phát hiện hoặc gặp phải sự tăng cường giám sát của hệ thống an ninh dân sự.”

Sau sự kiện bức tường Berlin, cơ quan an ninh và tình báo của Nga đã tiến hành các hoạt động gián điệp sử dụng cộng nghệ cao. Từ nhiều năm trước, Nga đã nhanh chóng nhận thức và tích hợp tiềm năng đòn bẩy của các công cụ và hoạt động mạng có thể mang lại cho học thuyết, chiến lược và chiến dịch quân sự tại quốc gia này. Nhưng gần đây, Nga mới điều chỉnh hình mẫu chiến tranh này, kết hợp sức mạnh của điện tử và thế giới thực tạo thành một tổ hợp có hiệu quả hơn khi thực hiện đơn lẻ.

nuoc Nga tro lai 2

Tướng quân đội Valery Gerasimov, Trưởng ban tham mưu của các lực lượng quân đội liên bang Nga. (Nguồn Bộ Quốc Phòng Nga)

Những bài học đầu tiên bắt đầu từ những mâu thuẫn giữa Nga và nước láng giềng Georgia vào năm 2008. Năm 2013, Valery Gerasimov, Trưởng ban Tham mưu của các lực lượng quân đội liên bang Nga, đã đặt ra học thuyết quân sự Nga cho thế kỷ 21 với trọng tâm là “các phương tiện phi quân sự” (như là các hành động chính trị và kinh tế), được các nỗ lực quân sự đứng “đằng sau” hỗ trợ (ví dụ như các hoạt động do đội quân đặc nhiệm thực hiện hay là các hoạt động mạng). Bắt đầu vào năm 2014, họ đã đưa cách làm này áp dụng trong cuộc chiến với Ukraine.

Tấn công trực diện vào Hoa Kỳ và các cơ quan chính phủ cũng như doanh nghiệp ở các quốc gia khác đã mang lại các bí mật ngoại giao và kinh tế phục vụ cho sự lớn mạnh của các ngành công nghiệp ở Nga và can thiệp vào các vấn đề về giao thương và chính trị trên toàn cầu. Nói thẳng ra, ăn cắp kết quả nghiên cứu của người khác thì nhanh và tiết kiệm hơn tự bỏ công sức ra, tương tự như việc biết trước lá bài của đối thủ trên một ván bài sẽ mang lại những bước tiếp dễ dàng và hiệu quả.

Che giấu những động cơ thực sự

Nga sử dụng rộng rãi các tổ chức đại diện để tiến xa hơn trong các mục tiêu quốc gia. Những nhóm người và cá nhân này có thể được trực tiếp Nga hỗ trợ hoặc cấm vận, hoặc có thể hoạt động độc lập ở một mức độ để cho các quan chức Nga phủ nhận một cách chính đáng. Những này bản thân nó không hề mới: Từ lâu Nga đã dựa trên các lực lượng đại diện để che giấu việc chính họ nhúng tay vào việc đó – thủ thuật có tên gọi là “Maskitrovka”. Trong môi trường kỹ thuật số, việc xác định chính xác danh tính của người sau bàn phím là một thử thách ngay cả đối với các chuyên gia kỹ thuật của chúng ta, dù Hoa Kỳ và một số nước khác đang dần tiến bộ hơn trong lĩnh vực này.

Hơn cả vấn đề danh tính, mọi dự liệu luôn luôn khó mà chuẩn xác khi chỉ tính toán vòng ngoài. Lấy ví dụ, Học thuyết điện Kremlin vào thời Chiến tranh lạnh, dùng để phân tích chính phủ và chính sách của Liên bang Xô viết để đưa ra các chiến lược tương lai, lại thiếu tính khoa học ngay cả vào những thời điểm tốt nhất. Tuy nhiên một số trường hợp thì lại dễ phân tích hơn. Ví dụ, các tội phạm an ninh mạng của Nga chắc chắn có động cơ xuất phát từ lợi ích tài chính. Nhưng ranh giới giữa tội phạm và những kẻ tấn công do chính phủ hậu thuẫn không cần thiết phải làm rõ ra; đã có những thông tin về việc hai nhóm này hội họp ở Nga để phục vụ cho mục đích tăng cường sức mạnh nên mạng internet của quốc gia này.

Có nhiều lý do để quan tâm đến vấn đề đáng đe dọa này: Họ có thể gây ra tình hình bất ổn ở các quốc gia và vùng lãnh thổ, và thậm chí đe dọa đến tình hình kinh tế hoặc chính trị một cách trực diện hoặc gián tiếp lên Hoa Kỳ và các nước đồng minh. Những loại hình phá hoại này là có thật nếu không muốn nói là luôn luôn tồn tại.

Những luận điệu tuyên truyền quyết liệt của Nga trên mạng Internet tìm kiếm cơ hội để tấn công vào “các tổ chức Phương Tây” và lan truyền bất ổn xã hội đến các quốc gia mục tiêu. Một loại phương thức lan truyền nỗi sợ hãi đến người di dân. Tháng 1 năm 2016, truyền thông Nga đã bịa ra câu chuyện một cô gái Nga bị người tị nạn cưỡng hiếp ở Berlin.

Tăng cường kiến thức về năng lực, động cơ và ý đồ của Nga sẽ giúp Hoa Kỳ vừa có thể ngăn cản và đáp trả các cuộc tấn công, vừa có thể gây ảnh hưởng đến động thái của Nga để mang lại các kết quả như Hoa Kỳ mong đợi. Sự đe dọa của thế giới số đã trở nên phổ biến và thâm hiểm đến mức không thể chống lại nó chỉ với một giải pháp hay phòng bị đơn giản. Chúng ta cần nghiên cứu thêm biện pháp đối phó phù hợp với các đối thủ cụ thể nếu chúng ta muốn ngăn chặn chúng và củng cố an ninh quốc gia và kinh tế Hoa Kỳ.

Thành Công

Xem thêm: