Dù Hoa Kỳ và Triều Tiên đang hướng tới một hội nghị thượng đỉnh lần đầu tiên ​​giữa Tổng thống Donald Trump và lãnh đạo Kim Jong Un, hai nước vẫn có những ý tưởng rất khác nhau về cách thức tiến hành, theo Nikkei.

Các quan chức Mỹ cho hay Triều Tiên khẳng định với người Mỹ rằng ông Kim sẵn sàng thảo luận về vấn đề phi hạt nhân hoá. Tin này đánh dấu vấn đề được đề cập đến đầu tiên của cuộc thảo luận song phương tại hội nghị thượng đỉnh. Hôm thứ Hai (9/4), Tổng thống Trump cho biết

rằng ông hy vọng sẽ gặp Kim vào tháng Năm hoặc đầu tháng Sáu.

Tuy nhiên, Washington không mấy lạc quan về khả năng thực hiện phi hạt nhân hoá của Triều Tiên. Hôm thứ Hai, ông John Bolton, cựu đại sứ Hoa Kỳ tại Liên Hợp Quốc, đã bắt đầu làm cố vấn an ninh quốc gia mới của Tổng thống Trump. Ông Bolton từ lâu đã ủng hộ một giải pháp cho vấn đề Triều Tiên giống như việc kết thúc của chương trình hạt nhân của Libya: đảm bảo việc giải phóng hạt nhân hoàn toàn, có thể kiểm chứng được và không thể đảo ngược, sau đó mới nới lỏng các biện pháp trừng phạt hoặc bình thường hóa quan hệ ngoại giao.

Năm 2003, sau cuộc đàm phán bí mật giữa Hoa Kỳ và Vương Quốc Anh, nhà lãnh đạo Libya Moammar Gadhafi tuyên bố rằng nước ông sẽ từ bỏ tất cả các vũ khí hủy diệt hàng loạt. Ông Tripoli đã đồng ý chịu sự giám sát của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế. Họ tiết lộ tất cả các hoạt động liên quan đến phát triển hạt nhân. Bên cạnh đó, họ tiêu huỷ tất cả các tên lửa đạn đạo có khả năng di chuyển từ 300km trở lên. Ông Gadhafi đã tìm cách giữ cho đất nước của ông khỏi bị cô lập bởi áp lực kinh tế và quân sự từ các nước khác, trong đó có Hoa Kỳ.

Tuy nhiên, Bình Nhưỡng thấy rằng đây không phải là một mô hình cho họ. Họ chỉ ra cái chết của ông Gadhafi vào năm 2011 dưới tay quân nổi dậy của NATO. Vì vậy, có thể không tránh được kịch bản này xảy ra đối với họ.

Ông Rodong Sinmun, một phát ngôn của đảng Lao động cầm quyền Triều Tiên tuyên bố hồi tháng 10 năm ngoái: “Tình hình bi thảm” của Libya và ông Saddam Hussein rơi vào tay Iraq cho thấy hậu quả của việc “hạ cánh bằng cách cám dỗ và đe doạ quân sự khủng khiếp và tống tiền của Hoa Kỳ”.

Bên phía Triều Tiên, ông Kim Jong Un lại bày tỏ sự quan tâm đến việc quay trở lại các cuộc đàm phán sáu bên do Trung Quốc tổ chức vào tháng trước. Các cuộc hội đàm bao gồm Hoa Kỳ, Nga, Nhật Bản và Hàn Quốc đã được tổ chức vào năm 2003 để thuyết phục Bình Nhưỡng từ bỏ chương trình vũ khí hạt nhân của họ, nhưng mọi việc đã bị đình trệ lại sau vòng đàm phán cuối cùng diễn ra vào năm 2008.

Nhiều nhà phân tích nhận thấy sự quan tâm bất ngờ của Triều Tiên đối với việc trở lại khuôn khổ này. Điều này như là một nỗ lực nhằm đưa ra cách tiếp cận giống như kiểu Libya do Hoa Kỳ đưa ra, bằng cách đưa Bắc Kinh tham gia vào việc cải thiện triển vọng cho việc phi hạt nhân hoá dần dần.

Bất cứ khi nào, vấn đề phi hạt nhân hóa dường như luôn phức tạp hơn từ phía Triều Tiên. Nước này gần như đã hoàn thành việc phát triển vũ khí hạt nhân, trong khi đó Libya chỉ mới ở giai đoạn đầu thử nghiệm. Một số người trong chính phủ Hàn Quốc đang bắt đầu lập luận rằng quá trình này sẽ cần phải tiến triển dần dần, bao gồm việc nới lỏng các biện pháp chế tài kinh tế. Seoul hy vọng sẽ đảm bảo một tuyên bố chung về phi hạt nhân hóa khi Tổng thống Moon Jae-in gặp ông Kim vào ngày 27/4.

Một số ví dụ khác của các quốc gia đã từ bỏ vũ khí hạt nhân gồm có Ukraine, người thừa kế một kho vũ khí từ Liên Xô sau khi hệ thống này sụp đổ. Ukraine đã ký kết các hiệp định với các cường quốc toàn cầu bao gồm cả Hoa Kỳ và Nga, theo đó Ukraine sẽ trao vũ khí lại cho Moscow để đổi lấy đảm bảo an ninh và hỗ trợ kinh tế.

Đây cũng tương tự như trường hợp của Triều Tiên, nhằm đảm bảo sự tồn tại của nhà nước Triều Tiên thì đổi lại ông Kim Jong Un phải chấm dứt chương trình hạt nhân.

Một trường hợp khác, Nam Phi đã từ bỏ vũ khí hạt nhân của mình sau khi Tổng thống FW de Klerk lên nắm quyền vào năm 1989.

An Bình