Nga đang âm thầm tăng cường mối quan hệ quân sự với Lào với nỗ lực tái lập Moscow là một người chơi chính ở Đông Nam Á, theo Nikkei.

Vào hôm thứ Ba (10/12), Nga và Lào đã phát động cuộc tập trận quân sự chung đầu tiên Laros kéo dài 9 ngày, với sự tham gia của 500 binh sĩ hai nước và nhiều xe tăng tại thao trường Ban Peng, Lào.

“Mặc dù quân số từ Nga không lớn, nhưng cuộc tập trận này vẫn là nỗ lực đầu tiên của Moscow nhằm tái thiết lập sự hiện diện quân sự ở Đông Nam Á”, giáo sư Alexey Maslov, Đại học Kinh tế Quốc gia, nói. “Tôi không tin rằng Nga coi Lào là một trong những điểm dừng đầu tiên để cung cấp các dịch vụ quân sự cho châu Á”.

Maslow giải thích, Nga hy vọng sẽ sử dụng cuộc tập trận với Lào để khuyến khích các nước Đông Nam Á khác tăng cường quân sự với Moscow. Ông cũng dự đoán, sau cuộc tập trận, Nga sẽ đề nghị bán thêm vũ khí cho Lào và đào tạo sĩ quan Lào trong các học viện quân sự của Nga.

Cuộc tập trận Laros 2019 diễn ra vào thời điểm Moscow và Viêng Chăn đang nhanh chóng mở rộng hợp tác quân sự, đặc biệt trong lĩnh vực buôn bán vũ khí.

Thủ tướng Lào Thongloun Sisoulith đã đi xa đến mức khi tuyên bố trong năm 2018, rằng: “Chúng tôi có thể nói tất cả mọi thứ trong Lực lượng Vũ trang Lào đều được kết nối với Nga”.

Vào tháng 12/2018, Nga đã chuyển giao một loạt xe tăng T-72B và xe bọc thép BRDM-2M tới Lào trong một phần hợp đồng mà bộ trưởng hai nước đã ký hồi đầu năm đó. Chuyến hàng gồm máy bay chiến đấu YAK 130 đã đến Lào vào tháng sau.

Lào đã long trọng giới thiệu thiết bị mới do Nga chuyển giao trong một cuộc diễu hành quân sự kỷ niệm 70 năm thành lập Lực lượng vũ trang Nhân dân Lào tại Viêng Chăn vào ngày 20/1. Trước đó vài ngày, Bộ Quốc phòng Nga mở văn phòng đại diện đầu tiên của họ tại Lào.

Moscow và Viêng Chăn cũng đang tăng cường phối hợp về các vấn đề an ninh quốc gia. Vào tháng 5/2018, tướng Valery Gerasimov, Tổng tham mưu trưởng Nga đã chủ trì một cuộc họp với đồng cấp Lào thảo luận về việc mở rộng hợp tác quân sự.

Trong Chiến tranh Lạnh, Moscow là nhà bảo trợ quân sự và kinh tế hàng đầu cho các chính phủ và phong trào cộng sản ở Đông Nam Á. Nhưng Nga đã dần biến mất khỏi vai trò chính trong khu vực sau sự sụp đổ của Liên Xô năm 1991. Gần 30 năm sau Nga đang tái khẳng định mình là một người chơi lớn ở Đông Nam Á và xuất khẩu vũ khí của Nga cho khu vực đang dẫn đầu.

Theo Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm, Nga đã bán 6,6 tỷ USD vũ khí cho Đông Nam Á từ năm 2010 đến 2017, khiến Nga trở thành nhà cung cấp vũ khí lớn nhất cho khu vực. Trong khi đó, Mỹ đã bán 4,58 tỷ USD và Trung Quốc đã bán 1,8 tỷ USD trong cùng thời gian.

Đối với Moscow, như lẽ tự nhiên, Viêng Chăn là đối tác quốc phòng bất chấp những hạn chế về kinh tế, Maslov giải thích.

“Lào không phải là một quốc gia có nền kinh tế phát triển tốt, nhưng nước này thực sự cần tăng cường quân sự. Các mối quan hệ thời Xô Viết cũ sẽ đóng một vai trò lớn trong việc hợp tác quân sự”, ông nói.

Điều gì đằng sau việc Nga khôi phục mối quan hệ với Đông Nam Á ?

Sau khủng hoảng Ukraine, phương Tây ghẻ lạnh với Nga, Moscow bắt đầu tìm kiếm các đối tác mới. Các nước Đông Nam Á đương nhiên thu hút sự quan tâm của Nga, Vladimir Mazyrin, người đứng đầu Trung tâm Nghiên cứu Việt Nam và Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (Center for the Study of Vietnam and the Association of Southeast Asian Nations), giải thích.

Mazyrin nói với Nikkei Asian Review, việc Nga thầu bán vũ khí ở Đông Nam Á không chỉ mở ra thị trường mới mà còn giúp đảm bảo ổn định trong khu vực. Đối với Moscow, điều đó có nghĩa là ngăn chặn sự thống trị của Hoa Kỳ và Trung Quốc.

Trong khi Nga vẫn còn một chặng đường dài để đi vào Đông Nam Á, hợp tác quân sự trong khu vực đã mang lại cho họ những lợi ích chính trị, Mosyakov lập luận.

“Hãy nhìn cách Lào và Campuchia bỏ phiếu về nghị quyết mới đây của Liên Hợp Quốc về Crimea, cho thấy mức độ các quốc gia Đông Nam Á ngày càng đồng tình với lập trường của Nga về vấn đề này”, ông nói. “Tất cả những điều này đang xảy ra vì một bầu không khí tin cậy và hợp tác đang nổi lên giữa Nga và Đông Nam Á”.

Nga không lo lắng việc gia tăng hiện diện quân sự của mình tại Đông Nam Á có thể gây tổn hại tới mối quan hệ với Trung Quốc, nơi coi khu vực là sân sau của mình, bởi quan hệ đối tác Trung – Nga quá quan trọng với cả hai bên. Bắc Kinh không phản đối vai trò quân sự của Nga trong khu vực, các chuyên gia Nga cho biết với Nikkei. 

“Nếu chúng tôi cảm thấy rằng việc tăng cường quân sự với Đông Nam Á có thể gây tổn hại mối quan hệ với Trung Quốc, chúng tôi rõ ràng sẽ không làm điều đó ở mức độ cao và công khai như vậy”, Mazyrin nói.

Mazyrin bổ sung, Bắc Kinh có thể thích Moscow bán vũ khí cho Đông Nam Á hơn là để Washington làm điều đó, vì chính Bắc Kinh đã nhận vũ khí của Nga và do đó quen cách sử dụng hơn.

Mazyrin nói: “Trung Quốc hiểu biết vũ khí của các nước láng giềng và đối thủ. Sẽ tồi tệ cho Trung Quốc nếu các nước này tự trang bị cho mình vũ khí của Mỹ”.